I SA/Wa 2318/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska (spr.) WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J.M. na postanowienie Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. Zaskarżonym postanowieniem z [...] października 2011 r. nr [...] Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania J.M. od decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. nr [...] w sprawie o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że Wojewoda [...], działając na podstawie art. 8 ust. 1 w zw. z art. 5 ust. 3 ustawy z 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) decyzją z [...] maja 2011 r. nr [...] potwierdził J.M. prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Od powyższej decyzji odwołanie z 2 września 2011 r. (data stempla pocztowego) po terminie wniósł J.M., kwestionując decyzję organu wojewódzkiego i podnosząc, iż rozstrzygnięcie Wojewody [...] jest dla niego krzywdzące. Minister Skarbu Państwa stwierdził, że w uzasadnieniu decyzji z [...] maja 2011 r. Wojewoda [...] pouczył skarżącego, że na decyzję służy stronie prawo do wniesienia odwołania, za jego pośrednictwem do Ministra Skarbu Państwa w terminie 14 dni od daty doręczenia niniejszej decyzji. Organ ustalił na podstawie zwrotnego potwierdzenia odbioru, że J.M. odebrał decyzję w dniu 30 maja 2011 r. a zatem 14-dniowy termin do wniesienia odwołania upłynął 13 czerwca 2011 r. Tymczasem ze znajdującej się w aktach sprawy koperty potwierdzającej nadanie odwołania przez J.M. wynika, że odwołanie nadane było na poczcie w dniu 2 września 2011 r. Zatem odwołanie zostało wniesione po upływie terminu przewidzianego w art. 129 § 2 kpa, a strona nie dołączyła wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 58 kpa. Minister Skarbu Państwa zacytował treść przepisu art. 57 kpa, z którego wynika, jak oblicza się terminy, kiedy termin jest zachowany. Organ odwoławczy stwierdził, że odwołanie nadano w placówce pocztowej w dniu 16 sierpnia 2011 r. Organ wskazał, że zgodnie z art. 129 § 1 kpa odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie – od dnia jej ogłoszenia stronie. Minister wskazał, że "ciężar dowodu zachowania terminu do złożenia odwołania ciąży na skarżącym". W ocenie organu odwoławczego organ I instancji nie naruszył art. 9 kpa tj. dot. obowiązku należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawach, które mogą mieć wpływ na ustalenia ich praw i obowiązków. Zdaniem Ministra Skarbu Państwa J.M. uchybił terminowi do wniesienia odwołania wobec czego organ ten wydał postanowienie zgodne z treścią art. 134 kpa. Na powyższe postanowienie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J.M. W treści skargi podniósł, że Wojewoda [...] nie uwzględnił w określeniu wartości nieruchomości ziemi ornej oraz sadu. Wskazał również, że w rozmowie telefonicznej urzędnik Wojewody wprowadził go w błąd informując, że termin do złożenia odwołania wynosi sześć miesięcy. Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Analiza zebranego w sprawie materiału dowodowego wskazuje, że skarga jest niezasadna. Na wstępie podnieść należy, że postępowanie odwoławcze jest regulowanym przez prawo procesowe ciągiem czynności podejmowanych przez organ odwoławczy. Ciąg czynności procesowych postępowania odwoławczego można podzielić na trzy podstawowe stadia: postępowanie wstępne, postępowanie rozpoznawcze i stadium podjęcia decyzji. W postępowaniu wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy odwołanie jest dopuszczalne oraz czy zostało wniesione z zachowaniem terminu (art. 134 kpa). Wynik tych czynności przesądza o bycie prawnym pozostałych stadiów postępowania odwoławczego, gdyż ustalenie, że odwołanie zostało wniesione z przekroczeniem terminu powoduje, że czynności pozostałych stadiów nie mogą być przez organ odwoławczy podjęte. Zatem w razie wniesienia odwołania