III SA/Gd 32/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Felicja Kajut (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Jolanta Sudoł, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Beata Kaczmar, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 marca 2012 r. sprawy ze skargi R. M. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego postanowieniem z dnia 20 maja 2009 r., sygn. akt III SA/Gd 405/08 w sprawie ze skargi R. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia 6 grudnia 2006 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie wymeldowania z pobytu stałego postanawia: 1. odrzucić skargę o wznowienie postępowania; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na rzecz r. pr. A. W. kwotę 442,80 złotych (czterysta czterdzieści dwa złote osiemdziesiąt groszy) zawierającą należny podatek od towarów i usług - tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną skarżącemu z urzędu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 20 maja 2009 r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt III SA/Gd 405/08 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odrzucił skargę R. M. na decyzję Wojewody z dnia 6 grudnia 2006r., nr [...], wskazując, iż skarżący pomimo wezwania do podpisania skargi wysłanego na wskazany przez siebie adres do doręczeń nie uzupełnił w wyznaczonym terminie stwierdzonego braku formalnego. W dniu 27 października 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wpłynęła skarga o wznowienie postępowania podpisana przez R. M. W uzasadnieniu przedmiotowej skargi R. M. wskazał, że sądowi pierwszej instancji przekazana została informacja co do właściwego adresu do doręczeń. Nadto wnioskodawca wskazał, iż jego ojciec przed śmiercią nie miał zastrzeżeń co do zameldowania go w mieszkaniu położonym w G. przy ul. [...]. Postanowieniem z dnia 24 maja 2011 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w/w skargę o wznowienie postępowania odrzucił wskazując, że skarga ta nie opiera się na żadnej z ustawowych podstaw wznowieniowych określonych w art. 271 – 273 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W następstwie skargi kasacyjnej R. M. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 8 listopada 2011 r. uchylił w/w postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsk z dnia 24 maja 2011 r. W uzasadnieniu wydanego postanowienia Naczelny Sąd Administracyjny wskazał m.in., że w sprawie skarżący nie został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi o wznowienie postępowania poprzez skonkretyzowanie podstawy wznowienia w kontekście przepisów art. 271 – 274 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co prowadziło do uznania, że ocena braku podstaw wznowieniowych dokonana przez Sąd pierwszej instancji była oceną przedwczesną. Nadto Naczelny Sąd Administracyjny w wydanym postanowieniu wskazał na dwie następujące kwestie. Po pierwsze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że dopiero w skardze kasacyjnej od w/w postanowienia z dnia 24 maja 2011 r. została przytoczona właściwa podstawa wznowieniowa i jej uzasadnienie. Po drugie, Naczelny Sąd Administracyjny podniósł, że argumentacja skargi kasacyjnej nie pozwala na stwierdzenie, że skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W piśmie z dnia 14 marca 2012 r. pełnomocnik R. M. wskazał, że skarga o wznowienie postępowania opiera się na podstawie wznowieniowej określonej w art. 271 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarżący wskutek izolacji penitencjarnej nie miał bowiem w ogóle możliwości działania i z przyczyny leżącej poza nim nie mógł zaskarżyć postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył co następuje: Istotą instytucji wznowienia postępowania jest dążenie do wydania orzeczenia zgodnego z rzeczywistym stanem rzeczy. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dopuszcza możliwość obalenia prawomocnego orzeczenia, jednak tylko w sytuacji, gdy zapadło ono z pogwałceniem obowiązujących zasad prawa i jest sprzeczne z rzeczywistym stanem sprawy. Wniesienie skargi o wznowienie powoduje uruchomienie trzyfazowego postępowania, w którym, w pierwszej fazie następuje badanie wymagań formalnych skargi o wznowienie postępowania i dopuszczalności wznowienia postępowania na posiedzeniu niejawnym ( art. 280 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dziennik Ustaw z 2012 r., poz. 270, dalej w skrócie p.p.s.a.), następnie badanie jego dopuszczalności na rozprawie ( art. 281 p.p.s.a.), zaś w trzeciej, wówczas gdy pozytywnie zakończona zostanie faza druga - rozpoznanie sprawy na nowo, w granicach jakie zakreśla podstawa wznowienia ( art. 281, 282 p.p.s.a.). Kierując się tą konstrukcją oraz mając na uwadze przepis art. 280 § 1 p.p.s.a. stanowiący, iż Sąd wstępnie bada na posiedzeniu niejawnym wymagania formalne skargi o wznowienie postępowania sądowego, a więc czy skarga została wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, wobec treści skargi o wznowienie postępowania, Sąd nie odrzucił skargi na posiedzeniu niejawnym, lecz wyznaczył rozprawę (zdanie drugie cyt. art. 280 § 1 p.p.s.a.). W pierwszej fazie postępowania wznowieniowego bada się bowiem jedynie ten element postępowania czy w ogóle wskazana przesłanka wznowieniowa została wymieniona w przepisach art. art. 271-273 p.p.s.a. Natomiast jej merytoryczna ocena należy do kolejnej fazy postępowania. Dyspozycja art. 271 p.p.s.a. wskazuje na możliwość wznowienia postępowania sądowego z przyczyn nieważności - w pkt 2 tego przepisu ustawodawca postanowił, iż można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli wskutek naruszenia przepisów strona była pozbawiona możliwości działania; nie można jednak żądać wznowienia