VI SA/Wa 214/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Borowiecki Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Izabela Głowacka-Klimas Protokolant ref. staż. Monika Piotrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi R. S.A. z siedzibą w T. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek pt. "Sposób otrzymywania kolektora do flotacji węgla" nr [...] 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej na rzecz skarżącej R. S.A. z siedzibą w T. kwotę 1600 (jeden tysiąc sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr Sp. [...] oddalił wniosek R. S.A. z siedzibą T. o unieważnienie patentu na wynalazek pt. "[...]" pat. nr [...] udzielonego na rzecz R. S.A. z siedzibą w T. na podstawie art. 89 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r. Nr 119, poz. 1117 z późniejszymi zmianami) oraz art. 10 i 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości (tekst jednolity Dz. U. z 1993 r. Nr 23, poz. 117 z późniejszymi zmianami) w związku z art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej. Do wydania niniejszej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym: R. S.A. z siedzibą w T. (dalej zwana "skarżącą") działając na podstawie art. 89 ust. 1 w związku z art. 315 ust. 3 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej wystąpiła do Urzędu Patentowego RP działającego w trybie postępowania spornego o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt: "[...]" udzielonego na rzecz R. T. z siedzibą w T. uzasadniając, że projekt w dniu zgłoszenia do opatentowania nie spełniał art. 10 i art. 11 ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości, natomiast interes prawny uzasadniła wystąpieniem do R. pismem z dnia [...] maja 2008 r. współtwórcy patentu J. D. z roszczeniami finansowymi za stosowanie patentu. Skarżąca wykazując brak nowości rozwiązania powołała się na sprzedaż produktu wytwarzanego według patentu [...] przed datą jego zgłoszenia do opatentowania. Natomiast w zakresie zarzutu braku nieoczywistości skarżąca podniosła, że "sposób" wg przedmiotowego wynalazku polega na prostym zmieszaniu znanych składników. Przeciwko wnioskowi o unieważnienie patentu wystąpił współtwórca patentu J. D. uzasadniając, że zarzut braku nowości jest bezpodstawny bo patent dotyczy "sposobu" a przez wcześniejszą sprzedaż ujawniono "produkt" o określonych właściwościach a nie sposób jego wytwarzania. W jego ocenie także zarzut oczywistości jest nietrafny gdyż produkt nie powstał, jak sugeruje skarżąca przez proste zmieszanie składników ale konieczne było najpierw wyodrębnienie dwóch ściśle określonych frakcji węglowodorowych z dwu różnych procesów destylacji ropy naftowej a następnie po celowym odparafinowaniu jednej z tych frakcji zmieszanie ich w określonej temperaturze i ustalonym zakresie proporcji. Rozpoznając niniejszą sprawę Urząd Patentowy RP stwierdził, że skarżąca ma interes prawny w żądaniu unieważnienia spornego patentu. W oparciu o przedmiotowy patent jeden z twórców J. D. wystąpił z roszczeniami wobec skarżącej, dlatego skarżąca ma prawo żądać ustalenia, czy prawo zostało udzielone z zachowaniem ustawowych warunków do udzielenia patentu. Organ wskazał wynalazek pt. "[...]" został zgłoszony do opatentowania [...] stycznia 1999 r. a więc zgodnie z art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej rozpatrywany będzie w myśl przepisów obowiązującej w tym okresie ustawy o wynalazczości z dnia 19 października 1972 r. a w szczególności w oparciu o art. 10 i 11 tej ustawy. Urząd Patentowy RP powołując brzmienie tych przepisów stwierdził, że przedmiotowy wynalazek spełniał przesłanki ustawy w zakresie nowości i oczywistości rozwiązania. Tym samym organ nie uznał argumentów R. SA ani w zakresie braku nowości ani w zakresie braku nieoczywistości. Jak podkreślił organ, sprzedaż produktu