VI SA/Wa 322/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. ref. Eliza Mroczek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 marca 2012 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej oddala skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego (organ II instancji) decyzją z dnia [...] listopada 2009 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania M. D. (skarżącej) od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (organ I instancji) z dnia [...] lipca 2009 r., dotyczącej nałożenia kary pieniężnej w wysokości 85000 złotych, utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ II instancji działał na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1 i l b pkt 2, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 7 pkt 7 lit. d), lp. 9 pkt 5 lit. b) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Organ I instancji wskazał, że podczas kontroli drogowej, która odbyła się dnia [...] maja 2009 r. w A. (parking "s.) zatrzymano do kontroli drogowej pojazd marki T. o nr rejestracyjnym [...]. Zatrzymania dokonano na ul. L. w O. Pojazd przewoził ładunek pospółki z miejscowości S. do O. Powyższy pojazd był kierowany przez Pana P. B., który wykonywał przewóz w imieniu oraz na rzecz skarżącej - przedsiębiorcy (podmiot wykonujący przewóz będący stroną postępowania). Stwierdzono, iż nacisk na podwójnej osi pojazdu silnikowego o dopuszczalnym ruchu pojazdów o naciskach osi do 8,0t wynosił 18,23t i został przekroczony o 3,73t od dopuszczalnej wartości wynoszącej 14,5t. Natomiast nacisk na potrójnej osi pojazdów silnikowych o dopuszczalnym ruchu pojazdów o naciskach osi do 8,0t wyniósł 40,17t i został przekroczony o 18,37t od dopuszczalnej wartości wynoszącej 21,80 t. W wyniku kontroli sklasyfikowano osie pojazdu jako oś podwójną napędową i oś potrójną napędową (strona pierwsza protokołu kontroli). Z decyzji organu I instancji wynika, że kara pieniężna za powyższe naruszenie za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi wynosi 6.000 zł, zaś za przekroczenie dopuszczalnego nacisku na potrójnej osi wynosi 79.000 zł (łącznie 85.000 zł). W odwołaniu od decyzji organu I instancji skarżąca podnosi między innymi fakt uzyskania dla pojazdu marki T. odstępstwa od warunków technicznych wydanego przez Ministra Infrastruktury. Ponadto zdaniem skarżącej nie było możliwości uzyskania zezwolenia na przewożenie ponadnormatywnego ładunku sypkiego. Skarżąca podnosi również, iż kontroli dokonano na drodze, na której obowiązuje nacisk do 10 t. Jej zdaniem nie było również możliwości skontrolowania dwóch pojazdów w ciągu 3 minut. Podczas kontroli niewłaściwie zmierzono temperaturę otoczenia a protokół kontroli został sporządzony z naruszeniem art. 68 kpa. Główny Inspektor Transportu Drogowego uznał decyzję organu I instancji za zgodną z prawem zarówno w sferze ustaleń faktycznych i jego oceny, jak i wysokości nałożonej kary. Odnosząc się do zarzutu odwołania w kwestii niewłaściwego zaklasyfikowania osi pojazdu i w konsekwencji nieprawidłowego wyliczenia kary pieniężnej, organ odwoławczy wyjaśnił, że definicja osi wielokrotnej, zawarta w § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. Nr 32, poz. 262), uzależnia zakwalifikowanie osi jako oś wielokrotna wyłącznie na podstawie odległości między poszczególnymi osiami. Zdaniem organu odwoławczego, dokonana przez organ I instancji kwalifikacja kontrolowanych osi jako oś podwójna i oś potrójna jest prawidłowa. Bez znaczenia w sprawie pozostaje zaś to, czy oś jest napędowa, czy nienapędowa oraz fakt wyposażenia jednej z osi w opony bliźniacze. Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że orzekające w sprawie organy obu instancji uchybiły zasadom postępowania administracyjnego, tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a., bowiem nie wyjaśniły w sposób należyty pojęcia "osi wielokrotnej". Zdaniem Sądu I instancji, w dniu wydania decyzji obowiązywało rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (Dz. U. z 2003 r. Nr 32, poz. 262). W przepisie § 4 ust. 1 wskazano na sposób rozumienia pojęć: "osi pojedynczej" i "osi wielokrotnej". Zgodnie z powołanym rozporządzeniem przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 1,8 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiadującymi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 1,8 m. Sąd I instancji wskazał, że stosownie do przepisu § 4 ust. 3, przepisu ust. 1 nie stosuje się do pojazdów zarejestrowanych po raz pierwszy przed dniem wejścia w życie rozporządzenia, dla których przez oś pojedynczą rozumie się oś oddaloną od osi sąsiedniej o więcej niż 2 m lub dwie sąsiednie osie oddalone od siebie o mniej niż 1 m, a przez oś wielokrotną – zespół złożony z dwóch lub więcej osi, zwanych "osiami składowymi", w którym odległość między sąsiednimi osiami składowymi jest nie mniejsza niż 1 m i nie większa niż 2 m. Brak ustaleń przez organ, kiedy przedmiotowy pojazd został zarejestrowany, zdaniem Sądu I instancji ma znaczenie dla rozumienia pojęcia "osi wielokrotnej" i sklasyfikowania osi w kontrolowanym pojeździe, a w konsekwencji prawidłowego wyliczenia kary pieniężnej za powstałe naruszenia. Kwestia nierozważenia przez organ czy i jakie znaczenie w sprawie ma rozróżnienie, wynikające z ust. 1 i 3 rozporządzenia, odległości pomiędzy osiami. Zdaniem Sądu twierdzenia organu w zakresie klasyfikacji osi jako podwójna i oś potrójna jest prawidłowa w oparciu tylko o odległość pomiędzy osiami, i uznającego, że bez znaczenia dla sprawy pozostaje to, czy oś jest napędowa, czy nienapędowa oraz fakt wyposażenia jednej z osi w opony bliźniaczej budzi wątpliwości. Zdaniem Sądu, w świetle załącznika nr 2 do ustawy z dnia 21 marca 1985 r. dotyczącego wielkości parametrów oraz kar pieniężnych, o których mowa w art. 13g ust. 1 ustawy w pkt 6, dotyczącym przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi na drogach, na których jest dopuszczony ruch pojazdów o naciskach osi do 8 ton. W punkcie tym rozróżnia się naciski dla osi napędowych pojedynczych i podwójnych. Znaczenie powyższej kwestii, zdaniem Sądu, w niniejszej sprawie nie zostało wyjaśnione przez organy. W skardze kasacyjnej Głównego Inspektora Transportu Drogowego wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Zdaniem organu Sąd naruszył przepisy postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) oraz art. 133 § 1, art. 141 § 4 i art. 153 p.p.s.a. w związku z art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. W odpowiedzi na skargę kasacyjną wniesiono o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 27 października 2011 r. sygn. akt II GSK 1077/10 uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielającego argumentację i stanowisko organu, pojazdem nienormatywnym jest taki pojazd, którego parametry nie odpowiadają parametrom danej drogi. Sąd przyznał, że stwierdzenie przekroczenia nacisków osi stanowi podstawę do wymierzenia kary niezależnie od rzeczywistej możliwości uzyskania zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym. Zdaniem Sądu data pierwszej rejestracji kontrolowanego pojazdu, została przez organy ustalona bezspornie i wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu (wpis w rubryce B). Nastąpiła ona przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, co nie miało znaczenia w niniejszej sprawie. Stwierdzone w wyniku kontroli odległości pomiędzy osiami składowymi osi podwójnej napędowej (1,62 m) oraz osiami składowymi osi potrójnej (1,36 i 1,38 m) mieszczą się w przedziałach określonych dla osi wielokrotnych tak w ust. 1, jak i w ust. 3 § 4 powołanego wyżej rozporządzenia. Ustalenie czy oś podwójna i oś potrójna są osiami napędowymi, czy też takimi nie są lub czy na jednej z nich znajdowały się opony bliźniacze, nie ma znaczenia w sprawie. Dla ustalenia czy oś jest osią wielokrotną wystarczające jest w świetle rozporządzenia dokonanie jej kwalifikacji na podstawie odległości pomiędzy poszczególnymi osiami. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.). Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę materialnoprawną nałożenia na skarżącą kary pieniężnej stanowiły przepisy art. 13 ust. 1 pkt 2, art. 13 g ust. 1, art. 13g ust. 1 b) pkt 1, art. 40 c, art. 41 ust. 4, 5 i 6 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2007 r. Nr 19, poz. 115 ze zm.) oraz lp. 6 pkt 4 lit. d) i e), lp. 6 pkt 6 lit. d) i e) załącznika nr 2 do w/w ustawy, art. 64 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm.). Zgodnie z nimi za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia określonego przepisami o ruchu drogowym lub niezgodnie z warunkami podanymi w zezwoleniu wymierza się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej (ust. 1). Z kolei w ust. 1b cyt. przepisu przewidziano, iż karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na: 1) podmiot wykonujący przejazd; 2) nadawcę, załadowcę lub spedytora ładunku, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia obowiązków lub warunków przewozu drogowego. Zdaniem Sądu data rejestracji kontrolowanego pojazdu, jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny została przez organy ustalona bezspornie i wynika ze znajdującej się w aktach sprawy kopii dowodu rejestracyjnego pojazdu (wpis w rubryce B). Pierwsza rejestracja nastąpiła przed wejściem w życie rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, co nie miało znaczenia w niniejszej sprawie. Stwierdzone w wyniku kontroli odległości pomiędzy osiami składowymi osi podwójnej napędowej (1,62 m) oraz osiami składowymi osi potrójnej (1,36 i 1,38 m) mieszczą się w przedziałach określonych dla osi wielokrotnych tak w ust. 1, jak i w ust. 3 § 4 powołanego wyżej rozporządzenia. Ustalenie czy oś podwójna i oś potrójna są osiami napędowymi, czy też takimi nie są lub czy na jednej z nich znajdowały się opony bliźniacze, nie ma zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego znaczenia w sprawie. Dla ustalenia czy oś jest osią wielokrotną wystarczające jest w świetle rozporządzenia dokonanie jej kwalifikacji na podstawie odległości pomiędzy poszczególnymi osiami. Zgodnie z art. 190 zdanie pierwsze ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.), Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Z określenia "związany wykładnią prawa" należy wyprowadzić wniosek, że wojewódzki sąd administracyjny nie jest związany oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego co do stanu faktycznego sprawy, albowiem ocena ta nie jest wykładnią przepisów prawa (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 268). W pozostałym zakresie jednakże ocena wyrażona przez NSA wiąże sąd rozpoznający sprawy ponownie. Możliwość odstąpienia od zawartej w orzeczeniu wykładni prawa istnieje tylko wtedy gdy: a) stan faktyczny ustalony w wyniku ponownego rozpoznania sprawy uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego nie mają zastosowania przepisy wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny; b) po wydaniu orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zmieni się stan prawny (J. P. Tarno, dz. cyt. i powołane tam orzeczenie Sądu Najwyższego). Warto wskazać, że na gruncie nieobowiązującej już ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.) akceptowany był podobny pogląd. W orzecznictwie sądowym dopuszczano możliwość odstąpienia od oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu, jednakże konieczne było spełnienie jednej z dwóch przesłanek: zmiany stanu prawnego albo zmiany stanu faktycznego sprawy (wyrok NSA z dnia 27 kwietnia 2000 r., sygn. akt SA/Bk 1480/99 - niepublikowany; wyrok NSA z dnia 18 marca 2002 r., sygn. akt IV SA 3348/01 - niepublikowany). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odnosząc przedstawione wyżej rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy nie stwierdził zaistnienia przesłanek umożliwiających odstąpienie od oceny prawnej wyrażonej w wyżej przywołanym wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego. Oznacza to, że rozważania na temat legalności zaskarżonego aktu musiały być prowadzone w oparciu o stanowisko Sądu wyższej instancji. Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.