II SA/Gl 113/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym 1. uchyla punkt 2 zaskarżonej decyzji i orzeka, że w tym zakresie nie podlega ona wykonaniu, 2. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego w W. na rzecz skarżącego kwotę 297 (dwieście dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego – orzekając ponownie w sprawie na skutek uchylenia decyzją z dnia [...] roku wydaną przez Głównego Inspektora Transportu Drogowego decyzji organu I instancji z dnia [...] roku – decyzją z dnia [...] roku nałożył na E. Ś. prowadzącego Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Handlowo-Usługowe "A" karę pieniężną w wysokości 4.100 zł za wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą, wykonywanie przewozu drogowego bez uiszczenia wymaganej opłaty za przejazd po drogach krajowych oraz nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego (oznaczenie czasowe na wykresówce nie było zgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji pojazdu). Fakty, które stały się podstawą stwierdzenia powyższych uchybień zostały ujawnione podczas kontroli drogowej, przeprowadzonej na drodze krajowej 1 w dniu 15 listopada 2010 roku, której poddany został pojazd marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] wraz z naczepą o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem tym kierował E. P., wykonujący transport drogowy rzeczy i w imieniu przedsiębiorcy E. Ś. W podstawie prawnej decyzji organ I instancji wskazał art. 87 ust. 1, art. 92 ustawy z dnia 6 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz. U. z 2000 roku, nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej powoływana jako "utd") oraz lp. 11.2.3, lp. 1.7, lp. 4.1, lp. 1.8..3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, a także art. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2009 r., nr 86, poz. 884), art. 42 ust. 1, § 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 5 czerwca 2009 roku w sprawie opłat za przejazdy po drogach krajowych (Dz. U. z 2004 r., nr 86, poz. 721), art. 15 ust. 3 rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 roku w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. WE Nr L 370 z 31 grudnia 85 roku, dalej "rozporządzenie"). E. Ś. w złożonym odwołaniu wniósł o uchylenie decyzji organu I instancji zarzucając, że została ona wydana po błędnym ustaleniu, że przejazd w dniu 15 listopada 2010 roku był wykonywaniem transportu drogowego w jego imieniu (przedsiębiorcy). W istocie pojazd, którego dotyczy ten przejazd, został użyczony E. P. (kierującemu pojazdem w dniu kontroli) w dniu 14 listopada 2010 roku. Umowa użyczenia została zawarta w formie ustnej. Organ I instancji przesłuchał jedynie E. P., zeznaniom tym nie dał wiary. W decyzji nie wskazano przyczyn dla których organ orzekający odmówił wiary zeznaniom E. P.. W związku z tym, powołując się na decyzję organu odwoławczego z dnia [...]roku, z której wynikał obowiązek wyjaśnienia w czyim imieniu był wykonywany przewóz w dniu kontroli, ustalenia organu uznał za wadliwe. Główny Inspektor Transportu Drogowego zaskarżoną decyzją z dnia [...]roku w pkt 1 uchylił decyzję organu I instancji, a pkt 2 nałożył na E. Ś. karę pieniężną w wysokości 1.100 zł za naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty, wykonywanie transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia potwierdzającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą oraz nieprawidłowe działanie urządzenia rejestrującego. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że istniejący w dacie kontroli art. 42 ust. 1 utd przewidujący obowiązek uiszczenia opłaty za przejazd pojazdem samochodowym po drogach krajowych utracił moc na podstawie art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 roku o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2007 roku, nr 125, poz. 874) z dniem 30 czerwca 2011 roku. Oznacza to, że mimo wykonywania przez odwołującego się w dniu kontroli przewozu drogowego po drodze krajowej, w dacie wydania niniejszej decyzji brak jest podstaw prawnych do nałożenia kary pieniężnej za brak uiszczenia opłaty określonej w uchylonym art. 42 utd i pkt 4 załącznika do tej ustawy. Natomiast organ odwoławczy stwierdził: 1. naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem obowiązku wyposażenia kierowcy w odpowiednie dokumenty (lp. 1.7 – 500 zł). W tym zakresie organ przywołał art. 87 ust. 1 utd i konsekwencje naruszenia określonych w nim obowiązków wynikających z art. 92 ust. 1 pkt 2 i 8 utd, art. 15 ust. 7 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/89 oraz art. 31 ustawy o czasie pracy kierowców. W dniu kontroli kierowca E.P. okazał do kontroli tylko wykresówkę z tachografu z dnia 15 listopada 2010 roku. Nie okazał karty kierowcy, wykresówek z okresu kontrolnego (od 18 października 2010 r. do 15 listopada 2010 r.), ręcznych zapisów ani zaświadczenia potwierdzającego fakt nieprowadzenia pojazdu za dni z okresu kontroli. Tym samym doszło do naruszenia, sankcjonowanego karą określoną lp. 1.7 załącznika do utd. 2. naruszenie polegające na wykonywaniu transportu drogowego z naruszeniem warunków dotyczących dokumentacji pracy kierowcy w zakresie wystawiania kierowcy zaświadczenia poświadczającego jego zatrudnienie oraz spełnienie wszystkich wymagań określonych ustawą (lp. 1.8.3 – 500 zł). Jako podstawę tego obowiązku organ wskazał art. 5 ustawy o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym. Natomiast podczas kontroli kierujący E. P. nie okazał do kontroli zaświadczenia o zatrudnieniu i spełnieniu wymagań określonych ustawą. 3. naruszenie polegające na nieprawidłowym działaniu urządzenia rejestrującego – oznaczenie czasowe na wykresówce nie było zgodne z urzędowym czasem kraju rejestracji pojazdu (lp. 11.2.3 – 100 zł). W trakcie kontroli kierowca E.P. przedstawił tylko wykresówkę z dnia kontroli – 15 listopada 2010 r. Wykresówka została wyjęta z tachografu około godziny 9.45, natomiast wyjęcie wykresówki według automatycznych zapisów na tarczy nastąpiło o godz. 21.50. W związku z powyższym stwierdzono przesunięcie zegara o 12 godzin w stosunku do czasu obowiązującego w kraju rejestracji pojazdu (Polska). Wreszcie organ odwoławczy stwierdził, iż o tym w czyim imieniu jest dokonywany przewóz decyduje charakter przewozu. Kierowca E. P. w trakcie kontroli zeznał, że wykonuje przewóz w imieniu odwołującego się przedsiębiorcy, przewozi miał na polecenie tego przedsiębiorcy przekazane mu przez dyspozytora. U odwołującego się przedsiębiorcy jest zatrudniony od dnia kontroli to jest 15 listopada 2010 roku (protokół przesłuchania z 15 listopada 2010 roku). Powyższe oznacza, że przewóz był wykonywany w imieniu odwołującego się, a więc ewentualny fakt użyczenia pojazdu nie ma znaczenia. Nadto zdaniem organu odwoławczego podstawowe znaczenie mają ustalenia faktyczne poczynione w dniu kontroli. Zeznania kierującego E. P. z dnia 24 maja 2011 roku i oświadczenie z 31 grudnia 2010 roku w powiązaniu z zeznaniami z dnia 15 listopada 2010 roku wydają się mało wiarygodne. Nadto organ odwoławczy stwierdził, że brak jest również podstaw zastosowania regulacji z art. 93 ust. 7 utd. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skierowanej w stosunku do pkt 2 decyzji ostatecznej, którym nałożono na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.100 zł E. Ś. zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem przepisów postępowania: art. 7, 77 § 1, 80, 8, 107 § 3, 10 i 75 § 1 kpa, a naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu skarżący zarzucał, że nigdy nie zlecił wykonywania przewozu E. P., a w związku z tym nie miał obowiązku wyposażenia go w jakiekolwiek dokumenty. Zdaniem skarżącego poczynienie ustaleń faktycznych jedynie po przesłuchaniu kierowcy, któremu zresztą odmówiono wiary, a pominięcie przesłuchania samego skarżącego mimo, że o to wnosił oraz że na potrzebę przeprowadzenia takiego dowodu wskazywał organ odwoławczy w decyzji z dnia [...] roku świadczy o naruszeniu wymienionych na wstępie przepisów postępowania i błędne ustalenie, że przewóz był dokonywany przez skarżącego. W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę postulował jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Przedmiotem skargi, a więc i kontroli Sądu jest pkt 2 decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] roku. W tym punkcie organ nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 1.100 zł za naruszenie wymienione w lp. 1.7, lp. 1.8.3, lp. 11.2.3 załącznika do ustawy o transporcie drogowym. Nałożenie tej kary nastąpiło przy przyjęciu ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnej dokonanej przez organ I instancji. Skarżący nie kwestionuje przesłanek nałożenia tej kary bowiem jak wynika z jego stanowiska w trakcie postępowania administracyjnego poprzedzającego wydanie zaskarżonej decyzji uważa, że nie wykonywał transportu drogowego w dniu 15 listopada 2010 roku (protokół kontroli), wobec czego nie jest legitymowany do wymierzenia mu kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie. Z art. 92 utd wynika, że kara pieniężna za naruszenie obowiązków lub warunków wynikających z przepisów ustawy lub przepisów określonych w pkt 1-7 art. 92 ust. 1 może być wymierzona wykonującemu przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem. Pierwszym obowiązkiem w sprawie w której następuje wymierzenie kary pieniężnej o której mowa w art. 92 ust. 1 utd jest więc