wytworzonego sposobem według patentu przed datą zgłoszenia spornego wynalazku w Urzędzie Patentowym RP nie przeczy nowości. W ocenie organu faktury sprzedaży produktu nie mają znaczenia dla obecnej sprawy, bowiem do uznania zasadności zarzutu braku nowości rozwiązania dotyczącego "sposobu" konieczne jest wskazanie dokumentu świadczącego, że znany był identyczny sposób postępowania (zawierający identyczne cechy znamienne). Wyżej wymienione dokumenty nie odnoszą się do sposobu. Z właściwości sprzedawanego [...] nie wynika, jak ten [...] się wytwarza a sposoby te mogą być różne bo karta technologiczna wskazuje, że [...] o nazwie jak wskazana na fakturach i właściwościach jak w karcie może być wytworzony przy zastosowaniu także innych komponentów niż wymienione w patencie. Na okoliczność tę nie wskazują również przedłożone przez stronę skarżącą ekspertyzy prywatne, bo nie odnoszą się one do sposobu postępowania jak według patentu a wskazują jedynie, że na podstawie właściwości produktu i znajomości technologii w danej [...] oraz posiadając specjalistyczny sprzęt laboratoryjny można wskazać, jakie surowce można zastosować do jego wytwarzania, przyznając jednocześnie, że analiza krzywej destylacji mieszaniny składającej się ze składników o zachodzących temperaturach wrzenia w celu ustalenia, z jakich składników została wytworzona nie jest możliwa. Ekspertyzy nie wskazują jednoznacznie na konieczność zastosowania identycznych jak według patentu składników do wytwarzania [...], co przy informacji z karty technologicznej dowodzi, że możliwych jest zastosowanie wiele różnych surowców do wytworzenia [...] jak o nazwie na fakturach i właściwościach jak według karty charakterystyki. Natomiast zarzut oczywistości jest zdaniem organu bezpodstawny gdyż przeczą mu zarówno wnioski w w/w opiniach wskazujące, że do sporządzenia [...] wytwarzanego według spornego patentu niezbędna była specjalistyczna wiedza co do właściwości komponentów możliwych do zastosowania i konieczności ich dostosowania do wymogów produktu jak i prace wykonane u skarżącej, z których wynika, że nie było to proste zmieszanie bo do wytworzenia [...] powołano specjalny zespół, który pomimo niewątpliwej wiedzy specjalistycznej do opracowania projektu zmuszony był do wykonania szeregu prób co pozwala w ocenie organu na przyjęcie, że projekt wymagał inwencji twórczej przez co spełniał wymóg nieoczywistości. Na powyższą decyzję skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ i zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania wg norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła w szczególności naruszenie: 1. art. 7, art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa w związku z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej, poprzez niewyjaśnienie w istotnym zakresie motywów, jakimi kierował się organ przy załatwieniu sprawy, a w szczególności poprzez zbyt lakoniczne i powierzchowne uzasadnienie rozstrzygnięcia; pominięcie niektórych dowodów w sprawie; niewyjaśnienie dlaczego niektóre dowody organ uznał za wiarygodne i wystarczające, a innym odmówił tego przymiotu; 2. art. 75 § 1, art. 80 i art. 84 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej poprzez niepowołanie biegłego w sprawie w sytuacji, gdy organ administracji miał wątpliwości uniemożliwiające prawidłową ocenę kwestii technologicznych; nieujawnienie stronom tych wątpliwości w toku postępowania, a dopiero w decyzji; 3. art. 9 i art. 11 kpa w zw. z art. 256 ust. 1 Prawa własności przemysłowej poprzez postawienie się przez organ w roli biernego obserwatora postępowania, nieinformowanie wnioskodawcy o tym, że organ uznaje dostarczone dowody za pozbawione znaczenia, niewiarygodne i niewystarczające; 4. art. 10 i 11 ustawy o wynalazczości stosowanych w niniejszej sprawie w zw. z art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej, poprzez ich błędną wykładnię, w szczególności nieuwzględnienie jawnego stosowania jako niezależnej podstawy niweczącej nowość; błędną ocenę przesłanki nieoczywistości; przypisanie decydującego znaczenia kategorii w jakiej został zgłoszony wynalazek (sposób), a nie jego istocie. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy RP podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwana p.p.s.a. Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i orzeka w granicach danej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest zasadna, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty zasługują na uwzględnienie. Sporny wynalazek został zgłoszony do opatentowania w dniu [...] stycznia 1999 r., a więc przed wejściem w życie ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., nr 119, poz. 1117 ze zm.), które miało miejsce w dniu 22 sierpnia 2001 r. Stosownie do art. 315 ust. 3 Prawa własności przemysłowej ustawowe warunki wymagane do uzyskania patentu, prawa ochronnego albo prawa z rejestracji ocenia się według przepisów obowiązujących w dniu zgłoszenia wynalazku, wzoru użytkowego, znaku towarowego albo topografii układów scalonych w Urzędzie Patentowym. Zatem, w świetle powyższych przepisów wniosek o unieważnienie patentu nr [...] na wynalazek pt. "[...]" podlega przepisom ustawy z dnia 19 października 1972 r. o wynalazczości. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 9 Prawa własności przemysłowej sprawy o unieważnienie patentu Urząd Patentowy RP rozstrzyga w trybie postępowania spornego natomiast ust. 4 ww. przepisu stanowi, że organ rozstrzyga sprawy w trybie postępowania spornego w granicach wniosku i jest związany podstawą prawną wskazaną przez wnioskodawcę. Nie ulega zatem wątpliwości, że w postępowaniu spornym, w którym obecnie wnioskodawca kwestionuje nowość i nieoczywistość wynalazku, na nim spoczywa ciężar dowodów, skoro chce wynieść korzystne dla siebie skutki prawne zmierzające do obalenia udzielonego prawa do patentu. Nie oznacza to jednakże, że w postępowaniu spornym aktywność Urzędu Patentowego RP w zakresie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy jest całkowicie wyłączona. W myśl bowiem art. 252 Prawa własności przemysłowej w sprawach nieuregulowanych w ustawie do postępowania przed Urzędem Patentowym stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. W tym art. 7, 77 § 1 kpa nakładające obowiązek wszechstronnego wyjaśniania stanu faktycznego oraz wyczerpującego zbadania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego a następnie jego uzasadnienia zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. Skarżąca domagała się unieważnienia udzielonego jej patentu z uwagi na brak ustawowych wymogów, wynikających z art. 10 i art. 11 Prawa wynalazczego. Przepis art. 10 Prawa o wynalazczości określa przesłanki, jakie powinien spełniać wynalazek podlegający opatentowaniu, a mianowicie: 1) posiadać przymiot nowości o charakterze technicznym, 2) posiadać poziom wynalazczy (nieoczywistość rozwiązania), 3) nadawać się do zastosowania w określonej dziedzinie techniki. Natomiast zgodnie z art. 11 Prawa o wynalazczości rozwiązanie uważa się za nowe, jeśli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania patentu, nie zostało udostępnione do wiadomości powszechnej w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jego stosowania. Jak już wskazano, na organie spoczywał obowiązek stosowania przepisów art. 7, 77 i 107 § 3 k.p.a. W świetle zarzutów skargi Sąd uznał, że z powyższych obowiązków Urząd Patentowy RP nie wywiązał się w zakresie badania przesłanki nieoczywistości (poziomu wynalazczego) zgłoszonego patentu. Natomiast ustalenia organu jak i uzasadnienie decyzji w zakresie przesłanki nowości są prawidłowe i nie naruszają prawa materialnego. Przedmiotem patentu, udzielonego