I SA/Wa 2010/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Chaciński (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik Sędzia WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Katarzyna Krynicka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. sprawy ze skargi B. S. i M. S. na uchwałę Zarządu [...] W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie zatwierdzenia sposobu zadysponowania mieszkaniowym zasobem W. oddala skargę. Wnioskami z dnia 28 grudnia 2010 r., złożonymi w dniu 30 grudnia 2010 r., B. S. i M. S. (syn) wystąpili do Urzędu W. Wydziału Zasobów Lokalowych [...] o rozkwaterowanie ich jako najemców lokalu nr [...] – o łącznej powierzchni mieszkalnej [...] m2, użytkowej – [...] m2 – położonego w W. przy ul. [...], w związku z decyzją organu budowlanego nakazującą opróżnienie budynku położonego przy ul. [...] z uwagi na jego zły stan techniczny. Wymienieni ubiegają się o rozkwaterowanie powyższego lokalu pomiędzy sobą oraz byłym małżonkiem B. S. – S. S., na 3 odrębne lokale. W dniu 29 marca 2011 r. zostały przedstawione Komisji Mieszkaniowej do zaopiniowania wnioski S. S., B. S. i M. S., które uzyskały negatywną opinię, z jednoczesną sugestią rozkwaterowania na dwa lokale: jeden dla B. S. i M. S. oraz drugi dla S. S. S. S., B. S. i M. S. zostali wezwani do ustosunkowania się do powyższej opinii Komisji Mieszkaniowej. W pismach z dnia 15 kwietnia 2011 r. S. S. wyraził zgodę na otrzymanie odrębnego lokalu mieszkalnego, zaś B. S. i M. S. nie wyrazili zgody na wynajęcie jednego wspólnego lokalu i zażądali otrzymania dwóch odrębnych lokali. Wobec powyższego sprawa została ponownie przedstawiona Komisji Mieszkaniowej, która w dniu [...] czerwca 2011 r. negatywnie zaopiniowała wnioski ze wskazaniem na jeden lokal zamienny dla wszystkich osób uprawnionych do zamieszkania. Mając na uwadze stanowisko Komisji Mieszkaniowej, Zarząd [...] W. uchwałą z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] nie wyraził zgody na rozkwaterowanie najemców lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. do trzech odrębnych lokali zamiennych. W uzasadnieniu uchwały Zarząd [...] W. podał, że wobec tego, iż Komisja Mieszkaniowa w dniu [...] czerwca 2011 r. negatywnie zaopiniowała sprawę rozkwaterowania, najemcom zostanie wskazany jeden lokal zamienny dla wszystkich osób uprawnionych do zamieszkania w lokalu nr [...] położonym przy ul. [...]. Powołując się na treść art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266) Zarząd [...] wyjaśnił, że lokalem zamiennym jest lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym; warunek ten uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego – 20 m2 tej powierzchni. W związku z powyższym wniosek został rozpatrzony negatywnie. O powyższej uchwale poinformowano B. S. i M. S. pismem z dnia [...] czerwca 2011 r. B. S. i M. S. pismem z dnia 11 lipca 2011 r. (wpływ w dniu 13 lipca 2011 r.) wezwali Zarząd [...] do usunięcia naruszenia prawa, powołując się na art. 101 ustawy o samorządzie gminnym. W odpowiedzi na powyższe wezwanie Zastępca Burmistrza [...] W. pismem z dnia 10 sierpnia 2011 r. poinformował o braku podstaw do zmiany lub uchylenia uchwały ze względu na brak nowych okoliczności, które mogłyby wpłynąć na zmianę rozstrzygnięcia w sprawie. Pismo to skierowane zostało do B. S. i M. S., jednakże – jak wynika z wyjaśnień organu zawartych w piśmie z dnia 30 listopada 2011 r. znajdującym się w aktach sądowych rozpoznawanej sprawy – koperta oraz zwrotne potwierdzenie odbioru tegoż pisma zaadresowane zostały tylko do B. S., która odbiór przedmiotowego pisma pokwitowała w dniu 22 sierpnia 2011 r. Skargę na uchwałę Zarządu [...] W. z dnia [...] czerwca 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyli B. S. i M. S., wnosząc o uchylenie