II SA/Wr 106/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA – Olga Białek po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A S.A. na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o ustalenie, że dokonana aktualizacja opłaty rocznej z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej jest nieuzasadniona postanawia: I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100,00 zł (słownie: sto złotych) tytułem uiszczonego wpisu pod skargi. Pismem z dnia 27 stycznia 2012 r. skarżąca spółka wniosła skargę na orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu, opisane w osnowie niniejszego postanowienia. W skardze strona skarżąca podniosła, że rozstrzygnięcie Kolegium narusza art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm. – zwanej dalej u.g.n.) oraz art. 58 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – zwanej dalej K.p.a.) w związku z art. 79 ust. 7 u.g.n., a ponadto art. 59 § 1 K.p.a. w związku z art. 79 ust. 7 u.g.n., art. 79 ust. 3 u.g.n. oraz art. 80 ust. 1 u.g.n. Uzasadniając tak skonstruowane zarzuty skargi, jej autor stwierdził, że w dniu 2 czerwca 2010 r. strona skarżąca złożyła wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości, dołączając do niego wniosek o przywrócenie terminu do jego złożenia. W konsekwencji procesowego charakteru terminu do złożenia wniosku, zaskarżane orzeczenie Kolegium nie może zostać uznane za merytoryczne rozstrzygnięcie, o którym mowa w art. 79 u.g.n., a stanowi ono w istocie postanowienie o odmowie przywrócenia terminu i jako takie podlega kontroli sądowoadministracyjnej. Kolegium błędnie przy tym uznało jakoby termin do złożenia wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości ma charakter terminu materialnego, podczas gdy jest to termin procesowy, a zatem znajdzie do niego zastosowanie odesłanie, o którym mowa w art. 79 ust. 7 u.g.n. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie wskazując, że zakwestionowane skargą orzeczenie wydane zostało na podstawie art. 79 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami, a zatem w sprawie cywilnej należącej do kognicji sądów powszechnych (art. 2 § 1 Kpc). Jedynym zaś dopuszczalnym środkiem zaskarżenia orzeczeń wydanych na podstawie powołanego przepisu jest sprzeciw składany w trybie art. 80 ust. 1-4 powołanej ustawy, w wyniku którego orzeczenie traci moc, a sprawa przekazywana jest do sądu powszechnego. Strona skarżąca taki sprzeciw skutecznie złożyła dnia 11 stycznia 2012 r. Z tym dniem orzeczenie utraciło więc moc. Kolegium również zwróciło uwagę, że – wbrew stanowisku Strony skarżącej – kwestionowane orzeczenie nie rozstrzygało żadnej sprawy procesowej ani prejudycjalnej, bowiem takie zagadnienie w postępowaniu po prostu nie wystąpiło. Organ stwierdził ponadto, że termin określony w art. art. 78 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami nie jest terminem procesowym (rodzącym skutki procesowe), w związku z czym do jego przywrócenia zastosowanie miałaby znaleźć instytucja przywracania terminów procesowych z art. 58-59 Kpa. Zdaniem organu, o jego materialnoprawnym charakterze przesądza nie tylko fakt, że jest to termin określony w przepisach prawa materialnego, ale przede wszystkim, że wyznacza on czasokres do zakwestionowania materialnoprawnej czynności prawnokształtującej (jednostronnej zmiany wysokości opłaty rocznej), uniemożliwiając wywołanie przez nią zamierzonych przez właściciela skutków prawnych. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 78 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami. (Dz. U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) właściwy organ zamierzający zaktualizować opłatę roczną z tytułu użytkowania wieczystego nieruchomości gruntowej powinien wypowiedzieć na piśmie wysokość dotychczasowej opłaty, do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego, przesyłając równocześnie ofertę przyjęcia jej nowej wysokości. W wypowiedzeniu należy wskazać sposób obliczenia nowej wysokości opłaty i pouczyć użytkownika wieczystego o sposobie zakwestionowania wypowiedzenia. Zgodnie z ustępem 2 omawianego przepisu, użytkownik wieczysty może, w terminie 30 dni od dnia otrzymania wypowiedzenia, złożyć do samorządowego kolegium odwoławczego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości, wniosek o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wniosek, o którym mowa w ust. 2, składa się przeciwko właściwemu organowi, a ciężar dowodu, że istnieją przesłanki do aktualizacji opłaty, spoczywa na właściwym organie (ust. 3). Przepis art. 80 ust. 1 omawianego aktu stanowi z kolei, że od orzeczenia