II SA/Sz 123/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia WSA Maria Mysiak,, Sędzia WSA Arkadiusz Windak (spr.), Protokolant Joanna Białas-Gołąb, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 29 marca 2012r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej w Szczecinie Barbary Rzuchowskiej sprawy ze skargi A. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania i pozostawienia odwołania bez rozpoznania I stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia w części orzekającej o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania II oddala skargę w pozostałej części. Decyzją z dnia [...] Wójt Gminy [...], na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz przepisów ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.), orzekł o uznaniu za częściowo nienależnie pobrane przez A.J. świadczenia z funduszu alimentacyjnego przyznane decyzją z dnia [...], zmienionej decyzją z dnia [...] w łącznej wysokości [...] zł wraz z ustawowymi odsetkami, które na dzień wydania decyzji wynosiły [...]zł. Pismem z dnia [...] A.J. złożyła odwołanie podważając prawidłowość ustaleń Wójta Gminy [...] w zakresie przyznanych, wypłaconych, a następnie orzeczonych jako nienależnie pobrane świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Postanowieniem z dnia [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, powołując się na art. 129 § 1 i 2 K.p.a. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania i postanowiło pozostawić odwołanie bez rozpoznania. W uzasadnieniu postanowienia organ podał, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] została doręczona A.J. w dniu [...] o czym świadczy zwrotne potwierdzenie odbioru decyzji. Tak więc termin do wniesienia odwołania minął 22 października 2011 r. Odwołanie strona nadała 3 listopada 2011 r. w placówce pocztowej, czyli po upływie terminu do wniesienia odwołania. Kolegium zwróciło uwagę, że strona została pouczona w decyzji o sposobie i terminie wniesienia odwołania. Składając je nie złożyła jednocześnie umotywowanego ważnymi powodami wniosku o przywrócenie terminie do jego wniesienia. Z tych względów Kolegium stwierdziło, że odwołanie nie mogło być rozpatrzone, a zatem należało pozostawić je bez rozpoznania. Pismem z dnia [...] r., zatytułowanym "odwołanie", A.J. zwróciła się do Samorządowego Kolegium Odwoławczego o ponowne rozpoznanie jej sprawy. Tego samego dnia, odrębnym pismem, A.J. skierowała do Samorządowego Kolegium Odwoławczego "wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, który upłynął 22 października 2011 r." Po otrzymaniu ww. pism Prezes Samorządowego Kolegium Odwoławczego skierował do A.J. pytanie, czy jej odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika GOPS [...] są skargą na postanowienie Kolegium z dnia [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Pismem z dnia [...] A.J. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., kwestionując równocześnie rozstrzygnięcie Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej [...]. Skarżąca wniosła do Sądu o zapoznanie się z jej sprawą oraz pozytywne jej rozpatrzenie. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu [...] udział w postępowaniu zgłosiła Prokurator Prokuratury Apelacyjnej Barbara Rzuchowska wnosząc o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia w części dotyczącej pozostawienia odwołania bez rozpoznania, jako wydanego bez podstawy prawnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działań organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Na wstępie należy podkreślić, że przedmiotem oceny Sądu stało się rozstrzygniecie o charakterze procesowym – postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania i o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Zatem rozważania Sądu musiały ograniczyć się do zakresu przedmiotowego sprawy, którym stała się kwestia dochowania przez skarżącą terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...]. Skoro nie doszło do merytorycznej oceny decyzji Wójta Gminy przez organ odwoławczy, co z punktu widzenia trybu zaskarżania decyzji administracyjnej do sądu administracyjnego byłoby niezbędne, Sąd nie mógł skontrolować prawidłowości decyzji Wójta Gminy orzekającej o uznaniu części wypłaconych skarżącej świadczeń za nienależnie pobrane. Z akt sprawy wynika, że decyzja Wójta Gminy z dnia [...] została doręczona skarżącej [...] r., co A.J. potwierdziła poprzez wpisanie daty i podpisanie się na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki kurierskiej zawierającej ww. decyzję. Zgodnie z art. 129 § 2 K.p.a., odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustanie – od dnia jej ogłoszenia stronie. W decyzji Wójta Gminy zamieszczono prawidłowe pouczenie o prawie i trybie wniesienia odwołania. Tymczasem A.J. odwołanie sporządziła [...], nadając je w placówce pocztowej listem poleconym w dniu 3 listopada 2011 r., o czym świadczą odpowiednio: data sporządzenia odwołania oraz data stempla pocztowego na kopercie, w której zostało przesłane odwołanie. Termin do wniesienia przez A.J. odwołania od decyzji Wójta Gminy upływał z czternastym dniem od dnia doręczenia jej decyzji. W związku z tym, że