II OZ 777/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt III SA/Gd 116/14 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2013 r. odrzucił skargę J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. Postanowienie to uprawomocniło się w dniu 14 maja 2013 r. W dniu 17 stycznia 2014 r. do Sądu wpłynął, przekazany przez NSA, wniosek skarżącego z dnia 16 grudnia 2013r. o wykonanie i doręczenie odpisów dokumentów z akt sprawy (w całości bez kopert i zwrotnych potwierdzeń odbioru) oraz dwóch odpisów skargi na przewlekłość postępowania a także o zwolnienie skarżącego z kosztów sądowych w tym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w dniu 17 stycznia 2014 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 18 lutego 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie J. J. na ww. postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 stycznia 2014 r. Z uwagi na powyższe rozstrzygnięcie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 17 marca 2014 r. (wnioskodawca został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 104 zł od złożonego uprzednio wniosku o wykonanie i doręczenie kserokopii z akt sprawy. W wydanym zarządzeniu wskazano ponadto, że wnioskodawca złożył identyczne wnioski w przedmiocie sporządzenia kopii dokumentów z akt sprawy w dniach 14 czerwca 2012 r., 3 czerwca 2013 r., 4 października 2013 r. i 16 grudnia 2013 r. W odpowiedzi na powyższe wezwanie J. J. wnioskiem nadanym w dniu 27 marca 2014 r., uzupełnionym poprzez złożenie urzędowego formularza PPF w dniu 20 maja 2014 r. i sprecyzowanym co do zakresu, zwrócił się o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 27 maja 2014 r., referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W ustawowo przewidzianym terminie skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku postanowieniem z dnia 1 lipca 2014 r. na podstawie art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz. U. z 2012 r. poz. 270 - dalej "p.p.s.a." odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że w myśl art. 243 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Regulacja ta oznacza, że wniosek o przyznanie prawa pomocy jest zasadniczo dopuszczalny w każdym stadium postępowania sądowego, aż do zakończenia sprawy prawomocnym orzeczeniem - wyrokiem lub postanowieniem kończącym postępowanie w sprawie. Zatem wniosek ten składać można dopóki trwa postępowanie sądowe. W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się ponadto, że przez użyte w ww. przepisie określenie "tok postępowania" należy rozumieć także postępowanie, które zostało zainicjowane przez stronę postępowania po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. W tym sensie za dopuszczalne należy uznać złożenie wniosku o prawo pomocy w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie na przykład poprzez złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia środka odwoławczego czy też skargi o wznowienie postępowania. Rozwiązanie powyższe jest konsekwencją charakteru instytucji prawa pomocy, które polega na zwolnieniu od kosztów sądowych oraz ustanowieniu adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zwolnienie ma na celu umożliwienie stronie dochodzenia swoich praw w procesie toczącym się, jak też realizację zasady czynnego udziału strony w procesie, gdy jej sytuacja finansowa nie pozwala w pełni korzystać z przysługujących uprawnień. Stąd powołany wyżej przepis wyłącza możliwość skutecznego złożenia wniosku o ustanowienie pełnomocnika lub zwolnienie od uiszczania opłat sądowych i ponoszenia wydatków (w rozumieniu art. 211 – 213 p.p.s.a.) po uprawomocnieniu się rozstrzygnięcia sądu. Jak wynika z akt sprawy, postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 12 stycznia 2012r., którym odrzucono skargę J. J., uprawomocniło się w dniu 14 maja 2013r. Natomiast wniosek o przyznanie prawa pomocy wnioskodawca złożył po uprawomocnieniu się ww. postanowienia, czego wnioskodawca miał świadomość. Z treści wniosku wynika, że nie został on złożony w celu wzruszenia prawomocnego orzeczenia, lecz w następstwie otrzymania wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za wykonanie i doręczenie żądanych kserokopii z akt sprawy. Dlatego też Sąd uznał, że wniosek J. J. o przyznanie prawa pomocy złożony w następstwie wezwania do uiszczenia opłaty kancelaryjnej jest niedopuszczalny, w sytuacji gdy wnioskodawca składa go już po uprawomocnieniu się postanowienia kończącego postępowanie w sprawie. J. J. pismem z dnia 14 lipca 2014 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA w Gdańsku z dnia 1 lipca 2014 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 243 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przepis ten dotyczy niezakończonego postępowania sądowoadministracyjnego, tj. postępowania w którym nie zostało wydane orzeczenie kończące sprawę lub orzeczenie takie nie stało się jeszcze prawomocne, a także postępowania zainicjowanego przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia, np. poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA; z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 527/14, z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 219/14). Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy wniesiony po zakończeniu postępowania, lub nie mający związku z próbą wzruszenia prawomocnego orzeczenia, jest w świetle powołanego przepisu niedopuszczalny, winien więc zostać odrzucony. W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości kwestia zakończenia postępowania sądowego, gdyż postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 3 kwietnia 2013 r. jest prawomocne, bowiem skarżący nie wystąpił w ustawowym terminie ze skargą kasacyjną od tego orzeczenia. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.