I SA/Lu 24/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wiesława Achrymowicz (sprawozdawca), Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer,, NSA Anna Kwiatek, Protokolant Stażysta Małgorzata Siwiec, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 26 marca 2010 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umożliwienia zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt sprawy - oddala skargę. I SA/Lu 24/10 UZASADNIENIE 1. Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej, po rozpatrzeniu zażalenia M.K. / podatnik /, na podstawie art. 233 § 1 pkt 1, art. 239 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa / Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm. – o.p. / utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z dnia [...], odmawiające umożliwienia zapoznania się z dokumentem wyłączonym z akt postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Skarbowej uzasadniał, że odmowa umożliwienia zapoznania się z dokumentem ma u podstaw art. 179 § 1 o.p., przesłankę interesu publicznego. Wyłączony dokument to wezwanie świadka na przesłuchanie, zawierające jego dane personalne. Według ustaleń organu podatkowego świadek od wielu lat zna krewnych podatnika. Organ podatkowy zmierzał do przesłuchania tego świadka z własnej inicjatywy, w postępowaniu mającym za przedmiot opodatkowanie przychodów ze źródeł bez pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W ocenie organu podatkowego długoletnia znajomość świadka z rodziną podatnika uzasadniała obawę uzgodnienia treści zeznań. Organ podatkowy zastosował art. 179 § 1 o.p. w celu wykluczenia możliwości kontaktu podatnika ze świadkiem przed pierwszym przesłuchaniem w postępowaniu podatkowym. Organ podatkowy miał obowiązek przesłuchać świadka w warunkach zapewniających obiektywizm składanych zeznań, dążyć do uzyskania od świadka wiedzy zgodnej ze stanem rzeczywistym. Organ podatkowy kierował się dobrem postępowania podatkowego, które ma na celu wyjaśnienie źródeł pochodzenia majątku podatnika za lata 2003 – 2007. Zmierzał do ustalenia prawdy materialnej w warunkach przewidzianych prawem. Organ podatkowy, dążąc do uzyskania prawdy materialnej w prowadzonym postępowaniu podatkowym, zmierzał do realizacji zasad sprawiedliwego i powszechnego opodatkowania. Realizacja tych zasad leży w interesie publicznym, który należy rozumieć także jako interes fiskalny. 2. Podatnik złożył skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej. Wniósł o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania sądowego. Zarzucił błędne zastosowania art. 179 o.p., bo organ podatkowy nie wykazał istnienia przesłanki interesu publicznego w okolicznościach prowadzonego postępowania podatkowego. Uzasadniał, że nie wyczerpuje przesłanki interesu publicznego ani dobro postępowania podatkowego, ani interes fiskalny. Organ podatkowy jedno pojęcie ogólne zastąpił dwoma innymi. Organ podatkowy nie wykazał związku między znajomością świadka z rodziną podatnika a zaskarżonym postanowieniem. Zastosowanie art. 179 § 1 o.p. następuje na zasadzie wyjątku od art. 129, art. 178 § 1 o.p. i nie może nosić cech dowolności. Bezzasadna odmowa umożliwienia zapoznania się z treścią wezwania skierowanego do świadka uniemożliwia skonsultowanie się z pełnomocnikiem, czyni iluzorycznym udział pełnomocnika w przesłuchaniu i korzystanie z praw z art. 190 § 2 o.p. 3. Dyrektor Izby Skarbowej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko, argumenty przedstawione w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Skarga nie podważa zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. 5. Stosownie do art. 122 o.p. organ podatkowy w toku postępowania ma obowiązek podjąć wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Stosownie do art. 179 § 1 o.p. organ podatkowy jest uprawniony ze względu na interes publiczny wyłączyć z akt sprawy dokumenty i do wyłączonych dokumentów nie będzie miał zastosowania art. 178 o.p. Odmowa umożliwienia stronie zapoznania się z wyłączonymi dokumentami następuje postanowieniem, podlegającym zaskarżeniu zażaleniem stosownie do art. 179 § 2 i § 3 o.p. Treść przesłanki interesu publicznego w rozumieniu art. 179 § 1 o.p. powinna być ustalana na podstawie okoliczności konkretnego postępowania podatkowego, przy uwzględnieniu znaczenia wyłączonego dokumentu dla prowadzonego postępowania podatkowego, wyniku sprawy podatkowej. 6. W okolicznościach rozpatrywanego postępowania podatkowego organ podatkowy z urzędu podjął inicjatywę dowodową dla wyjaśnienia źródeł przychodów podatnika, rozmiaru przychodów podatnika bez pokrycia w ujawnionych źródłach przychodów. W ramach inicjatywy dowodowej podjętej z urzędu organ podatkowy zamierzał przesłuchać świadka, który od wielu lat znał bliskich krewnych podatnika. W tych okolicznościach nie jest dowolna ocena organu podatkowego, zgodnie z którą odmowa stronie / jej pełnomocnikowi / umożliwienia zapoznania się z wyłączonym dokumentem zawierającym imię, nazwisko, adres tego świadka pozwoli uzyskać jego rzeczywistą wiedzę podczas pierwszego przesłuchania. Świadek nie będzie poddany sugestiom innych osób. Takie postępowanie organu podatkowego zmierza w warunkach przewidzianych prawem do ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym i w ten sposób zmierza do zrealizowania zasady z art. 122 o.p. Ustalenie stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym w postępowaniu podatkowym stosownie do art. 122 o.p. pozwala zrealizować zasady z art. 2, art. 32 ust. 1, art. 84 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. / Dz. U. Nr 78, poz. 483 ze zm. /. W tych okolicznościach faktycznych, prawnych wyłączenie i odmowa umożliwienia stronie / jej pełnomocnikowi / zapoznania się z wyłączonym dokumentem, która służy realizacji art. 122 o.p., w następstwie art. 2, art. 32 ust. 1, art. 84 Konstytucji RP jest odmową leżącą w interesie publicznym w rozumieniu przesłanki zastosowania art. 179 § 1 o.p. Interes publiczny w rozumieniu art. 179 § 1 o.p. zawiera w swej treści obowiązek respektowania wspólnych wartości. Wspólne wartości obejmują swym zakresem realizację obowiązków wynikających z prawa podatkowego, w tym obowiązek organu podatkowego ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w sposób oparty na ustaleniach faktycznych, możliwie najbardziej zbliżonych do stanu rzeczywistego. Wspólne dobro wymaga realizacji obowiązków wynikających z prawa podatkowego. Realizacja obowiązków wynikających z prawa podatkowego jest niezbędna dla działania przez państwo w interesie społeczeństwa. 7. Wbrew zarzutom skargi strona, jej pełnomocnik nie są ograniczeni w swoich prawach w postępowaniu podatkowym z art. 123 § 1, art. 190 § 2 o.p., które mogą realizować podczas obecności przy pierwszym przesłuchaniu. Następnie mogą domagać się ponownego przesłuchania świadka na te istotne okoliczności, które ich zdaniem nie były objęte pierwszymi zeznaniami. 8. Z tych względów niezasadna skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi / Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. /.