czternasty dzień do wniesienia odwołania przypadał na sobotę 22 października 2011 r., ostatnim dniem złożenia odwołania był poniedziałek 24 października 2011 r. Stosownie bowiem do Uchwały 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I OPS 1/11 (ONSAiWSA 2011/5/95), sobota jest dniem równorzędnym z dniem ustawowo wolnym od pracy w rozumieniu art. 57 § 4 K.p.a. Prawidłowo zatem Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, że A.J.a nadając odwołanie w dniu 3 listopada 2011 r., uczyniła to już po terminie przewidzianym dla tej czynności procesowej. W myśl art. 134 K.p.a., organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W takim stanie faktycznym i prawnym zasadnie postąpiło Samorządowe Kolegium Odwoławcze wydając w sprawie postanowienie, w którym stwierdziło uchybienie przez A.J. terminu do wniesienia odwołania. Dla porządku prawnego należy zauważyć, że wydając zaskarżone postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławcze dopuściło się kilku uchybień natury procesowej. Po pierwsze zwraca uwagę brak powołania w zaskarżonym postanowieniu podstawy prawnej podjętego rozstrzygnięcia, tj. art. 134 K.p.a. W osnowie postanowienia, jak i w jego sentencji, Kolegium nie określiło strony postępowania oraz sprawy w której podejmowało orzeczenie. Dopiero z końcowej części uzasadnienia postanowienia wynika, że sprawa dotyczyła odwołania A.J.. Nieprawidłowo Kolegium ustaliło również dzień w którym upłynął termin do wniesienia przez skarżącą odwołania podając, że był to 22 października 2011 r. Braki te stanowiły: - naruszenie art. 107 § 1 K.p.a. w zakresie prawidłowego oznaczenia strony postępowania i powołania podstawy prawnej rozstrzygnięcia; - naruszenie art. 107 § 3 K.p.a. poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z braku przytoczenia przepisu art. 134 K.p.a.; - naruszenie 57 § 4 K.p.a. polegające na nieprawidłowym ustaleniu dnia w którym upływał A.J. termin do wniesienia odwołania. Zdaniem Sądu, powyższe uchybienia nie miały jednak wpływu na ostateczny wynik sprawy w kontekście prawidłowego uznania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze, że A.J. faktycznie złożyła odwołanie po upływie ustawowego, czternastodniowego terminu od dnia otrzymania decyzji organu pierwszej instancji. Zatem zaskarżone postanowienie w tej części rozstrzygnięcia w której Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło uchybieniu terminu do wniesienia odwołania było zgodne z prawem. W związku ze stanowiskiem zaprezentowanym w sprawie przez Prokuratora Sąd ocenił również znaczenie, zawartego przez Kolegium w sentencji postanowienia, orzeczenia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania. Prokurator wskazał, że ta część rozstrzygnięcia została w nim zamieszczona bez podstawy prawnej. Stanowisko Prokuratora Sąd w pełni podzielił. Instytucja pozostawienia podania bez rozpoznania jest przewidziana dla konkretnych sytuacji procesowych, które określa art. 64 § 2 K.p.a. Stwierdzenie przez organ, że pozostawia podanie bez rozpoznania nastąpić może jedynie w przypadku nieusunięcia przez wnoszącego podanie jego braków w terminie siedmiu dni, po uprzednim wystosowaniu stosownego wezwania przez organ. Nie ulega wątpliwości, że instytucji tej nie można przenosić do trwającego już postępowania administracyjnego, a tym bardziej postępowania prowadzonego przed organem odwoławczym, nawet w jego wstępnej fazie, mającej na celu ustalenie, czy strona wniosła odwołanie w terminie. Żaden z przepisów procesowych nie daje podstaw do orzekania w drodze postanowienia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania w związku z wniesieniem go po terminie, pomimo, że wówczas faktycznie zarzuty odwołania nie zostają poddane merytorycznej ocenie organu odwoławczego. W przypadku stwierdzenia przez organ odwoławczy, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, organ zobowiązany jest, na podstawie art. 134 K.p.a. stwierdzić, w drodze postanowienia, uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Reasumując, zamieszczenie w sentencji zaskarżonego postanowienia rozstrzygnięcia o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania nastąpiło bez podstawy prawnej. Tym samym wystąpiła przesłanka uzasadniająca stwierdzenie nieważności postanowienia w tej części, wynikająca z art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a. Z tego względu Sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postanowienia w części orzekającej o pozostawieniu odwołania bez rozpoznania na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W pozostałej części Sąd skargę oddalił na mocy art. 151 ww. ustawy, bowiem stwierdzenie przez organ uchybienia terminu przez A.J. do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r., było prawidłowe. Dodatkowo Sąd zauważa, że w przekazanych aktach administracyjnych organu drugiej instancji znajduje się wniosek A.J. z dnia [...] r. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Wójta Gminy z dnia [...] r. Treść tego wniosku nie budzi wątpliwości co do jego charakteru procesowego. Z akt administracyjnych nie wynika jednak, aby został on rozpoznany przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze.