I OSK 2908/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janina Antosiewicz, Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.), Sędzia del. NSA Jacek Hyla, Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski, po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 515/12 w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 lipca 2012r., sygn. akt II SA/Wa 515/12 oddalił skargę E. K. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu wniosku E. K. o przyznanie renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku, decyzją z dnia [...] października 2011 r. nr [...], odmówił przyznania wskazanego świadczenia. Pismem z dnia [...] października 2011 r. E. K. zwrócił się do Prezesa ZUS z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po rozpatrzeniu przedmiotowego wniosku, decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia [...] października 2011 r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przyznanie świadczenia na podstawie art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych jest możliwe, jeżeli wnioskodawca łącznie spełnił następujące warunki: - jest lub był osobą ubezpieczoną lub jest członkiem rodziny pozostałym po ubezpieczonym, - nie spełnia warunków ustawowych do uzyskania świadczeń wskutek szczególnych okoliczności, - nie może podjąć pracy ze względu na całkowitą niezdolność do pracy lub wiek, - nie ma niezbędnych środków utrzymania. Prezes ZUS wyjaśnił jednocześnie, że do przyznania świadczenia w drodze wyjątku muszą być spełnione łącznie wszystkie przesłanki wskazane w powołanym przepisie. Organ wskazał, że z akt sprawy nie wynikają szczególne okoliczności, na skutek których wnioskodawca nie nabył uprawnień do świadczenia przyznawanego na zasadach ogólnych. Przez szczególną okoliczność rozumie się wyłącznie zdarzenie lub trwały stan wykluczający aktywność zawodową konkretnej osoby z powodu niemożności przezwyciężenia ich skutków. Okolicznością szczególną może być jedynie zdarzenie lub trwały stan o charakterze zewnętrznym, obiektywnym i niezależnym od woli danej osoby. Organ wyjaśnił, że wnioskodawca na przestrzeni 55 lat życia - na dzień ustalenia całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji - udokumentował 17 lat, 8 miesięcy i 15 dni okresów składkowych i nieskładkowych. W ocenie Prezesa ZUS, dotychczasowy okres ubezpieczenia powinien być adekwatny do wieku, a tylko wykazanie, że niespełnienie warunków do ubezpieczenia spowodowały okoliczności niemożliwe do przezwyciężenia, może skutkować przyznaniem świadczenia w drodze wyjątku. W toku postępowania ustalono, że w 10-leciu przypadającym przed dniem powstania częściowej niezdolności do pracy oraz całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji - zamiast 5 lat okresów składkowych i nieskładkowych, wymaganych do przyznania świadczenia w trybie zwykłym, wnioskodawca nie udokumentował jakiegokolwiek okresu ubezpieczenia. W ubezpieczeniu wnioskodawcy występuje przerwa w okresie od [...] stycznia 1992 r. do [...] lipca 2011 r., w czasie którym nie podejmował zatrudnienia ani innej działalności objętej ubezpieczeniem społecznym oraz ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi. Z akt sprawy nie wynika zaś, aby wnioskodawca nie mógł kontynuować zatrudnienia na skutek szczególnych okoliczności spowodowanych stanem zdrowia, zwłaszcza, że w wykazanym okresie nie była wobec niego orzeczona całkowita niezdolność do pracy. Tym samym nie istniały przeciwwskazania, ze względu na stan zdrowia, które uniemożliwiały kontynuowanie zatrudnienia w celu uzyskania w przyszłości uprawnień do świadczenia w trybie zwykłym. Odnosząc się do treści wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, w której strona powołała się na wcześniejszą, trwającą od 2005 r. chorobę wyjaśniono, że początków niezdolności do pracy nie można opierać na dowolnych przypuszczeniach lecz konieczne są dowody zawierające dokładne dane, pozwalające na niewątpliwe bądź z przeważającym prawdopodobieństwem ustalenie daty lub czasu powstania niezdolności. Organ dodał, że dowody takie zostały przez stronę przedstawione i na ich podstawie orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 2011 r. lekarz orzecznik ZUS ustalił, że wnioskodawca jest całkowicie niezdolny do pracy i niezdolny do samodzielnej egzystencji od [...] sierpnia 2011 r. oraz częściowo niezdolny do pracy od lipca 2007 r. W ocenie organu orzeczona od lipca 2007 r. częściowa niezdolność do pracy nie wykluczała możliwości podjęcia przez stronę zatrudnienia, tylko ją ograniczała. Dodatkowo strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy wyjaśniła, że pracowała w W. bez ubezpieczenia. Organ poinformował, że świadome podejmowanie zatrudnienia bez zgłoszenia do ubezpieczenia i odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne oraz ubezpieczenia emerytalne i rentowe nie może być uznane za szczególną okoliczność w rozumieniu art. 83 ustawy. Natomiast trudne warunki materialne nie stanowią wystarczającego uzasadnienia do przyznania prawa do świadczenia w drodze wyjątku. Świadczenie z przepisu art. 83 ustawy nie jest bowiem świadczeniem socjalnym, przyznawanym wyłącznie według potrzeb, nawet gdy potrzeby te są uzasadnione. E. K. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję z dnia [...] stycznia 2012 r., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, w szczególności art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz przepisu art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalając skargę odwołał się do treści art. 83 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i stwierdził, że obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek o przyznanie w drodze wyjątku renty było przede wszystkim ustalenie długości okresu czasu, w jakim wnioskodawca objęty był ubezpieczeniem. Omawiane świadczenie stanowi bowiem pochodną składek wypracowanych przez osobę ubezpieczoną. W sytuacji, gdy okres ubezpieczenia byłby nieadekwatny do wieku strony, organ winien poczynić ustalenia, co do istnienia szczególnych okoliczności, które uniemożliwiły danej osobie wypracowania odpowiednio długiego okresu objętego ubezpieczeniem. Sąd I instancji wskazał, że organ prawidłowo przyjął, iż okres, w czasie którego skarżący był objęty ubezpieczeniem, jest niewspółmiernie krótki w stosunku do jego wieku. Niecałe osiemnaście lat ubezpieczenia, w odniesieniu do pięćdziesięciu pięciu lat życia, nie stanowi bowiem nawet połowy okresu, w jakim skarżący spełniał ustawowe kryteria dla osoby zdolnej do zatrudnienia i w konsekwencji ubezpieczenia. Wobec powyższego, uwzględnienie wniosku przez organ stanowiłoby rażące naruszenie przepisów prawa. Rozstrzygnięcie takie jawiłoby się też jako oczywiście niesprawiedliwe wobec osób, które swoją wieloletnią pracą wypracowały środki tworzące Fundusz Ubezpieczeń Społecznych. W ocenie Sądu, organ poprawnie też przyjął, iż w sprawie nie występowały szczególne okoliczności uzasadniające brak wypracowania przez skarżącego odpowiednio długiego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Za taką okoliczność nie może być uznana wiedza powszechna o trudnościach ze znalezieniem pracy. Samo bezrobocie panujące na rynku pracy, aczkolwiek stanowiące przesłankę niezależną od strony, nie stanowi okoliczności wyjątkowej w realiach gospodarki wolnorynkowej. Za prawidłową uznano również konkluzję organu, że orzeczona wobec skarżącego od lipca 2007 r. częściowa niezdolność do pracy, nie uniemożliwiała stronie znalezienia zatrudnienia. Takie orzeczenie lekarza orzecznika potwierdzało jedynie istnienie pewnego uszczerbku na zdrowiu, lecz w stopniu niepozbawiającym możliwości wykonywania pracy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie nie dopatrzył się także uchybień organu przy ustalaniu stanu faktycznego. Przede wszystkim strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie tezy, iż niepełnosprawność uniemożliwiająca znalezienie zatrudnienia istniała już od 2003 r. Ponadto podkreślono, że powyższym wywodom skargi przeczy chociażby oświadczenie samego skarżącego zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, iż