I FZ 285/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Marek Kołaczek po rozpoznaniu w dniu 13 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 437/12 w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. I. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. wstrzymać wykonanie decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. Będącym przedmiotem zażalenia postanowieniem z dnia 5 czerwca 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 437/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania, zaskarżonej przez J. I. sp. z o.o. z siedzibą w W., decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 1 grudnia 2011 r., wydanej wobec spółki w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2003 r. W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że w sformułowanym w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji strona podniosła, iż z uwagi na znaczną wysokość zobowiązania podatkowego, a także wysokie prawdopodobieństwa uchylenia zaskarżonej decyzji, jej wykonanie mogłoby stworzyć niebezpieczeństwo wyrządzenia poważnej szkody oraz mogłoby negatywnie wpłynąć na jej działalność i zamierzenia gospodarcze, poprzez utratę zaufania u potencjalnych partnerów gospodarczych. Skarżąca podkreśliła ponadto, że kwota zaległości podatkowej, wynikająca z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej w W., wraz z odsetkami oscyluje wokół 20.000.000 złotych i jej egzekucja definitywnie przekreśli jakiekolwiek szanse utrzymania się spółki na rynku. Dokonując merytorycznej oceny wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że strona nie wykazała w nim aby w sprawie mogły zaistnieć, określone w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej również jako P.p.s.a.) przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Zdaniem Sądu w świetle przedstawionych przez skarżącą dokumentów i wyjaśnień trudno uznać, że zagrożenie egzekucją uzasadnia wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżąca nie prowadzi działalności, a zatem de facto już nie funkcjonuje na rynku. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie, reprezentująca spółkę prezes zarządu, zarzuciła Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 P.p.s.a., poprzez nieprawidłową odmowę wstrzymania wykonania kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu wniesionego środka zaskarżenia zwrócono uwagę, że spółka nie posiada środków na pokrycie, egzekwowanej zaległości podatkowej, co wprost wynika m.in. z dokumentów przekazanych Sądowi w związku z wnioskiem spółki o zwolnienie z kosztów wpisu sądowego, nie osiąga ona bowiem obecnie dochodów. W konsekwencji w ocenie strony przedwczesna i jednocześnie niesłuszna egzekucja kwoty zobowiązania podatkowego wraz z odsetkami definitywnie przekreśli jej szanse zaistnienia na rynku. W końcowej części uzasadnienia zażalenia strona podkreśliła, że wniosek podobnej treści oraz znaczna kwota zobowiązania były podstawą do wstrzymania wykonania egzekucji w sprawach o sygn. akt III SA/Wa 48/10 i III SA/Wa 3012/11, toczących się przed WSA w Warszawie. Mając na uwadze powyższe, we wniesionym środku zaskarżenia wystąpiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie okazało się zasadne. Z art. 61 § 1 P.p.s.a. wynika, że wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 P.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 P.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Co istotne w literaturze przedmiotu podkreśla się też, że przesłanki wstrzymania wykonania decyzji dotyczą zdarzeń przyszłych, będących spodziewanym skutkiem wykonania aktu lub czynności, czy to w drodze egzekucji administracyjnej, czy to w wyniku działań osób trzecich realizujących swoje uprawnienia lub obowiązki. Zaznacza się przy tym, że skutki te mają znaczenie niejako potencjalne. Nie jest wymagane, żeby w jakimś zakresie, mniejszym lub większym rzeczywiście wystąpiły. Przepis art. 61 § 3 zd. 1 in fine P.p.s.a. wymaga jedynie zagrożenia ich wystąpienia ("zachodzi niebezpieczeństwo"), czyli można się ich spodziewać na podstawie racjonalnej oceny zakresu, zasad i tytułu wykonania aktu lub czynności w czasie zawisłości sprawy w sądzie administracyjnym (por. postanowienie NSA z dnia 9 marca 2009 r., sygn. akt I GSK 40/10, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). W analizowanym przypadku skarżącej spółki nie budzi wątpliwości fakt, iż nie jest ona w stanie, ze względu na swoją aktualną sytuację majątkową, uiścić, wynikającej z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, kwoty zobowiązania podatkowego, wraz z odsetkami. Potwierdza to postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 437/12, mocą którego Sąd pierwszej instancji zwolnił skarżącą od obowiązku uiszczenia, ponad kwotę 2.000 zł, wpisu od skargi na decyzję, o której wstrzymanie wniosła skarżąca w niniejszej sprawie. WSA w Warszawie odmawiając wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji DIS z dnia 1 grudnia 2011 r. stwierdził, że takiego żądania strony nie mogła uzasadniać groźba zaprzestania przez nią działalności na rynku, gdyż de facto spółka już nie funkcjonuje na rynku, nieosiągając żadnych dochodów. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego tak ocena wniosku skarżącej nie zasługiwała na uwzględnienie. Należy bowiem zauważyć, że strona występując o zwolnienie z kosztów sądowych, jak też we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu, zwracała uwagę, na swoją aktualną sytuację majątkową wskazując, że aktualnie nie osiąga przychodów. Nie wyklucza to więc, że nie będzie ich osiągać w przyszłości. Nieosiąganie dochodów przez stronę nie musi mieć charakteru stałego, natomiast bez wątpienia, egzekucja znacznej kwoty zobowiązania podatkowego może pozbawić skarżącą możliwości funkcjonowania na rynku, powodując likwidację jej bytu prawnego, co może okazać się trudne do odwrócenia. Biorąc powyższe pod uwagę Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarżąca wykazała zaistnienie przesłanek przewidzianych w art. 61 § 3 P.p.s.a. Dlatego też należało uchylić zaskarżone postanowienie i wstrzymać wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.