I SAB/Wa 14/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant starszy referent Agnieszka Żurawska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi A. S. na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku o odszkodowanie za nieruchomość 1) zobowiązuje Prezydenta W. do rozpoznania wniosku A. S. z dnia [...] października 2003 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ulicy [...] ozn. hip. "[...] nr hip. [...]" dz. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2) stwierdza, że bezczynność w prowadzeniu postępowania miała charakter rażącego naruszenia prawa; 3) zasądza od Prezydenta W. na rzecz skarżącego A. S. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wnioskiem z dnia 31 października 2003 r. A. S. złożył do Prezydenta W. wniosek o zwrot nieruchomości położonej w W. oznaczonej numerem[...] – działka nr [...] o pow. [...]m2, dawna [...] , przejętej na mocy dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279), na własność Państwa. A. S. wskazał, że jest spadkobiercą byłego właściciela ww. nieruchomości A. S. Jak wynika z akt sprawy powyższa nieruchomości, została wydzielona z księgi "[...]". W odpowiedzi na powyższy wniosek, pismem z dnia 27 lipca 2005 r. Prezydent W. poinformowała A. S. o stanie prawnym nieruchomości, wskazując jednocześnie, że przedmiotowy grunt stanowi obecnie część działek ewidencyjnych nr [...] i nr [...] stanowiących własność Skarbu Państwa oraz działki nr [...] będącej własnością W. Jednocześnie organ wskazał na brak podstaw prawnych do zwrotu przedmiotowej nieruchomości. Pismem z dnia 29 sierpnia 2006 r. A. S. sprecyzował swój wniosek z 2003 r. wskazując organowi, że dotyczył on przyznania odszkodowania za wskazaną nieruchomość. W dniu 23 września 2009 r. organ wystąpił do Sądu Rejonowego W. o wydanie zaświadczeń z księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości [...]. Jednocześnie Prezydent W. poinformował skarżącego o stanie prowadzonej sprawy. Pismem z dnia 30 października 2009 r. skarżący przesłał do organu posiadaną przez siebie dokumentacją nieruchomości, jak również zwrócił się o udzielenie informacji na jaki etapie znajduje się postępowanie administracyjne. W dniu 22 października 2009 r. Sąd Rejonowy W. przesłał zaświadczenia o treści księgi wieczystej. Organ administracji pismem z dnia 14 grudnia 2009 r. poinformował A. S., że jest na etapie gromadzenia dokumentacji niezbędnej do ustalenia, czy spełniono przesłanki do przyznania odszkodowania w trybie określonym w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102 z 2010r. poz. 651 ze zm.). Jednocześnie organ wyznaczył jako termin zakończenia sprawy dzień 30 czerwca 2010 roku. W tym samym dniu organ ponownie wystąpił do Sądu Rejonowego W. o nadesłanie zaświadczeń z kolejnej księgi wieczystej "[...]". Z akt sprawy wynika, że w tym czasie organ podjął działania mające na celu pozyskanie dokumentacji związanej z nieruchomością, występując m.in. w dniu 4 lutego 2010 r. do [...] Przedsiębiorstwa [...] oraz w dniu 11 czerwca 2010 r. do K. [...] i Biura Gospodarki Nieruchomościami[...]. Pismem z dnia 21 czerwca 2010 r. organ wydłużył termin rozpoznania wniosku do dnia 30 listopada 2010 roku, wskazując na trudności w uzyskaniu dokumentacji dotyczącej inwestycji przeprowadzanych na ww. gruncie. W związku z niewydaniem decyzji, pismem z dnia 10 grudnia 2010 r. skarżący złożył do Wojewody [...] zażalenie na niezałatwienie przez organ sprawy w terminie. W tym czasie Prezydent [...] pismem z dnia 25 lutego 2011 r. wyznaczył kolejny termin rozpoznania sprawy, tym razem na dzień 30 czerwca 2011 r., wskazując na niemożność zgromadzenia pełnego materiału dowodowego pozwalającego na wydanie decyzji merytorycznej. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] marca 2011 r. Nr[...], uznał zażalenie A. S. za uzasadnione i zobowiązał Prezydenta W. do wydania stosownej decyzji do dnia 30 czerwca 2011 roku. W zakreślonym terminie organ nie wydał jednak decyzji, lecz kolejnym pismem z dnia 10 listopada 2011 r., poinformował wnioskodawcę o niemożności załatwienia sprawy w terminie wyznaczonym przez Wojewodę [...] z uwagi na konieczność jednoznacznego ustalenia daty, w jakiej byli właściciele lub ich następcy prawni zostali pozbawieni faktycznej możliwości władania nią. Jednocześnie organ wskazał, że decyzja w przedmiotowej sprawie wydana zostanie do dnia 29 lutego 2012 roku. Pismem z dnia 12 grudnia 2011 r. A. S. działający przez pełnomocnika adwokata J. S. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta W. w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 31 października 2003 r. Jednocześnie w skardze zawarto wniosek o zasądzenie kosztów postępowania sądowego oraz wymierzenie organowi grzywny w trybie art. 156 § 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W uzasadnieniu skargi pełnomocnik wskazał, że postępowanie dotyczące przedmiotowej nieruchomości toczy się od 2003 r., organ miał zatem wystarczająco dużo czasu na zebranie dokumentacji niezbędnej do rozpozna sprawy i wydania decyzji. Jednoczenie podkreślono, że wyznaczane dotychczas przez organ terminy załatwienia sprawy znacznie przekraczają terminy ustawowe określone w art. 35 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. W toku postępowania organ zgromadził szereg materiałów mających na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki kwalifikujące ją do przyznania odszkodowania zgodnie z art. 215 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ podkreślił, że nie mógł rozpoznać sprawy, jednakże pismem z dnia 10 listopada 2011 r. strona skarżąca została poinformowana, że zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na wydanie decyzji merytorycznej, a termin zakończenia postępowania przewidywany jest na dzień 29 lutego 2012 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skargę należało uznać za uzasadnioną, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Jak wynika z akt sprawy nieruchomości położonej w W.oznaczona numerem [...]o pow. [...] m2, dawna kolonia[...] , została wydzielona z księgi "[...]. Podkreślić należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 kpa). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, ale - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu. Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – Prezydent W. nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, Prezydent W. prowadząc postępowanie wyjaśniające występował do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o przesłanie dokumentów i informacji niezbędnych do ustalenia istnienia przesłanek określonych w art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, umożliwiających przyznanie stosownego odszkodowania. Podkreślić jednak należy, że od dnia 31 października 2003 r. do dnia wyrokowania nie wydał rozstrzygnięcia w przedmiocie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość. Od momentu złożenia wniosku upłynęło ponad osiem lat, co zdaniem Sądu było wystarczającym okresem na pozyskanie dokumentów pozwalających na rozpoznanie przedmiotowej sprawy. Sąd oceniając aktywność organu na przestrzeni tego okresu doszedł do przekonania, że wprawdzie Prezydent podejmował czynności mające na celu zakończenie postępowania, jednakże działania te przebiegały niezwykle opieszale. Przykładowo dopiero w lipcu 2005 r. organ zebrał materiał dowodowy wskazujący na brak podstaw do zwrotu nieruchomości. Kolejnemu wnioskowi skarżącego o z dnia 29 sierpnia 2006 r. (precyzującemu wniosek z 2003 r.) organ nadał bieg dopiero pismem z dnia 20 lipca 2007 r., zaś pierwsze czynności zostały podjęte w sprawie dopiero w dniu 23 września 2009 r., kiedy to organ wystąpił do Sądu Rejonowego W. o wydanie zaświadczeń z ksiąg wieczystych. Dalsze działania Prezydent W. ograniczał w istocie do wystosowania pism do różnych instytucji, celem zgromadzenia dokumentacji sprawy oraz informowania strony o niemożności załatwienia sprawy w terminie Wskazać tutaj należy, że bez znaczenia jest fakt, iż organ wielokrotnie w trybie art. 36 kpa, informował stronę o niemożności załatwienia sprawy w terminie, bowiem dla Sądu istotne jest, aby sprawa została zakończona merytorycznym rozstrzygnięciem do dnia wyrokowania. Ponadto zgodzić się należy z pełnomocnikiem skarżącego, że organ wyznaczając coraz to nowe terminy załatwienia sprawy permanentnie przekraczał terminy ustawowe określone w art. 35 § 3 kpa. W ocenie Sądu praktyki takie są niedopuszalne. Organ wyznaczając na podstawie art. 36 kpa nowy termin załatwienia sprawy jest związany przepisem art. 12 i 35 kpa, a zatem jest obowiązany do ustalenia możliwie najkrótszego terminu załatwienia sprawy. Wprawdzie przepis art. 36 kpa nie stwarza ograniczeń ani też nie ustala zasady, którą powinien kierować się organ przy wyznaczaniu nowego terminu, jednakże nie oznacza to dowolności i swobody. Musi on bowiem być interpretowany zgodnie z podstawowymi zasadami postępowania administracyjnego określonymi w art. 6-16 kpa, będącymi wytycznymi do stosowania przepisów Kodeksu, co oznacza, że należy je stosować razem z przepisami dotyczącymi poszczególnych instytucji procesowych. W związku z powyższym Sąd, na podstawie art. 149 § 1 ppsa, orzekł jak w punkcie I sentencji. Mając na uwadze wszystkie wyżej wskazane okoliczności oraz wprowadzenie, z dniem 17 maja 2011 r. przepisów dotyczących bezczynności oraz przewlekłego prowadzenia postępowania przez organy administracji publicznej, co związane jest z wejściem w życie ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U nr 34, poz. 173), a konkretnie jej art. 14 pkt 2, Sąd stwierdził, że bezczynność Prezydenta miała miejsce z rażącym naruszeniem podstawowych zasad postępowania, zwłaszcza wynikających z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 Kpa. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. art. 200 p.p.s.a.