do 2005 r. skarżący pracował w W. bez ubezpieczenia. Skoro więc stan zdrowia nie uniemożliwiał skarżącemu wykonywania nieubezpieczonej pracy poza granicami kraju aż do 2005 r., to tym samym brak jest możliwości uznania, że w powyższym okresie strona nie mogła pracować w ubezpieczeniu z uwagi na zły stan zdrowia. Skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł E. K., domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazania sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 3 § 1, art.133 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", art. 134 § 1 P.p.s.a , 141 § 4, art. 153 P.p.s.a. w zw. z art. 7 k.p.a., art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez nie przeprowadzenie przez Sad I instancji kontroli przestrzegania przepisów postępowania administracyjnego przez organ, w wyniku braku oceny pod względem: zgodności z prawem dokonania ustaleń faktycznych przez organ, dostatecznego wyjaśnienia przezeń stanu faktycznego sprawy oraz dokonania prawidłowej oceny materiału dowodowego, jak również zbadania przyczyn, dla których organ niektórym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, przez co naruszył przepisy art. 7, art. art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 k.p.a. Zaniechanie kontroli w tym zakresie przez Sąd I Instancji doprowadziło do niezastosowania art. 145 § 1 pkt. 1 c) P.p.s.a., co było naruszeniem mającym wpływ na wynik sprawy; b) art. 106 § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 106 § 5 P.p.s.a. w zw. z art. 227 § 1 k.p.c. w zw. z art. 233 k.p.c. poprzez brak ustosunkowania się do dowodu zgłoszonego przez pełnomocnika skarżącego w piśmie z dnia 30 czerwca 2012 r. o zobowiązanie Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przedłożenia do akt niniejszego postępowania akt, będących w posiadaniu zakładu, w których znajdują się dokumenty wskazujące na historię choroby skarżącego; 2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że okoliczność, iż ubezpieczony wymagał od roku 2003 r. zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, a także, że bezrobocie panujące na rynku pracy, nie stanową szczególnej okoliczności uzasadniającej brak wypracowania przez skarżącego odpowiednio długiego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że Sąd I instancji błędnie wskazał, iż organ dokonał prawidłowych ustaleń, co do ustalenia stanu faktycznego sprawy. Do pisma z dnia [...] czerwca 2012 r. załączono orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w B. z dnia [...] marca 2006 r., z którego wynika, że niepełnosprawność u skarżącego istnieje od 2003 r. oraz iż może on wykonywać pracę w warunkach pracy chronionej. W uzasadnieniu wskazanego orzeczenia podkreślono, że na podstawie analizy dokumentacji medycznej, badania lekarskiego, a także oceny psychologicznej stwierdzono u skarżącego naruszenie sprawności organizmu powodujące niezdolność do pracy w warunkach nieprzystosowanych. Podobnie wskazano w orzeczeniu z dnia [...] kwietnia 2007 r., które również zostało złożone do akt postępowania. Tym samym opieranie się przez organ jedynie na orzeczeniu lekarza orzecznika ZUS, w którym wskazał on, iż skarżący jest częściowo niezdolny do pracy od lipca 2007 r., mimo że inni lekarze wskazywali na niezdolność od 2003 r. stanowi o arbitralności rozstrzygnięcia organu. Sąd powinien zatem zbadać całość zebranego w sprawie materiału dowodowego, a także przedsięwziąć odpowiednie kroki, aby wyjaśnić rozbieżności i ustalić, kiedy faktycznie Skarżący zaczął być osobą częściowo niezdolną do pracy. Co więcej, pełnomocnik skarżącego w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r. wniósł o zobowiązanie przez Sąd Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych do przedłożenia do akt niniejszego postępowania akt, będących w posiadaniu zakładu, w których znajdują się dokumenty wskazujące na historię choroby Skarżącego i dopuszczenie ich jako dowodu w sprawie. Prezes nie przedłożył dokumentów w powyższym zakresie. Sąd natomiast nie