II FZ 371/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 24 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M.M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 29 marca 2012 r. sygn. akt I SA/Go 60/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi M.M. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 29 listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób fizycznych postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim odmówił M.M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Oceniając informacje wynikające z wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz nadesłanych dodatkowych dokumentów Sąd stwierdził, że nie jest możliwa racjonalna ocena sytuacji materialnej skarżącego. Sąd wskazał, że budżet domowy Skarżącego obciąża spłata układu ratalnego zawartego z Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w G. w kwocie około 10.000,00 zł miesięcznie. Koszty miesięcznego utrzymania rodziny wynoszą 5.000,00 zł. Jednocześnie Skarżący oświadczył, że uzyskuje z działalności rolniczej miesięczny dochód w wysokości 19.491,84 zł brutto, a jego żona w wysokości 2.295 zł netto. Biorąc pod uwagę koszty oraz dochody, na które skarżący wskazał, zdaniem Sądu nie ma zagrożenia, że poniesienie jedynego na obecnym etapie postępowania kosztu sądowego w postaci wpisu do skargi, będzie skutkowało uszczerbkiem utrzymania koniecznego rodziny skarżącego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżący, zarzucił naruszenie art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012, poz. 270., dalej p.p.s.a.) poprzez odmowę zwolnienia go z kwoty wpisu sądowego od skargi (chociażby w części), pomimo wykazania, że nie jest w stanie ponieść kosztów wpisu sądowego. Wskazując na powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego postanowienia. W uzasadnieniu zażalenia wskazano miedzy innymi, że podany miesięczny dochód jest dochodem statystycznym, a realne dochody nie dopowiadają takiemu dochodowi. Odnosząc się do uzyskiwanych dopłat podkreślił, że stanowią one jedynie dofinansowanie do strat ponoszonych w produkcji rolnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.). Rozpoznając zażalenie należy zauważyć, że w niniejszej sprawie ze złożonego wniosku i dodatkowych dokumentów wynika, że skarżący osiąga średni miesięczny dochód na poziomie 19.000 zł. Skarżący sam wskazał, że jest to dochód uśredniony na podstawie danych statystycznych. Podkreślił, że dochody są zróżnicowane w zależności od pory roku. Skarżący jest również właścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni ponad 8 ha oraz maszyn rolniczych i samochodów. Nie bez znaczenia pozostaje wysokość dotacji do produkcji rolnej jaką otrzymał w 2011 r. (316.607,62 zł) mimo twierdzeń skarżącego, że dotacja ta to jedynie forma dofinansowania do strat. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji, zauważa, że porównując wielkości przychodów skarżącego (nawet po odjęciu obciążeń finansowych), posiadanego przez niego majątku ruchomego i nieruchomego nie można przyjąć, że zapłata wpisu sądowego spowoduje uszczerbek w koniecznym utrzymaniu skarżącego i jego rodziny. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.