postępowania, jeżeli przed uprawomocnieniem orzeczenia niemożność działania ustała. Tym samym koniecznym jest nie tylko spełnienie dwóch przesłanek pozytywnych -po pierwsze aby w sprawie doszło do naruszenia przepisów, po drugie aby istniał związek przyczynowy pomiędzy naruszeniem przepisów a pozbawieniem strony możliwości działania. Pojęcie niemożności działania nie posiada bliższego określenia zarówno w teorii. jak i w orzecznictwie. Zdaniem Sądu, niemożność działania czyli niemożność obrony swych praw, jest pozbawieniem możliwości podejmowania w procesie czynności procesowych, przy czym konieczne jest wykazanie, iż zachodzi związek przyczynowy między naruszeniem prawa procesowego a pozbawieniem strony możliwości działania. Natomiast o pozbawieniu strony możliwości działania można mówić wtedy, gdy nie dano jej w ogóle możliwości działania. W innych przypadkach zachodzi tylko utrudnienie działania, co nie uzasadnia wznowienia postępowania ( por. uchwała Sądu Najwyższego z 14 kwietnia 1980 r. w sprawie III CZP 19/80, opubl. w OSNCP1980, nr 11, póz. 250, również wyrok WSA z 20 grudnia 2005 r. w sprawie III SA/Wa 2866/05). Badając skargę o wznowienie postępowania sądowo – administracyjnego zakończonego postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 maja 2009 r. o odrzuceniu skargi R. M. na decyzję Wojewody z dnia 6 grudnia 2006 r. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę uznał, że skarga o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem o odrzuceniu skargi złożona przez skarżącego nie opiera się na podstawie wznowieniowej określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. Brakiem ustawowej podstawy wznowienia postępowania jest bowiem nie tylko sytuacja gdy skarga w ogóle nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w p.p.s.a., ale również gdy powołana podstawa treściowo odpowiada powyższym przepisom, ale już tylko na podstawie oceny akt sprawy sąd władny jest ocenić, że powołane przez stronę przesłanki nie stanowią rzeczywistej podstawy wznowienia (vide: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 stycznia 2010 r., sygn. akt I OSK 44/10, System Informacji Prawnej Lex nr 5990926). Z treści skargi o wznowienie jak i z dalszych pism procesowych złożonych w sprawiewynika, że skarżący upatruje podstawę wznowieniową w naruszeniu przepisów prawa pozbawiających go możności działania (art. 271 pkt 2 p.p.s.a). Nie mniej jednak wskazywane w skardze argumenty, w tym przekazanie przez skarżącego Sądowi informacji co adresu do doręczeń jak i brak zastrzeżeń ojca co do możliwości zameldowania skarżącego w lokalu położonym w Gdańsku przy ul. [...] w żaden sposób nie przemawiają za uznaniem, że w/w podstawa wznowieniowa – jako rzutująca na nieważność postępowania - jest podstawą rzeczywistą Również izolacja penitencjarna oraz jej konsekwencje - na co w skardze kasacyjnej oraz w piśmie z dnia 14 marca 2012 r. wskazał pełnomocnik skarżącego – musi być oceniana w tych samych kategoriach. Postanowienie tutejszego Sądu z dnia 20 maja 2009 r. o odrzuceniu skargi zostało w trybie art. 73 p.p.s.a doręczone skarżącemu na ostatni podany przez niego adres. Sąd nie podziela poglądu pełnomocnika skarżącego, że skoro w dniach awizowania przesyłki (w/w postanowienia) oraz później skarżący przebywał w zakładzie penitencjarnym, tym samym nie miał obowiązku zawiadomić Sądu o zmianie swojego zamieszkania, co wynika z art. 70 § 1 p.p.s.a. Z literalnego brzmienia tego przepisu nie wynika by ustawodawca wprowadzał jakieś wyjątki od przyjętej w nim regulacji. Jako że skarżący zastał poinformowany przez Sąd o obowiązku wynikającym z tego przepisu i tego obowiązku nie dopełnił, brak jest możliwości uznania za zasadne stanowiska skarżącego, że postanowienie Sądu z dnia 20 maja 2009 r. winno było zostać mu doręczone w sposób określony w art. 71 § 2 p.p.s.a. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć, że już Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu postanowienia z dnia 8 listopada 2011 r. stwierdził, że argumentacja skargi kasacyjnej nie pozwala na stwierdzenie, że skarga o wznowienie opiera się na ustawowej podstawie wznowienia (vide: s. 9 uzasadnienia postanowienia). Dodać należy, że w piśmie z dnia 14 marca 2012 r. argumentacja ta nie została rozwinięta. Z treści skargi o wznowienie jak i ze znajdujących się w aktach pism procesowych nie wynika, że skarżący podnosił inne argumenty, zmierzające do wykazania, że postępowanie przed sądem administracyjnym zakończone postanowieniem z dnia 20 maja 2009 r. o odrzuceniu skargi na decyzję Wojewody dotknięte było inną wadą określoną w art. 271 - 273 p.p.s.a. Również w skardze kasacyjnej od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 24 maja 2011 r. i piśmie z dnia 14 marca 2012 r. pełnomocnik ustanowiony z urzędu poza doprecyzowaniem argumentacji R. M. odnoszącej się do podstawy wznowieniowej określonej w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. nie wskazał żadnych innych podstaw wznowienia postępowania. W tej sytuacji uznać należało, że skarga o wznowienie postępowania podlega odrzuceniu na podstawie na podstawie art. 271 pkt. 2 ( a contrario ) i art. 281 p.p.s.a. art. 281 p.p.s.a., gdyż nie opiera się na ustawowych podstawach. Wobec powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowił jak w pkt I sentencji postanowienia. Rozstrzygniecie w przedmiocie kosztów postępowania (pkt II sentencji postanowienia) znajduje z kolei swoją podstawę w dyspozycji art. 223 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r., Nr 10, poz. 65 ze zm.) oraz art. 205 § 2 p.p.s.a. w zw. z § 2 ust. 3 i § 14 ust. 2 pkt 1 lit. a) w zw. z § 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1649 ze zm.).