zaskarżonej uchwały. W pierwszej kolejności skarżący podnieśli, że na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa dotychczas nie otrzymali odpowiedzi od Zarządu [...] W., a jednie pismo Zastępcy Burmistrza [...], którego nie można uznać za stanowisko organu, który podjął kwestionowaną uchwałę. Ponadto skarżący zarzucili Zarządowi [...] naruszenie art. 7 kpa poprzez nieuwzględnienie, że każdemu z nich przysługuje prawo do samodzielnego lokalu mieszkalnego, gdyż po orzeczeniu rozwodu związku małżeńskiego z B. S., S. S. prowadzi odrębne, niezależne, jednoosobowe gospodarstwo domowe (ustanie wspólnoty gospodarczej miało miejsce dawno temu i wiązało się z postępującym rozkładem pożycia małżeńskiego). Zasadnicze znaczenie ma również fakt, że skarżący B. S. i M. S., mimo łączącego ich stosunku pokrewieństwa przestali być rodziną w sensie wspólnoty gospodarczej i majątkowej. M. S., mający [...] lat, dąży do ułożenia sobie życia w sposób niezależny od matki i nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa. Po ukończeniu przez niego 18 lat wyłączona została zasada wynikająca z art. 26 kc, że miejscem jego zamieszkania jest miejsce zamieszkania rodziców. Nadto skarżący podnieśli, że stanowisko Zarządu [...] pozostaje w sprzeczności z treścią przepisu § 27 ust. 1 uchwały Rady W. z dnia [...] lipca 2009 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali mieszkalnych wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu W., gdyż zgodnie z tym przepisem wynajmowany lokal powinien być odpowiedni dla struktury rodziny wnioskodawcy. Wobec orzeczenia rozwodu związku małżeńskiego S. S. i B. S. i prowadzenia odrębnych gospodarstw domowych przez S. S., B. S. i M. S. brak jest uzasadnienia dla przyznania im jednego lokalu zamiennego, natomiast – w ocenie skarżących – istnieje uzasadnienie dla przyznania im trzech odrębnych lokali zamiennych. Skarżący zarzucili również naruszenie przepisu art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, gdyż przepis ten uzasadnia przyznanie odrębnego lokalu zamiennego dla członków danego gospodarstwa domowego, a z okoliczności sprawy bezspornie wynika, że S. S., B. S. i M. S. prowadzą trzy niezależne gospodarstwa domowe. W ocenie skarżących również brak było podstaw do powołania się przez Zarząd [...] na negatywną opinię Komisji Mieszkaniowej, bowiem nie jest ona wiążąca dla Zarządu, ponieważ opinia Komisji Mieszkaniowej nie jest w ogóle wymagana w przypadku konieczności zapewnienia lokali zamiennych w związku z planowaną rozbiórką budynku w świetle treści § 23 pkt 2 wymienionej uchwały Rady W. W odpowiedzi na skargę Zarząd [...] W. wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej uchwale. Na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. skarżący oświadczyli do protokołu rozprawy, że intencją wniosków złożonych 30 grudnia 2010 r. było rozstrzygnięcie, czy skarżącym przysługuje oddzielny lokal zamienny dla każdego z lokatorów mieszkania przy ul. [...], a nie wskazanie już konkretnego lokalu zamiennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. W ocenie sądu skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przede wszystkim zauważyć należy, że skarga została wniesiona w terminie określonym w art. 53 § 2 P.p.s.a. i podlegała merytorycznemu rozpatrzeniu. Wezwanie do usunięcia naruszenia prawa kwestionowaną uchwałą zostało przez skarżących złożone do organu w dniu 13 lipca 2011 r., natomiast skarga na uchwałę Zarządu [...] W. z dnia [...] czerwca 2011 r. została wniesiona w dniu 9 września 2011 r., a więc przed upływem sześćdziesięciu dni od złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. "Po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna bieg drugi z terminów wskazanych w art. 53 § 2 p.p.s.a.