skarżącej decyzją Urzędu Patentowego RP z dnia [...] czerwca 2005 r. z prawem pierwszeństwa od [...] stycznia 1999 r. był wynalazek pt. "[...]". W tym stanie rzeczy skarżąca, aby uzasadnić brak przesłanki nowości rozwiązania winna wykazać, że przed datą zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP ujawniona została do wiadomości powszechnej ww. metoda otrzymywania kolektora w sposób ujawniający dla znawcy dostateczne dane do jej stosowania. Tymczasem, jak słusznie uznał organ zarzut braku nowości strona wywiodła ze sprzedaży finalnego produktu, wytworzonego sposobem według patentu przed datą zgłoszenia do Urzędu Patentowego RP. Z przedłożonych przez stronę warunków technicznych jak i karty charakterystyki [...] nie wynika, jak [...] ten się produkuje. Poza tym wnioskodawca nie wykazał, że "[...]" był zawsze produktem uzyskanym jedynie sposobem według spornego wynalazku. Z tym ustaleniem organu należy się zgodzić, albowiem z karty technologicznej produktu wynika, że do produkcji [...] używano także składnika o nazwie minus filtrat, a ten nie był stosowany w sposobie według wynalazku. Organ w sposób wyczerpujący odniósł się również do innych dowodów zgłoszonych przez skarżącą, a mianowicie do prywatnych ekspertyz dr inż. A. J. oraz I. w K. Z dowodów tych nie wynika brak przesłanki nowości spornego patentu, albowiem nie odnoszą się do sposobu i konieczności użycia identycznych składników jak w rozwiązaniu objętym ochroną patentową. Ekspertyzy te podają, jedynie ogólnie, że na podstawie własności produktu i znajomości technologii w danej [...] oraz posiadając specjalistyczny sprzęt laboratoryjny, co nie jest dostępne dla przeciętnego fachowca można wskazać jakie surowce można zastosować do jego wytwarzania. A o tym, że mogą być użyte różne składniki do produkcji [...] świadczy treść karty technologicznej produktu. W tym miejscu należy podnieść, że w postępowaniu spornym o unieważnienie patentu orzekało Kolegium, składające się z ekspertów i nie zachodziła konieczność przeprowadzenia przez organ dowodu z opinii biegłego spośród specjalistów spoza osób związanych z Urzędem Patentowym. Nie ma żadnych podstaw do podważenia bezstronności organu orzekającego, czy też braku wiedzy specjalistycznej. Odnosząc się zaś do rozważań organu na temat nieoczywistości wynalazku Sąd uznał je za zbyt ogólne do stwierdzenia, że rozwiązanie posiadało wymagany poziom wynalazczy. W literaturze patentowej podnoszone jest, że wynalazek można uznać za oczywisty, jeżeli znawca znając stan techniki, mógłby dojść do takiego samego rezultatu, korzystając z samej dostępnej wiedzy bez twórczości wynalazczej. Przy merytorycznej ocenie nieoczywistości rozwiązania konieczne jest także uwzględnienie całego stanu techniki. Rozwiązanie uważa się za oczywiste, gdy w świetle stanu techniki ujawnionego w jednym lub łącznie w kilku rozwiązaniach wynika ono w sposób oczywisty dla znawcy posiadającego przeciętną wiedzę z danej dziedziny. W szczególności za rozwiązania oczywiste uważa się rutynowe dostosowanie znanego rozwiązania do danych warunków, proste wykorzystanie znanej zasady dla osiągnięcia oczywistego w świetle tej zasady celu, proste zastąpienie znanych środków technicznych w znanym rozwiązaniu ich ekwiwalentami lub proste skojarzenie kilku znanych rozwiązań. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji takiego wniosku wysnuć nie można. Z tego względu organ ponownie rozpoznając sprawę ponownie oceni materiał dowodowy w sprawie, w tym dowody zgłoszone przez stronę skarżącą zaś zajęte stanowisko w sprawie uzasadni zgodnie z wymogami z art. 107 § 3 k.p.a. Powyższe względy zadecydowały o uchyleniu zaskarżonej decyzji stosownie do przepisu art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. Rozstrzygnięcie, jak w pkt 2 i 3 decyzji Sąd oparł na art. 152 i 200 p.p.s.a.