z przekroczeniem terminu organ odwoławczy obowiązany jest wszcząć postępowanie odwoławcze przez podjęcie czynności postępowania wstępnego. Formę zakończenia postępowania wstępnego jednoznacznie określa art. 134 kpa. W rozpatrywanej sprawie skarżący nie kwestionował, że doręczono mu decyzję organu I instancji w dniu 30 maja 2011 r. Skarżący złożył odwołanie od tej decyzji pismem opatrzonym datą 30 sierpnia 2011r., nadanym w placówce pocztowej 2 września 2011 r. (data wpływu do organu 5 września 2011 r.), czyli po terminie, o którym mowa w art. 129 § 2 kpa. Skarżący na rozprawie sądowej w dniu 2 kwietnia 2012 r. oświadczył, że odwołanie złożył po trzech miesiącach od upływu terminu do jego złożenia, gdyż - jak podniósł w skardze - został wprowadzony w błąd przez urzędnika. Jednakże, jak wynika z uzasadnienia decyzji, skarżący został w niej prawidłowo pouczony o terminie i sposobie wniesienia odwołania. Czternastodniowy termin do złożenia odwołania upłynął 13 czerwca 2011r. i w tej dacie decyzja Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. stała się ostateczna. Skarżący nie składał wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Tak więc wbrew stanowisku skarżącego, zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, a Sąd nie był uprawniony do przeprowadzenia merytorycznej kontroli decyzji organu pierwszej instancji. Przeszkodą do przeprowadzenia takiej oceny (kontroli) było to, że skarżący wniósł odwołanie od decyzji z uchybieniem 14-dniowego terminu. Zatem kontrola sądu ograniczyła się do oceny prawidłowości wydania zaskarżonego postanowienia tj. zbadania czy faktycznie skarżący złożył odwołanie po terminie, o jakim mowa w art. 129 § 2 kpa, oceny prawidłowości doręczenia decyzji organu I instancji i ustalenia czy organ w treści tej decyzji pouczył o terminie i sposobie złożenia odwołania, czy został złożony wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Powyższa ocena Sądu wskazuje, że organ odwoławczy nie naruszył przepisów prawa wydając zaskarżone postanowienie. Pokreślić należy, że sam skarżący nie kwestionował, ani daty doręczenia decyzji organu I instancji ani faktu złożenia odwołania po terminie, jednakże winę za uchybienie terminu upatruje w błędnej informacji urzędnika. Wskazać należy, że wobec złożenia odwołania po upływie terminu, organ II instancji nie miał innej legalnej możliwości niż stwierdzić uchybienie terminu do wniesienia odwołania, zgodnie z treścią przepisu art. 134 kpa. Jest to bezwzględnie obowiązująca norma prawna, a więc rozstrzygnięcie organu nie jest zależne od jego swobodnego uznania (por. wyrok NSA z 29 stycznia 1997 r., sygn. akt 1482/96). Natomiast rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu skutkowałoby, że decyzja organu II instancji dotknięta byłaby wadą rażącego naruszenia prawa, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Wobec tego, że decyzja organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia odwołania, to konsekwencje prawne nie dostosowania się do pouczenia organu obciążają wyłącznie skarżącego. Nie ma przy tym znaczenia, co podnosi dodatkowo skarżący w uzasadnieniu skargi, jakoby w rozmowie telefonicznej został wprowadzony w błąd przez bliżej nie określonego urzędnika wojewody, który poinformował go, że "na odwołanie ma czas 6 miesięcy". Wiążące jest bowiem pouczenie zamieszczone w doręczonej decyzji, a dodatkowe ustalenia telefoniczne w tej kwestii nie mogą być skutecznie podnoszone przez skarżącego. Mając na uwadze wszystkie wyżej omówione okoliczności uznać należy, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W sytuacji gdy zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem, Sąd nie jest uprawniony do oceny zarzutów skierowanych przeciwko decyzji Wojewody [...] z [...] maja 2011 r. Dlatego z mocy art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.