II SA/Wa 2384/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Marcinkowska, Sędziowie WSA Anna Mierzejewska (spr.), Stanisław Marek Pietras, Protokolant spec. Marek Kozłowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi L. P. na decyzję Dowódcy Wojsk Lądowych w W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia wysokości świadczeń przysługujących z tytułu zwolnienia – oddala skargę – Komendant [...] w P., decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., na podstawie art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) oraz 94 ust. 1 pkt 3, ust. 2 i 3, art. 95 pkt 2, 3, i 5 w zw. z art. 83 ust. 2 i 5, art. 97 i art.104 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, Nr 107, poz. 679, Nr 113, poz. 745 i Nr 127, poz. 857, Nr 182, poz. 1228 i Nr 238, poz. 1578) oraz § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2006 r. Nr 59, poz. 423 z 2007 r. i Nr 37, poz. 240 i Nr 236, poz. 1727 z 2008 r., Nr 213, poz. 1341 oraz 2009 Nr 6, poz. 36), działając z urzędu w sprawie ustalenia wysokości świadczeń przysługujących z tytułu zwolnienia L. P. z zawodowej służby wojskowej, postanowił wypłacić L. P. następujące należności: 1. odprawę w kwocie 8.534,28 stanowiącą różnicę pomiędzy równowartością należnej odprawy w wysokości 400% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, ustalonej na ostatni dzień pełnienia służby w kwocie 18.513,00 zł, pomniejszonej o wypłaconą w dniu [...] września 2005 r. kwotę 9.978,72 zł tytułem odprawy; 2. odprawę w wysokości 160% uposażenia wraz z dodatkami o charakterze stałym ustaloną na dzień [...] kwietnia 2011 r. w kwocie 6.732,00 zł; 3. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w 2005 r. w kwocie 3.085,75 zł, stanowiącą różnicę pomiędzy ustaloną na dzień ostatniego dnia pełnienia służby wojskowej równowartością ekwiwalentu za 35 dni urlopu wypoczynkowego w kwocie 6.693,75 zł, pomniejszoną o równowartość wypłaconego ekwiwalentu w dniu [...] września 2005 r. w kwocie 3.608,00 zł; 4. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany w latach 2010 i 2011 urlop wypoczynkowy w wymiarze 82 dni w kwocie 15.682,50 zł; 5. dodatkowe uposażenie roczne w wysokości proporcjonalnej do liczby pełnych miesięcy kalendarzowych, za które wypłacono uposażenie, tj. 4/12 uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym należnego w ostatnim dniu pełnienia służby w kwocie 1.402,52 zł. W uzasadnieniu organ podał, że L. P. pełnił zawodową służbę wojskową w [...] w P. Na mocy rozkazu personalnego Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. został zwolniony ze służby z dniem [...] kwietnia 2011 r. Wcześniej na mocy rozkazu personalnego Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r., został zwolniony z zawodowej służby wojskowej z dniem [...] września 2005 r. i w związku z tym faktem Wojewódzki Sztab Wojskowy w [...] wypłacił mu następujące należności: 1. odprawę w wysokości 440% uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym w kwocie 9.978,72 zł; 2. ekwiwalent za 35 dni niewykorzystanego urlopu wypoczynkowego i dodatkowego urlopu wypoczynkowego w kwocie 3.608,00 zł; Powyższe należności zostały wypłacone. Następnie Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] marca 2008 r., stwierdził nieważność decyzji Dowódcy [...] Okręgu Wojskowego nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. w sprawie wypowiedzenia L. P. stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, co skutkowało przywróceniem go do zawodowej służby wojskowej. Z dniem [...] kwietnia 2011 r. L. P. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej, a zatem nabył prawo do należności określonych w art. 94 ust. 1 i 95 pkt 2, 3 i 5 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz. U. z 2010 r. Nr 90, poz. 593, Nr 107, poz. 679, Nr 113, poz. 745 i Nr 127, poz. 857, Nr 182, poz. 1228 i Nr 238 poz. 1578). L. P. zajmował stanowisko służbowe zaszeregowane do grupy uposażenia nr 8, a zatem zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 25 maja 2004 r. w sprawie stawek uposażenia zasadniczego żołnierzy zawodowych (Dz. U z 2006 r. Nr 59, poz. 423 z 2007 r., Nr 37, poz. 240 i Nr 236, poz. 1727 z 2008, Nr 213 poz. 1341 oraz z 2009 r. Nr 6, poz. 36) przysługiwało mu uposażenie zasadnicze w kwocie 3.360 zł. Ponadto przysługiwał mu dodatek za długoletnią służbę wojskową w kwocie 840,00 zł oraz dodatek służbowy w kwocie 7,50 zł. Łącznie uposażenie zasadnicze wraz z dodatkami o charakterze stałym stanowi zatem kwotę 4.207,50 zł. Przy ustalaniu wysokości wzięto pod uwagę fakt nieprzerwanej czynnej służby wojskowej w wymiarze 26 lat i [...] dni, na podstawie art. 94 ust. 2 i 3 ustawy skarżący nabył prawo do odprawy w wysokości 600% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym. Ekwiwalent za niewykorzystany w latach 2010 i 2011 urlop wypoczynkowy w wymiarze 82 dni, w kwocie 15.682,50 zł, został ustalony w oparciu o art. 97 powołanej ustawy. Dodatkowe uposażenie roczne zostało