wypowiedział się w przedmiocie ww. wniosku dowodowego. Ponadto Sąd nie odniósł się do faktu, iż organ nie zbadał również, czy skarżący faktycznie miał możliwość podjęcia pracy w Polsce, w tym otrzymania wynagrodzenia za pracę, które pozwoliłoby mu utrzymać trzyosobową rodzinę. Prezes nie odniósł się w żaden sposób do faktu, iż wyjazd skarżącego z kraju "za pracą" spowodowany był de facto sytuacją na rynku pracy, na którą to sytuację skarżący nie miał wpływu. Skarżący od 2003 r. był osobą niepełnosprawną, co uniemożliwiło mu podjęcie pracy. Zgodnie z zaświadczeniami wydanym w dniu [...] grudnia 2006 r. oraz w dniu [...] listopada 2010 r. dla potrzeb Miejskiego Zespołu ds. Orzekania o Niepełnosprawności w B. przez lekarza medycyny skarżący miał między innymi problemy neurologiczne (trudności w poruszaniu, w utrzymaniu równowagi), tracił wzrok. Nie ma zatem wątpliwości, iż skarżący na tle innych osób, młodszych, w pełni zdrowych, był "nieatrakcyjny" na rynku pracy, co obiektywnie, a nie tylko teoretycznie eliminowało go z grona osób mogących pracę pozyskać. W ocenie wnoszącego skargę kasacyjną, Sąd dopuścił się również naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 83 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, poprzez błędną jego wykładnię i przyjęcie, że okoliczność, iż ubezpieczony, wymagał od roku 2003 r. zatrudnienia w warunkach pracy chronionej, a także bezrobocie panujące na rynku pracy, nie stanową szczególnej okoliczności uzasadniającej brak wypracowania przez Skarżącego odpowiednio długiego okresu podlegania ubezpieczeniu społecznemu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: stosownie do art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu może wziąć pod uwagę jedynie nieważność postępowania sądowego. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności postępowania określone w art. 183 § 2 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, rozpoznał sprawę w granicach zarzutów zgłoszonych w tej skardze. Rozpoznając skargę kasacyjną w tych granicach, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) określa warunki nabywania prawa do świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń emerytalnych i rentowych, zasady ustalania wysokości świadczeń, zasady i tryb przyznawania oraz tryb wypłaty świadczeń. Powyższe świadczenia są finansowane i pozostają w związku z funduszem gromadzonym na ten cel ze składek ubezpieczeniowych przyszłych świadczeniobiorców. Z art. 83 ust. 1 ustawy wynikają trzy przesłanki, których łączne wystąpienie warunkuje przyznanie świadczenia w drodze wyjątku. Przesłanki te jednocześnie wyznaczają granice uznania administracyjnego. Po pierwsze, niespełnienie wymagań dających prawo do ustawowej emerytury lub renty musi być spowodowane szczególnymi okolicznościami; po drugie, ubiegający się o to świadczenie nie może podjąć pracy lub innej działalności zarobkowej objętej ubezpieczeniem społecznym z powodu całkowitej niezdolności do pracy lub wieku; i po trzecie, osoba ta nie ma niezbędnych środków utrzymania. Z przepisu tego wynika konieczność wykazania, że ubezpieczony nie wypracował prawa do świadczenia na ogólnych zasadach ustawy, w następstwie zaistnienia szczególnych okoliczności, które mu to uniemożliwiły. Ustawa nie definiuje pojęcia "szczególnych okoliczności", które mogą usprawiedliwiać niespełnienie warunków do uzyskania świadczenia w trybie zwykłym. W orzecznictwie przyjmuje się, że powinny to być okoliczności od strony niezależne i niezawinione. Przy ustalaniu prawa do świadczeń na tej podstawie organ rentowy bierze pod uwagę łączny okres ubezpieczenia w ciągu całego życia pracownika. Okres ten powinien być adekwatny do wieku ubiegającego się o to świadczenie, a niespełnienie przez niego warunków do uzyskania świadczenia powinno wynikać ze szczególnych okoliczności, niezależnych od ubezpieczonego i niemożliwych do pokonania przeszkód. W rozpoznawanej sprawie skarżący w ciągu 55 lat życia udokumentował 17 lat, 8 miesięcy i 15 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Okoliczność