ustalenie osoby wykonującej przewóz drogowy. To właśnie zagadnienie było sporne w trakcie całego postępowania i było przyczyną uchylenia przez organ odwoławczy (decyzją z dnia [...] roku) decyzji organu I instancji z dnia [...]roku. W decyzji z dnia [...] roku organ odwoławczy odnosząc się do zarzutu E. Ś. (skarżący), iż w dniu 15 listopada 2010 roku przewóz nie był wykonywany w jego imieniu, ale w imieniu kierowcy E. P. wskazał na konieczność ustalenia przez organ I instancji w czyim imieniu faktycznie był wykonywany przewóz w dniu 15 listopada 2010 roku. Podkreślił, że dotychczasowe ustalenia, które stały się podstawą nałożenia kary pieniężnej na E. Ś. zostały oparte na zeznaniach E. P. (protokół przesłuchania z dnia 15 listopada 2010 roku), którym ten zaprzeczył w oświadczeniu z dnia 31 grudnia 2010 roku, wniesionym wraz z odwołaniem. W związku z tym organ odwoławczy wskazał na potrzebę przesłuchania kierowcy E.P. oraz skarżącego E. Ś. w celu ustalenia, iż to w imieniu kierowcy wykonywany był kontrolowany przewóz. Natomiast organ I instancji przesłuchał jedynie w dniu 24 maja E. P. Do przesłuchania skarżącego nie doszło też przed organem odwoławczym i to mimo faktu kwestionowania przez skarżącego ograniczenia postępowania dowodowego jedynie do E.P., a także ustalenia, że sporny przewóz wykonywał skarżący. Należy podkreślić, że zarówno przesłuchanie z dnia 15 listopada 2010 r., jak i przesłuchanie z dnia 24 maja 2011 r. były poprzedzone pouczeniem E.P. o treści art. 233 § 1 kpa. Organ w tej sytuacji nie był uprawniony do oceny tych zeznań, które są ze sobą sprzeczne i do odmówienia wiary zeznaniom z dnia 24 maja 2011 roku oraz zgodnemu z tymi ostatnimi zeznaniami oświadczeniu E. P. z dnia 31 grudnia 2010 roku. W sytuacji sprzecznych zeznań z dnia 15 listopada 2010 roku i 24 maja 2011 roku, złożonych pod rygorem odpowiedzialności karnej, organ orzekający powinien zwrócić się do odpowiednich organów ścigania, aby zbadały tę kwestię w kontekście odpowiedzialności karnej za fałszywe zeznania. Dopiero wszczęcie postępowania karnego przez właściwy organ w sprawie złożenia fałszywych zeznań umożliwia zawieszenie postępowania administracyjnego w przedmiocie naruszeń utd. W przypadku braku podstaw do zawieszenia postępowania organy obowiązane są wydać stosowną decyzję. Zasadny jest także zarzut skarżącego ograniczenia postępowania jedynie do przesłuchania kierowcy i to w sytuacji gdy na potrzebę przesłuchania skarżącego zwrócił już uwagę organ odwoławczy w decyzji z [...] roku wydanej na podstawie art. 138 § 2 kpa, domagał się przeprowadzenia takiego dowodu skarżący w odwołaniu od decyzji z dnia [...]roku, a także – w ocenie Sądu – takie żądanie wynika z odwołania z [...] roku. Z art. 75 § 1 kpa i art. 78 § 1 kpa wynika, że organy powinny uwzględnić wniosek skarżącego dotyczący jego przesłuchania bowiem wniosek ten dotyczył okoliczności mającej znaczenie zasadnicze dla sprawy, a mianowicie ustalenie kto dokonywał przewóz w dniu 15 listopada 2010 roku. Ustalenie, że tego przewozu dokonywał skarżący nastąpiło z naruszeniem art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 kpa, które to naruszenie mogło mieć wpływ istotny na wynik sprawy. Ustalając stan faktyczny organy są bowiem zobowiązane do wyczerpania wszystkich środków dowodowych temu służących. Między innymi właściwym może być skorzystanie z przeprowadzenia rozprawy administracyjnej, według reguł określonych w kpa. Podstawowym warunkiem prawidłowo podjętej decyzji administracyjnej jest bowiem wyczerpanie wszelkich, niezbędnych środków prawnych, tak by można było dojść do przekonania, że decyzja nie jest oparta o dowolne uznanie organu ją wydającego, lecz jest wynikiem dążenia do osiągnięcia prawdy materialnej. Skoro w sprawie nie ustalono w sposób właściwy kto dokonywał przewozu w dniu 15 listopada 2010 roku, a w szczególności czy był to skarżący, to zdaniem Sądu przedwczesna byłaby kontrola zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, dokonywana zresztą z urzędu, co do samych stwierdzonych naruszeń utd i związanych z tymi naruszeniami kar pieniężnych. W postępowaniu ponownym organ odwoławczy winien po pierwsze ustalić czy skarżący istotnie dokonywał przewozu w dniu 15 listopada 2010 roku mając na uwadze wyżej przedstawioną argumentację. Ustalenie w tym zakresie powinno znaleźć odzwierciedlenie w zaskarżonej decyzji, a dopiero po ewentualnym wykazaniu, iż przewóz był dokonywany przez skarżącego organ ma obowiązek wskazania na dokonane naruszenia i związaną z nimi karę pieniężną. Mając na uwadze powyższe na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera c w związku z art. 152 i art. 200 w zw. z art. 205 § 2 ppsa, orzeczono jak w sentencji. SW