I SA/Wa 1991/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. J. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP oddala skargę. Minister Skarbu Państwa po rozpatrzeniu odwołania J. J. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] dotyczącej potwierdzenia prawa do rekompensaty i ustalającej jej wysokość z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Decyzja powyższa wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Wnioskiem z dnia [...] grudnia 1990 r. J. J. wystąpił do Wojewody [...] o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez A. J. w miejscowości [...], powiat [...], województwo [...]. Następnie pismem z dnia [...] maja 2008 r. J. J. ponowił powyższy wniosek, załączając do niego stosowne dokumenty. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2011 r. Wojewoda [...] potwierdził J. J. prawo do rekompensaty w wysokości [...] zł, stanowiącej 1/4 części spadku, z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu organ podniósł, że w trakcie prowadzonego w niniejszej sprawie postępowania ustalono, że A. J. (syn [...]) pozostawił w miejscowości [...], pow. [...], województwo [...], nieruchomość składającą się z gruntów o powierzchni [...]ha ziemi, w tym ziemi ornej [...]ha oraz zabudowań, tj. dom drewniany, kryty słomą o kubaturze [...]m3, dom drewniany kryty słomą o kubaturze [...] m3, chlew drewniany kryty słomą o kubaturze [...] m3, stodołę drewnianą krytą słomą o kubaturze [...]m3, dom murowany, kryty dachówką o kubaturze [...]m3 oraz studnię. A. J. ewakuował się na obecne terytorium RP w 1946 r. na podstawie układu z 9 września 1944 r. pomiędzy Polskim Komitetem Wyzwolenia Narodowego a Rządem Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad dotyczącego ewakuacji obywateli polskich z terytorium B.S.R.R i ludności [...] z terytorium Polski. Do [...], znajdującej się na obecnym terytorium Polski, przybył w dniu [...] marca 1946 r., co potwierdza znajdujący się w aktach sprawy arkusz ewakuacyjny z [...] grudnia 1945 r. wystawiony przez Pełnomocnika Okręgowego PKWN do Spraw Ewakuacji oraz oświadczenie J. J. z [...] maja 2010 r. o miejscach zamieszkania na obecnym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w związku z zaświadczeniem Urzędu Miasta i Gminy w S. z [...] grudnia 2008 r. Organ wskazał, że z postanowień Sądu Rejonowego w M. wynika, że spadek po A. J. zmarłym [...] marca 1953 r. w S. nabyła jego żona E. J. oraz jego dzieci J. J., F. J., S. J. i J. J. Spadek po zmarłej [...] października 1965 r. E. J., nabyli jej synowie J. J., F. J., S. J. i J. J. Spadek po zmarłym [...] czerwca 1983 r. S. J. nabyła jego żona W. P. oraz jego dzieci M. J., T. J. i P. J. Spadek po J. J. zmarłym [...] lutego 1995 r. nabyła jego żona L. J. oraz jego córka B. J. Natomiast spadek po L. J. zmarłej [...] stycznia 2007 r. nabyła córka B. J. w całości. Spadkobiercy ci oświadczyli, że dotychczas nie zostały zrealizowane uprawnienia do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wojewoda [...] wskazał ponadto, że wniosek z dnia [...] maja 2008 r. o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, złożył wyłącznie w imieniu własnym J. J. Pozostali spadkobiercy tj.: F. J., P. J., M. J., W. P., T. J. i B. J., poświadczonymi przez notariusza oświadczeniami (z 2009 r. i 2010 r.), wskazali J. J. jako osobę uprawniona do realizacji prawa do rekompensaty. Wojewoda wskazał przy tym, że oświadczenia te jako złożone po terminie wskazanym przepisami ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.), nie mogły być uwzględnione, a zatem osobą, której należało potwierdzić prawo do rekompensaty był jedynie J. J. Organ podniósł ponadto, że oświadczeniem z dnia [...] listopada 2010 r. J. J. dokonał wyboru formy realizacji prawa do rekompensaty jako świadczenie pieniężne wypłacane ze środków Funduszu Rekompensacyjnego. Organ wyjaśnił ponadto, że wskazana w jego rozstrzygnięciu kwota [...]zł stanowi 1/4 część ustalonej przez organ kwoty rekompensaty tj. [...]zł i jest równa jego udziałowi w spadku po właścicielu pozostawionej nieruchomości tj.1/4 części spadku. Od decyzji powyższej odwołanie złożył J. J. wskazując, że w 1990 r. wystąpił z wnioskiem o przyznanie ekwiwalentu za nieruchomość pozostawioną poza granicami RP w imieniu własnym oraz w imieniu wszystkich spadkobierców. Wskazał ponadto, że kolejny złożony przez niego wniosek (będący przedmiotem rozpoznania Wojewody) z dnia [...] maja 2008 r. choć istotnie składał w imieniu własnym, to jednak załączył do niego imienny wykaz członków rodziny A. J., sporządzony przez Pełnomocnika Okręgowego PKWN, tj. spadkobierców ustawowych. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. W uzasadnieniu wskazał, że jego zdaniem, prawidłowo organ wojewódzki ustalił, że wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty za mienie pozostawione przez A. J. poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, złożony został jedynie przez J. J. w jego własnym imieniu. Minister stwierdził, że dopiero w toku postępowania strona pismem z dnia [...] maja 2010 r. dołączyła do akt sprawy postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po właścicielu pozostawionego mienia. Przed tą datą, zdaniem Ministra, organ nie miał wiedzy o pozostałych ewentualnych spadkobiercach A. J. Minister Skarbu Państwa podniósł, że po analizie akt sprawy ustalił, iż brak jest wniosków pozostałych spadkobierców, złożonych przed dniem 31 grudnia 2008 r. Osoby te nie brały przed tą datą udziału w prowadzonym w sprawie postępowaniu jak również nie składały oświadczeń wymaganych w toku postępowania i nie kierowały do organu żadnej korespondencji. Organ wskazał przy tym na przepis art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. podnosząc, że wskazany w nim termin jest terminem zawitym, czyli jest nieprzywracalny. Jednocześnie wyjaśnił, że w celu potwierdzenia prawa do rekompensaty za udział przypadający pozostałym spadkobiercom, powinni oni w w/w terminie ustawowym złożyć wniosek o potwierdzenie tego prawa, a następnie wskazać osobę uprawnioną do rekompensaty. Skoro, pozostali spadkobiercy nie złożyli takiego wniosku, to prawo do rekompensaty za część, który bym im przypadała, zdaniem organu, nie przysługuje J. J. Niezgadzając się z rozstrzygnięciem organu J. J. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W obszernym uzasadnieniu skargi podniósł, że organ pierwszej instancji nie żądał od niego dostarczenia oświadczeń o dotychczasowym stanie realizacji prawa do rekompensaty ani oświadczeń o wskazaniu osoby uprawnionej do realizacji prawa do rekompensaty. Nie może zatem, jego zdaniem, stanowić to podstawy do niepotwierdzenia tego prawa. Wskazał ponadto, że do wniosku z dnia [...] maja 2008 r. dołączył listę osób uprawnionych do rekompensaty. Odpowiadając na skargę Minister Skarbu Państwa podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie jest decyzja Ministra Skarbu Państwa utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. potwierdzającą prawo do rekompensaty J. J. z tytułu pozostawienia przez A. J. nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w miejscowości P., powiat [...], województwo [...] i ustalającą kwotę tej rekompensaty w 1/4 częściokreślonej przez biegłego wartości. Przede wszystkim wskazać należy, że postępowanie administracyjne w przedmiotowej sprawie prowadzone było na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 2 pkt 1 i 2 tej ustawy, prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi - był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, zamieszkiwał w tym dniu na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz opuścił je z przyczyn, o których mowa w art. 1ustawy oraz posiada obywatelstwo polskie. Stosownie zaś do art. 3 ust. 2 tej ustawy, w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom albo niektórym z nich, wskazanym przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 ustawy. Zgodnie natomiast z treścią art. 5 ust. 1 i 2, potwierdzenie prawa do rekompensaty następuje na wniosek osoby ubiegającej się o potwierdzenie tego prawa, złożony nie później niż do dnia 31 grudnia 2008 r. Zdaniem Sądu słusznie uznały organy administracji orzekające w niniejszej sprawie, i co potwierdza materiał dowodowy zgromadzony w aktach administracyjnych, że wniosek o przyznanie rekompensaty w terminie złożył jedynie J. J. i działał on wyłącznie w imieniu własnym. Wbrew zarzutom skargi zarówno wniosek strony z [...] grudnia1990 roku jak i ponowny wniosek złożony w dniu [...] maja 2008 r., nie zawierają żadnej informacji, jakoby skarżący składał go również w imieniu pozostałych spadkobierców A. J. Co więcej z treści wniosku z 1990 r. wprost wynika, że składał on go wyłącznie w swoim imieniu. Użyte bowiem w jego treści sformułowanie "występuję z wnioskiem (jako spadkobierca) o przyznanie mi ekwiwalentu", nie pozostawia, zdaniem Sądu, żadnych wątpliwości. Również argument skarżącego, że do złożonego w 2008 r. wniosku załączył listę osób będących spadkobiercami A. J., świadczy o tym, że działał również w ich imieniu, jest zdaniem Sądu chybiony. Załączony bowiem do przedmiotowego wniosku "arkusz ewakuacyjny" z [...] grudnia 1945 r., co prawda faktycznie zawiera informację, o tym, że wraz z A. J. ewakuowani zostali członkowie jego rodziny, nie stanowi on jednak o występowaniu w ich imieniu z wnioskiem o potwierdzenie prawa do rekompensaty. Wyjaśnienia wymaga również, okoliczność złożenia do akt sprawy, oświadczeń spadkobierców, w których wskazali oni J. J. jako osobę uprawnioną do realizacji prawa do rekompensaty. Bezspornym jest, że oświadczenia te złożone zostały po 31 grudnia 2008 r. Jednak z treści art. 5 ust. 1 ustawy z 8 lipca 2005 r. określającego w/w termin do złożenia wniosku o potwierdzenie prawa do rekompensaty, nie wynika wprost, że oświadczenia takie powinny zostać złożone w tym właśnie terminie, zaś złożone w terminie późniejszym uznać należy jako bezskuteczne. Z ugruntowanego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu, wynika zaś, że oświadczenia te mogłyby zostać złożone w terminie późniejszym, ale tylko w sytuacji, gdyby osoby je składające złożyły w terminie do dnia 31 grudnia 2008 r. wniosek o przyznanie rekompensaty (por: wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 października 2011 r., sygn. akt I S/Wa 820/11), co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Reasumując Sąd uznał, że organy obu instancji prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa dotyczące rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej i swoje rozstrzygnięcia w sposób prawidłowy uzasadniły. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) orzekł jak w sentencji.