pracy za granicą nie stanowi szczególnych okoliczności o których mówi ustawa. Pracując poza granicami kraju skarżący mógł opłacać składki na ubezpieczenie czego nie uczynił przez co okres składkowy jest krótki i rzutuje na odmowę przyznania świadczenia w drodze wyjątku. Ponadto za "szczególną okoliczność" nie można uznać samego faktu występowania zjawiska, jakim jest bezrobocie. W praktyce powodowałoby to obowiązek przyznawania wspomnianego świadczenia – nie w drodze wyjątku – jak stanowi o tym ustawa a powszechnie. Wbrew tytułowi działu VI ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych; "Świadczenia przyznawane w szczególnym trybie", tryb ten stałby się nie trybem szczególnym, ale trybem powszechnym w zakresie przyznawania świadczeń. W niniejszej sprawie nie zostało wykazane, aby zachodziły szczególne okoliczności uzasadniające przerwy w pracy E. K. w nieodprowadzaniu składek na własne ubezpieczenie społeczne. Podane przez stronę, zarówno w postępowaniu przed Sądem I instancji, jak i w skardze kasacyjnej, okoliczności mające usprawiedliwić przerwę w niepłaceniu składek nie stanowią tych szczególnych okoliczności, o których mowa w art. 83 ust. 1 ustawy. Niewątpliwie stan zdrowia skarżącego utrudniał mu podjęcie zatrudnienia, nie oznacza to jednak, że podjęcie przez niego pracy w ogóle nie było możliwe. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 106 § 3 w zw. z art. 227 § 1 k.p.c. i art. 233 k.p.c. stwierdzić należy, że art. 106 § 3 P.p.s.a. wskazuje na możliwość przeprowadzenia przez Sąd dowodu uzupełniającego z dokumentu po nabraniu przez ten Sąd przekonania, iż jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości w sytuacji, gdy nie spowoduje to nadmiernego przedłużenia postępowania. Dodatkowe postępowanie dowodowe jest więc prowadzone tylko fakultatywnie, a ponadto po spełnieniu określonych przesłanek, m. in. musi ono prowadzić do wyjaśnienia istotnych wątpliwości (co do faktów), których w niniejszej sprawie Sąd I instancji nie powziął. Trudno zatem przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był zobowiązany do przeprowadzenia dowodu na okoliczność historii choroby skarżącego, w sytuacji gdy uznał, że materiał dowodowy w sprawie został zgromadzony w sposób wyczerpujący dla jej rozstrzygnięcia. Ponadto orzeczenia o ustaleniu stopnia niepełnosprawności, na które powoływał się pełnomocnik E. K. w piśmie z dnia [...] czerwca 2012 r., znajdowały się w aktach administracyjnych, którymi Sąd I instancji dysponował. Istotnie, w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku nie odniesiono się do powyższej kwestii, jednakże uchybienie to nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, a tylko takie może stanowić skuteczną podstawę kasacyjną. Za niezasadny należy również uznać zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. Przepis ten stanowi, że pisemne motywy wyroku powinny zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowiska pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie powyższe elementy. Został w nim przedstawiony stan faktyczny sprawy wraz ze stanowiskiem zajmowanym przez strony oraz wskazano podstawę prawną oddalenia skargi. Wyjaśniono również motywy podjętego rozstrzygnięcia, odnosząc się do kwestii istotnych dla oceny legalności zaskarżonej decyzji. Nie ma racji wnoszący skargę kasacyjną twierdząc także, że w sprawie doszło do naruszenia art. 153 P.p.s.a. Zgodnie z tą normą prawną ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia. Przepis ten dotyczy wyłącznie sytuacji, gdy na skutek kasacyjnego wyroku Sądu I instancji, organ wydaje ponowną decyzję. Z analizy akt administracyjnych wynika zaś, że taka sytuacja nie miała miejsca w sprawie, albowiem sąd administracyjny nie uchylił zaskarżonej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi wnoszącego skargę kasacyjną wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 - 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest natomiast przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 P.p.s.a.