ustalone w oparciu o art. 83 ust. 2 ustawy, który stanowi, że w razie pełnienia przez żołnierza zawodowego służby wojskowej przez część roku kalendarzowego dodatkowe uposażenie roczne przysługuje w wysokości proporcjonalnej do liczby miesięcy kalendarzowych, za które żołnierzowi przysługiwało uposażenie miesięczne w pełnej wysokości. Przy ustaleniu odprawy i ekwiwalentu za niewykorzystany urlop (pkt 1 i 3 niniejszej decyzji) uwzględniono fakt, że obie te należności były wypłacone ww. z tytułu jego zwolnienia z zawodowej służby wojskowej w 2005 r. Zdaniem organu z art. 94 ust. 1 i art. 95 pkt 2 powołanej ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych wynika, że prawo żołnierza do odprawy i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy powiązane zostało z faktem zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej. Oznacza to, że oba te świadczenia mają charakter świadczeń jednorazowych, wypłacanych w związku z zakończeniem służby wojskowej, a żołnierz który je otrzymał nie może już ponownie nabyć do nich prawa w pełnej wysokości. Wypłacone świadczenia stanowią różnicę pomiędzy świadczeniem ustalonym na ostatni dzień pełnienia służby a wypłaconym w dniu [...] września 2005 r. L. P. od decyzji złożył odwołanie, zarzucając: 1. rażące naruszenie art. 103 ust. 1 ustawy pragmatycznej, poprzez bezpodstawne potrącenia z należnej odprawy i ekwiwalentu za urlop; 2. naruszenie art. 77 ustawy pragmatycznej, poprzez bezpodstawne potrącenie, gdy nie był zobowiązany do zwrotu uprzednio wypłaconych mu świadczeń; 3. rażące naruszenie art. 75 ust. 1 ustawy pragmatycznej, poprzez bezpodstawne potrącenie kwot wypłaconych [...] września 2005 r. Dowódca Wojsk Lądowych decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2011 r. uchylił decyzję Komendanta [...] w P. w całości oraz przyznał L. P. następujące należności pieniężne: 1. odprawę w wysokości 100% kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby tj. w kwocie 4.207,50zł; 2. ekwiwalent pieniężny za niewykorzystany urlop wypoczynkowy w roku zwolnienia ze służby oraz za dwa lata poprzednie w wymiarze 82 dni tj. w kwocie 15.682,50 zł; 3. dodatkowe uposażenie roczne za 2011 r. w wysokości 4/12 miesięcznego uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego w ostatnim dniu pełnienia służby tj. w kwocie 1.402,50zł. W uzasadnieniu decyzji, organ podał, iż L. P. został zwolniony z zawodowej służby wojskowej [...] sierpnia 2004 r. z dniem [...] września 2005. Decyzja stała się prawomocna. Następnie L. P. w dniu [...] grudnia 2006 r. wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie nieważności ww. decyzji. Organ [...] marca 2008 r. stwierdził nieważność decyzji [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r., a następnie rozkazem personalnym z dnia [...] kwietnia 2008 r. uchylił pkt [...] rozkazu personalnego Dowódcy [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2004 r. w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej wskutek upływu terminu wypowiedzenia stosunku służbowego dokonanego przez organ wojskowy. Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. rozkazem dziennym nr [...] z dnia [...] maja 2008 r. polecił zaliczyć ww. do stanu ewidencyjnego z dniem [...] maja 2008 r., [...] czerwca 2008 r. L. P. został wyznaczony na stanowisko służbowe i ustalono okres kadencji od dnia [...] sierpnia 2008 do dnia [...] czerwca 2011 r. Dalej organ podał, że w przedmiotowej sprawie ma zastosowanie art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., nadanym przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2007 r. Nr 176, poz. 1242). Przepis ten reguluje następstwa uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji dotyczących zwolnienia z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej. Zgodnie z tą regulacją ulegają wówczas uchyleniu skutki takich decyzji, jednakże data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Żołnierzowi zawodowemu nie przysługuje również możliwość kontynuowania służby. W przedmiotowej sprawie Dowódca Wojsk Lądowych oraz Dowódca [...] Okręgu Wojskowego i Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. nie uwzględnił nowego brzmienia ustawy art. 116 ustawy pragmatycznej. Obliczenie i wypłacenie należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związane ze zwalnianiem żołnierza, zatem w toku poprzedniego postępowania w sprawie zwolnienia ww., w którym ustalono i wypłacono należności pieniężne z tego tytułu, w obrocie prawnym pozostała ostateczna decyzja w sprawie zwolnienia, a żołnierz spełniał wszystkie wymogi prawne, aby takie należności otrzymać w ostatnim dniu pełnienia służby. L. P. w okresie od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] maja 2008 r. miał status żołnierza rezerwy, a wypłacone świadczenia należne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy w dniu [...] września 2005 r. nie mają wpływu na wysokość świadczeń należnych z tytułu kolejnego zwolnienia ze służby, natomiast poprzedni okres pełnienia służby nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości odprawy przysługującej przy obecnym zwolnieniu ze służby (art. 94 ust. 3) ustawy pragmatycznej – do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2 zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej , a więc wydana decyzja rażąco naruszała prawo. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Decyzji zarzucił: ← naruszenie art. 156 § 1 kpa, przez błędną wykładnię; ← rażące naruszenie art. 116 ust. 1, oraz art. 94 ust. 3 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie powołując argumenty jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę pod względem zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego i to z przepisami obowiązującymi w dacie jego wydania. Innymi słowy, sąd administracyjny kontroluje legalność rozstrzygnięcia zapadłego w postępowaniu z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i obowiązującymi przepisami prawa procesowego. Skarga analizowana pod tym kątem nie zasługuje na uwzględnienie. W art. 116 ustawy pragmatycznej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2008 r., nadanym jej przez art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U z 2007 r. Nr 176, poz. 1242), ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację prawną żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu go z zawodowej służby wojskowej. Stwierdził, że powoduje to uchylenie wszelkich skutków jakie wynikły dla żołnierza z tytułu zwolnienia go z zawodowej służby wojskowej, jednakże z wyłączeniem skutku w postaci zwolnienia. Data zwolnienia nie ulega bowiem zmianie, a następuje jedynie zmiana trybu zwolnienia, gdyż uznaje się, że nastąpiło ono w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Ustawodawca nie przewidział zatem możliwości reaktywowania stosunku służbowego, a jedyną rekompensatą nieprawidłowej decyzji o zwolnieniu jest przyznanie żołnierzowi odszkodowania. Przechodząc na grunt sprawy niniejszej, Dowódca Wojsk Lądowych oraz Dowódca [...] Okręgu Wojskowego i Komendant Wojskowej Komendy Uzupełnień w O. nie uwzględnił właśnie nowego brzmienia art. 116 ww ustawy. Organy błędnie przyjęły, że skoro decyzją Dowódcy Wojsk Lądowych nr [...] z dnia [...] marca 2008 r. stwierdzono nieważność decyzji [...] nr [...] z dnia [...] sierpnia 2004 r. o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej wraz z przeniesieniem do rezerwy, to pozostawał on w stosunku służby w sposób ciągły i nieprzerwany. W okresie pozostawania w obrocie prawnym decyzji o zwolnieniu skarżącego z zawodowej służby wojskowej skarżący nie był czynnym żołnierzem zawodowym, lecz był żołnierzem rezerwy. Obliczenie i wypłacenie należności pieniężnych z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej jest integralnie związane ze zwalnianiem żołnierza, zatem w toku poprzedniego postępowania w sprawie zwolnienia L. P., w którym ustalono wysokość oraz wypłacono należności pieniężne z tego tytułu w obrocie prawnym pozostawała ostateczna decyzja w sprawie zwolnienia, a żołnierz spełniał wszystkie wymogi prawne, aby takie należności otrzymać w ostatnim dniu pełnienia służby. Z powyższego wynika, że pobrane świadczenie z tytułu pierwszego zwolnienia ze służby były w chwili ich wypłaty należne. Dopuszczenie do służby w dniu [...] maja 2008 r. L. P. faktycznie spowodowało, że żołnierz pełni służbę po przerwie w jej odbywaniu. Skarżący w okresie od dnia [...] października 2005 r. do dnia [...] maja 2008 r. miał status żołnierza rezerwy, a wypłacone świadczenia należne z tytułu zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy w dniu [...] września 2005 r. nie mają wpływu na wysokość świadczeń należnych z tytułu kolejnego zwolnienia ze służby, natomiast poprzedni okres pełnienia służby nie może być brany pod uwagę przy ustalaniu wysokości odprawy przysługującej przy obecnym zwolnieniu ze służby. Zgodnie z art. 94 ust 3 ustawy pragmatycznej – do okresu zawodowej służby wojskowej, o którym mowa w ust. 1 i 2, zalicza się okresy pełnienia nieprzerwanej czynnej służby wojskowej. Wobec powyższego wydana przez Komendanta [...] w P. decyzja rażąco naruszała obowiązujące przepisy prawa, przyznając stronie nienależną odprawę, łącznie w wysokości 600% miesięcznego uposażenia zamiast odprawy przysługującej jedynie w wysokości 100 %. W przedstawionym stanie prawnym, organ prawidłowo zastosował odstępstwo od zasady reformationis in peius, z art. 139 kpa, bowiem w toku rozpoznania sprawy organ rażąco naruszył prawo, albowiem nie zastosował bezwzględnie obowiązującego art. 116 ustawy pragmatycznej, który nie dopuszcza ponownego przywrócenia do zawodowej służby wojskowej żołnierza zwolnionego z tej służby na mocy decyzji objętej nieważnością. Zwolniony żołnierz może być jedynie do tej służby ponownie powołany, ze wszystkimi skutkami dla ciągłości tej służby i dla należności finansowych. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji wyroku.