II SA/Wa 2717/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Grochowska-Jung Sędzia WSA Agnieszka Góra-Błaszczykowska Sędzia WSA Iwona Dąbrowska (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Dorota Kwiatkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 marca 2012 r. sprawy ze skargi A.S. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od Ministra Pracy i Polityki Społecznej na rzecz skarżącej A.S. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) zł, tytułem zwrotu kosztów postępowania. Marszałek Województwa [...] decyzją z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] , na podstawie art. 61 i art. 65 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; art. 11 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z dnia 16 września 2009 r. dotyczącego wykonywania rozporządzenia nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego; art. 8 ust.1 pkt 8 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. z 2008 r. Nr 69, poz. 415 ze zm.), § 2 ust. 1 i 4 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18 sierpnia 2009 r. w sprawie szczegółowego trybu przyznawania zasiłku dla bezrobotnych, stypendium i dodatku aktywizacyjnego (Dz. U. z 2009 r. Nr 136, poz. 1118 ze zm.) oraz art. 104 k.p.a., odmówił przyznania A.S. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzja ta została odebrana przez A.S. w dniu 6 czerwca 2011 r. Natomiast w dniu 30 sierpnia 2011 r. A.S. nadała w polskim urzędzie pocztowym odwołanie od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia. We wniosku podała, że nie zrozumiała pouczenia zawartego w doręczonej decyzji, gdyż przeżywała w tym okresie problemy małżeńskie oraz depresję. W związku z powyższym, Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] października 2011 r. nr [...] , na podstawie art. 59 § 2 w związku z art. 58 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku A.S. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r., odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ podniósł, że decyzja Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r. została doręczona A.S. w dniu 6 czerwca 2011 r. A.S. złożyła odwołanie, poprzez nadanie listu w urzędzie pocztowym w dniu 30 sierpnia 2011 r., tj. 85 dnia, licząc od dnia doręczenia decyzji. Organ wskazał, że w myśl art. 58 k.p.a. termin należy przywrócić, jeśli zostaną spełnione łącznie cztery przesłanki: 1. strona złoży wniosek o przywrócenie terminu; 2. strona uprawdopodobni, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 3. wniosek o przywrócenie terminu zostanie złożony w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; 4. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu strona dopełni czynności, dla której określony był termin. W związku z tym, organ podniósł, że A.S. spełniła przesłanki, o których mowa w punktach 1 i 4, tj. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, a także wniosła odwołanie. Jako powód uchybienia terminu do wniesienia odwołania wskazała depresję związaną z problemami małżeńskimi. Nie przedstawiła jednak żadnych dowodów, takich jak zaświadczenie lekarskie stwierdzające depresję, historię choroby bądź innych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Ponadto organ wskazał, że A.S. nie sprecyzowała, kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zdaniem organu, oznacza to, że A.S. nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy. Niemożliwe jest również ustalenie, że wniosek o przywrócenie terminu złożyła w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Reasumując, organ stwierdził, że skoro w sprawie nie zostały spełnione dwie z czterech przesłanek przywrócenia terminu, to należało odmówić przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem skargi A.S. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której zarzuciła naruszenie: 1. art. 7 k.p.a., poprzez niezałatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu strony, który jest w sprawie tożsamy, 2. art. 8 k.p.a., poprzez nieprzeprowadzenie postępowania w taki sposób, aby pogłębiać zaufanie obywateli do organów Państwa; 3. art. 80 k.p.a., poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów; 4. art. 107 § 3 k.p.a., poprzez niewyjaśnienie podstawy prawnej postanowienia i nieprzytoczenie wszystkich przepisów prawa, które w sprawie miały zastosowanie – w uzasadnieniu pominięto bowiem stan zdrowia strony postępowania - jej depresję oraz pozostałe dolegliwości; 5. art. 58 k.p.a. z powodu uznania, że wniosek został złożony po upływie 7 dni wskazanych w tym przepisie. W związku z powyższym wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniosła, że przywracanie terminu procesowego nie jest przedmiotem uznania decyzyjnego. Organ, przed którym czynności należało dokonać, ma obowiązek przywrócenia terminu, jeżeli zachodzi przesłanka, o której mowa w tym przepisie. Jednocześnie podniosła, że niedotrzymanie terminu zawitego nastąpiło z przyczyn od skarżącej niezależnych. Podkreśliła, że organ, odmawiając przywrócenia terminu, obowiązany był ustalić, jaka była przyczyna uchybienia terminu, a w razie potrzeby, kiedy przyczyna ta ustała, ewentualnie wezwać skarżącą, aby okoliczności te wykazała. Dla przywrócenia terminu nie jest konieczne przeprowadzenie postępowania dowodowego w sytuacji, kiedy strona uprawdopodobni, że nie dotrzymała terminu z przyczyn od niej niezależnych. Uprawdopodobnienie jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym, który nie musi dawać pewności, lecz tylko wiarygodność (prawdopodobieństwo) twierdzenia o jakimś fakcie. W postępowaniu o przywrócenie terminu zadaniem organu jest ustalenie, czy strona jest winna uchybienia. Skarżąca podkreśliła, że przy wykładni przepisu o przywracaniu terminu koniecznym jest szczegółowa, indywidualna analiza konkretnego stanu faktycznego sprawy. Reasumując stwierdziła, że nie są trafne twierdzenia organu, co do rzekomego zawinienia we wniesieniu odwołania po terminie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując zaskarżone postanowienie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt administracyjny z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.). Skargę należało uwzględnić. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie orzekające o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Sąd nie badał natomiast zgodności z prawem decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] o odmowie przyznania A.S. prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Na wstępie stwierdzić należy, iż ustalenie prawidłowości doręczenia skarżącej decyzji Marszałka Województwa [...] z dnia [...] maja 2011 r., nr [...] , nie budzi wątpliwości, nie kwestionuje tego również sama skarżąca. W rozpoznawanej sprawie podstawą czynności podejmowanych przez organ był art. 58 § 1 k.p.a., zgodnie z którym, w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Skuteczność wniosku uzależniona jest od jego wniesienia w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia oraz dopełnienia uchybionej czynności (§ 2 tego przepisu). Skarżąca nie kwestionowała, iż decyzję z [...] maja 2011 r. wysłano na adres wskazany przez nią we wniosku i że została ona odebrana. Wywodziła jednak, że problemy małżeńskie i depresja z tym związana spowodowały, że nie zrozumiała, iż ma możliwość kwestionowania orzeczenia. Wskazać należy, że przepis art. 58 § 1 k.p.a. wymaga uprawdopodobnienia okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy zainteresowanego. W doktrynie wskazuje się na następujące różnice między udowodnieniem a uprawdopodobnieniem faktu (okoliczności): "Udowodnienie czyni istnienie pewnego faktu pewnym, uprawdopodobnienie – tylko prawdopodobnym. Udowodnienie służy celowi przekonania organu orzekającego o prawidłowości pewnego twierdzenia, uprawdopodobnienie służy celowi obudzenia w organie orzekającym ufności w to, że pewne twierdzenie odpowiada prawdzie. (...) Uprawdopodobnienie jest to czynność procesowa stwarzająca w świadomości organu orzekającego mniejszy lub większy stopień przekonania o prawdopodobieństwie jakiegoś faktu" (E. Iserzon (w.) Komentarz IV, 1970, s. 135). Strona powinna zatem uprawdopodobnić, że mimo zachowania należytej staranności nie mogła dokonać czynności w terminie z powodu istnienia przeszkody od niej niezależnej, trudnej w danych warunkach do przezwyciężenia. Przeszkoda ta musi istnieć przez cały czas biegu terminu przepisanego dla dokonania danej czynności (Postępowanie cywilne, 2000, s. 277). Wniosek o przywrócenie terminu powinien odpowiadać wymaganiom stawianym pismom procesowym (art. 63 § 2). Według E. Iserzona (Komentarz IV, 1970, s. 134) wniosek ten "musi zawierać uzasadnienie, a mianowicie przytoczenie okoliczności świadczących o tym, że uchybienie nastąpiło bez winy". Brak uzasadnienia nie czyni jednak wniosku niedopuszczalnym, przepisy kodeksu nie ustanawiają takiego warunku. Wystarczy zatem, jeżeli wniosek zawiera żądanie przywrócenia terminu. Wskazać należy, że w przedmiotowym wniosku skierowanym do organu skarżąca wskazała na okoliczności, które w jej ocenie usprawiedliwiają uchybienie terminu, nie wykazując ich żadnymi dokumentami. Choć przepis art. 58 § 1 k.p.a., wymaga jedynie uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu, stanowiąc jednocześnie środek zastępczy dowodu, nie zwalnia to jednak organu z obowiązku poszukiwania prawdy i jej oceny pod kątem przesłanek przywrócenia terminu. Zdaniem Sądu, ocena organu, iż skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu była przedwczesna. Wprawdzie twierdzenia zawarte we wniosku o przywrócenie terminu były w istocie gołosłowne, to jednak należało wezwać skarżącą do wykazania tych okoliczności dostępnymi środkami. Brak takiego wezwania stanowił o naruszeniu przez organ przepisów art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy, kiedy postępowanie toczyło się na wniosek skarżącej, a zawiadomienie o wszczęciu postępowania, jak również decyzja kończąca to postępowanie zostały wnioskodawczyni doręczone w sposób prawidłowy - dostateczne wykazanie problemów zdrowotnych, w tym pozostawanie w czasie biegu terminu do zaskarżenia decyzji w stanie depresji, byłyby wyjątkowymi okolicznościami, które uprawdopodobniałyby brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie należy z całą mocą podkreślić, że to osoba zainteresowana obowiązana jest uwiarygodnić przytaczaną argumentację i swoją staranność w zakresie prowadzenia własnych spraw oraz fakt, że przeszkoda, która zaistniała, była od niej niezależna, nie do przewidzenia oraz, że istniała przez cały czas biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przy ponownym rozpatrywaniu wniosku organ wezwie skarżącą do wykazania okoliczności, na które się powołuje i które jej zdaniem wskazują na brak winy w niedochowaniu terminu do wniesienia odwołania. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej o swoje interesy. Nie budzi jednak żadnych wątpliwości, iż ocena ta musi odbywać się z uwzględnieniem całokształtu okoliczności tego przypadku. Mając zatem na uwadze powyższe okoliczności, ze względu na naruszenie przez organ przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 9 i art. 58 § 1 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, jak w sentencji wyroku.