- sześćdziesięciodniowy. Jeśli natomiast przed jego upływem organ doręczy stronie odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy, liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie" (zob. postanowienie NSA z dnia 27.09.2011 r. II OSK 1883/11, LEX nr 966259). W niniejszej sprawie odpowiedź na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa nie została udzielona przez Zarząd [...] W., gdyż za taką nie można uznać pisma Zastępcy Burmistrza [...] W. z dnia 10 sierpnia 2011 r., jako że nie jest on organem, który podjął kwestionowaną uchwałę. Zastępca Burmistrza mógł jedynie zakomunikować wzywającym stanowisko organu, będące odpowiedzią na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, nie mógł jednak "zastąpić" właściwego organu w wyrażeniu przez niego stanowiska w sprawie. Rozpatrując sprawę co do istoty sąd zauważa, że składając wniosek z dnia 28 grudnia 2010 r. (wpływ w dniu 30 grudnia 2010 r.) skarżący mieli na celu uzyskanie zgody gminy na rozkwaterowanie lokatorów lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. i przyznanie im samodzielnych lokali zamiennych, bez wskazywania jeszcze konkretnych lokali, co wynika z oświadczenia złożonego przez skarżących na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. Chodziło więc o przesądzenie zasady, czy mają oni otrzymać osobne lokale zamienne, czy też jeden lokal zamienny ma być przyznany wszystkim uprawnionym do zamieszkania w dotychczasowym lokalu (w tym S. S.), z uwagi na konieczność jego opuszczenia ze względu na stan techniczny budynku. Sąd uznał, że uchwała Zarządu [...] W. z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] odmawiająca rozkwaterowania najemców (lokatorów), niejako "przy okazji" realizacji obowiązku właściciela nieruchomości dostarczenia im lokalu zamiennego w związku z rozbiórką budynku, w którym znajduje się dotychczasowy lokal (zob. art. 11 ust. 9 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego – Dz. U. z 2005 r. Nr 31, poz. 266 ze zm.; dalej: ustawa o ochronie praw lokatorów) – nie narusza prawa. Należy zauważyć, że wymieniona wyżej ustawa o ochronie praw lokatorów w art. 21 ust. 1 pkt 2 upoważniła radę gminy do uchwalenia m. in. zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy. Zgodnie z ust. 3 art. 21 zasady wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy powinny określać w szczególności: 1) wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą oddanie w najem lub w podnajem lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego, oraz wysokość dochodu gospodarstwa domowego uzasadniającą zastosowanie obniżek czynszu; 2) warunki zamieszkiwania kwalifikujące wnioskodawcę do ich poprawy; 3) kryteria wyboru osób, którym przysługuje pierwszeństwo zawarcia umowy najmu lokalu na czas nieoznaczony i lokalu socjalnego; 4) warunki dokonywania zamiany lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu gminy oraz zamiany pomiędzy najemcami lokali należących do tego zasobu a osobami zajmującymi lokale w innych zasobach; 5) tryb rozpatrywania i załatwiania wniosków o najem lokali zawierany na czas nieoznaczony i o najem lokali socjalnych oraz sposób poddania tych spraw kontroli społecznej; 6) zasady postępowania w stosunku do osób, które pozostały w lokalu opuszczonym przez najemcę lub w lokalu, w którego najem nie wstąpiły po śmierci najemcy; 7) kryteria oddawania w najem lokali o powierzchni użytkowej przekraczającej 80 m2. W wykonaniu wspomnianego upoważnienia ustawowego Rada Miasta W. podjęła uchwałę z dnia [...] lipca 2009 r. Nr [...] w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu miasta W. (Dz. Urz. Woj. M. Nr [...], poz. [...] – dalej: uchwała). Uchwała ta nie reguluje jednak wprost sytuacji skarżących, tj. warunków i przesłanek rozkwaterowania lokatorów uprawnionych do otrzymania lokalu zamiennego, w