kolegium właściwy organ lub użytkownik wieczysty mogą wnieść sprzeciw w terminie 14 dni od dnia doręczenia orzeczenia, przy czym wniesienie sprzeciwu jest równoznaczne z żądaniem przekazania sprawy do sądu powszechnego właściwego ze względu na miejsce położenia nieruchomości. Kolegium przekazuje właściwemu sądowi akta sprawy wraz ze sprzeciwem. Wniosek, o którym mowa w art. 78 ust. 2, zastępuje pozew (ust. 2), zaś w razie wniesienia sprzeciwu w terminie, orzeczenie traci moc, nawet gdy sprzeciw odnosi się tylko do części orzeczenia (ust. 3). W myśl art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – zwanej dalej p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: decyzje administracyjne, postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego oraz bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. stanowi zaś, że sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. Wbrew twierdzeniu strony skarżącej objęte skargą orzeczenie Kolegium nie stanowi postanowienia o odmowie skarżącej przywrócenia terminu do złożenia wniosku, że aktualizacja opłaty rocznej jest nieuzasadniona. Kolegium w swoim rozstrzygnięciu wypowiedziało się w przedmiocie zasadności aktualizacji tej opłaty. Charakteru tego rozstrzygnięcia nie zmieniają motywy jego podjęcia (uchybienie terminu). Nie sposób przy tym podzielić argumentacji zawartej w skardze, że o uznaniu orzeczenia za administracyjne postanowienie przesądza, z jednej strony procesowy charakter terminu, z drugiej zaś determinowana tym charakterem powinność organu odnosząca się do konieczności rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu przed merytorycznym rozpoznaniem sprawy. Wyraźnego podkreślenia wymaga tu, że sądowoadministracyjna kontrola sprowadza się do badania zgodności z prawem zaskarżonego aktu, jeśli z przepisów regulujących właściwość rzeczową sądu wnika, iż ów akt kontroli takiej podlega. Sąd nie może zatem zakwalifikować zaskarżonego orzeczenia organu administracji publicznej, jako jednego z aktów określonych w art. 3 § 2 p.p.s.a., kierując się postulowanym przez stronę skarżącą sposobem załatwienia sprawy. O tym czy do weryfikacji danego aktu powołany jest sąd administracyjny, czy też nie, decyduje bowiem treść samego aktu, a w niniejszej sprawie Sąd nie ma wątpliwości, że zaskarżony akt jest merytorycznym rozstrzygnięciem wniosku o ustalenie niezasadności wysokości dotychczasowej opłaty. Świadczy o tym zarówno treść samego rozstrzygnięcia, przywołane podstawy prawne, uzasadnienie orzeczenia, jak i kategoryczne oświadczenie organu zawarte w odpowiedzi na skargę. Niewątpliwie orzeczenia o takiej treści jak w niniejszej sprawie nie można zakwalifikować jako orzeczenia wydanego w postępowaniu "wpadkowym" dotyczącym przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Zdaniem Sądu oczywistym zatem jest, że wskazane w skardze orzeczenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu nie mieści się żadnej z kategorii aktów wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1 – 3 p.p.s.a. Orzeczenia tego nie można również zakwalifikować jako innego niż decyzja i postanowienie aktu lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczącego uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa. Ów inny akt – jak wskazuje art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. – musiałby zostać wydany w sprawach z zakresu administracji publicznej, tymczasem kwestia opłaty za użytkowanie wieczyste to sprawa z zakresu prawa cywilnego (art. 238 KC). Dopuszczalność skargi nie wynika również art. 3 § 2 p.p.s.a., gdyż z żadnego przepisu ustawy o gospodarce nieruchomościami nie wynika możliwość złożenia do sądu administracyjnego skargi na orzeczenie Kolegium o oddaleniu wniosku o ustalenie, że aktualizacja opłaty jest nieuzasadniona albo jest uzasadniona w innej wysokości. Wręcz przeciwnie art. 80 u.g.n. stanowi wprost o właściwości sadu powszechnego. W trakcie postępowania zainicjowanego wnioskiem o ustalenie zasadności aktualizacji opłaty rocznej, może oczywiście dojść do konieczności rozstrzygnięcia w kwestiach incydentalnych, załatwianych zgodnie z ogólnymi uregulowaniami Kodeksu postępowania administracyjnego (art. 79 ust. 7 u.g.n.). Jak już jednak wspomniano, charakter rozstrzygnięcia musi jednoznacznie wynikać z jego treści, co z kolei przesądza o sposobie późniejszej kontroli orzeczenia. Z przedstawionych wyżej względów, na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a., orzeczono jak w punkcie I postanowienia. Orzeczenie zawarte w punkcie II znajduje natomiast umocowanie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a.