przypadku konieczności opuszczenia dotychczasowego lokalu w związku z rozbiórką budynku. § 5 ust. 1 pkt 1 uchwały stanowi jedynie, że postanowień § 4 nie stosuje się do osób, którym miasto na mocy ustawy zobowiązane jest zapewnić lokale zamienne. Nie stosuje się więc do nich kryteriów dotyczących warunków mieszkaniowych i kryterium dochodowego, obowiązujących przy nawiązaniu najmu lokalu mieszkalnego z zasobów gminy. Jest to o tyle zrozumiałe, że lokal zamienny ma zapewnić "odtworzenie" sytuacji mieszkaniowej lokatorów, w porównaniu z dotychczasowym lokalem (lokal zamienny to "lokal znajdujący się w tej samej miejscowości, w której jest położony lokal dotychczasowy, wyposażony w co najmniej takie urządzenia techniczne, w jakie był wyposażony lokal używany dotychczas, o powierzchni pokoi takiej jak w lokalu dotychczas używanym" – art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy). Stąd też § 23 pkt 2) uchwały stanowi również, że nawiązanie stosunku najmu w związku z koniecznością zapewnienia lokali zamiennych w sytuacjach określonych w ustawie (czyli między innymi takich jak w niniejszej sprawie – art. 11 ust. 9 ustawy) nie wymaga opinii Komisji Mieszkaniowej, czyniąc w tej mierze odstępstwo od zasady, że opinia taka jest wymagana. Zdaniem sądu oznacza to, że przy konieczności dostarczenia lokalu zamiennego w ramach realizacji obowiązku ustawowego, nie rozstrzyga się o poprawie warunków mieszkaniowych wnioskodawców (zamianie lokali), do czego zmierza wniosek skarżących, żądający dostarczenia samodzielnych lokali mieszkalnych, gdyż odbyłoby się to z naruszeniem ogólnych zasad zamiany lokali mieszkalnych z mieszkaniowego zasobu miasta, przewidzianych w § 8 ust. 1 pkt 1) lit. e) uchwały, tj. z pominięciem kryteriów mieszkaniowych, sytuacji życiowej i kryterium dochodowego wnioskodawców. Oceny takiej nie zmienia pozostała treść art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o ochronie praw lokatorów, do której odwołują się skarżący, mówiąca o tym, że "warunek ten [odnośnie parametrów lokalu zamiennego] uznaje się za spełniony, jeżeli na członka gospodarstwa domowego przypada 10 m2 powierzchni łącznej pokoi, a w wypadku gospodarstwa jednoosobowego - 20 m2 tej powierzchni". Chodzi tu bowiem o to, że parametry lokalu zamiennego spełnia również lokal o powierzchni pokoi mniejszej od lokalu dotychczasowego, byleby zapewniał minimum powierzchni pokoi na osobę w gospodarstwie domowym, określone w cytowanej treści przepisu, bez badania, czy gospodarstwo owe jest wspólne, odrębne, czy samodzielne. Te kryteria badane są bowiem przy ewentualnej zamianie lokalu, w trybie § 8 ust. 1 pkt 1) lit. e) uchwały. Zamiana nie może jednak odbyć się bez spełnienia ogólnych kryteriów przyznawania lokali z zasobu gminy, przewidzianych w uchwale, a do tego w istocie zmierza wniosek skarżących. Takiemu rozumowaniu nie zaprzecza także treść § 27 uchwały, odwołująca się do struktury rodziny przy składaniu propozycji lokalu, co podkreślają skarżący, gdyż odnosi się to kryteriów pokoleniowych, społecznych, oraz sprawności osób uprawnionych do lokalu, które mają być uwzględnione przy propozycji najmu lokalu. Skoro tak, to bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje fakt, że przed podjęciem zaskarżonej do sądu uchwały Zarząd [...] W. zasięgał opinii Komisji Mieszkaniowej, wbrew treści § 23 pkt 2) uchwały Rady W. Rozstrzygnięcie, które podjął Zarząd [...], odpowiada bowiem prawu i zostało właściwie uzasadnione, z odwołaniem się do kryteriów, jakie powinien spełniać lokal zamienny. Podstawą prawną do działania Zarządu [...] w tej sprawie był § 2 uchwały Rady Miasta W. z dnia [...] lipca 2009 r., w powiązaniu z pozostałymi przepisami ustrojowymi powołanymi w zaskarżonej uchwale. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.