II OZ 458/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 30 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 26 kwietnia 2012 r. sygn. akt III SA/Gd 116/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. J. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Gd 116/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił J. J. przyznania prawa pomocy w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie udostępnienia danych osobowych ze zbiorów meldunkowych. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku postanowieniem z dnia 6 kwietnia 2012 r. odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy wskazując w uzasadnieniu wydanego postanowienia, że wnioskodawca nie wykazał, że spełnia ustawowe przesłanki przyznania tego prawa. Wydane postanowienie stanowiło następstwo zarządzenia referendarza sądowego z dnia 14 marca 2012 r., w świetle, którego wnioskodawca został zobligowany do złożenia oświadczenia w przedmiocie prowadzonych procesów o zapłatę bądź o odszkodowanie oraz zasądzonych i wypłaconych na jego rzecz kwot. W odpowiedzi na przedmiotowe zarządzenie wnioskodawca wskazał, że w ostatnich 3 latach nie inicjował przedmiotowych postępowań. Oświadczenie to zostało przez referendarza ocenione jako niewiarygodne z uwagi na oświadczenie wnioskodawcy z dnia 4 listopada 2011 r. złożone w sprawie o sygnaturze III SA/Gd 437/11, w którym to wnioskodawca wprost wskazał, że w skali kraju zainicjował około 6 tysięcy spraw i żadna z tych spraw nie została jeszcze prawomocnie zakończona. W dniu 19 kwietnia 2012 r. skarżący złożył sprzeciw od w/w postanowienia, w którym podniósł, że jego oświadczenie w przedmiocie braku prowadzonych spraw sądowych było zgodne z prawdą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w zaskarżonym postanowieniu z dnia 26 kwietnia 2012 r. wskazał, że nie jest zobligowany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy pełna ocena stanu majątkowego oraz możliwości płatniczych z uwagi na postawę wnioskodawcy nie jest możliwa. Zdaniem Sądu I instancji takiej oceny nie sposób dokonać w niniejszej sprawie. Sąd I instancji wskazał, że w złożonym pierwotnie wniosku nie zawarto jakichkolwiek danych, które w istocie mogłyby obrazować pełną sytuację majątkową wnioskodawcy. Jedynie z zaświadczenia z dnia 5 marca 2012 r. wydanego przez Dyrektora Aresztu Śledczego w Wejherowie wynika, że wnioskodawca odbywający karę pozbawienia wolności nie posiada do dyspozycji środków pieniężnych. Nadto, pomimo wyraźnego wezwania - zarządzenie z 14 marca 2012 r. - wnioskodawca nie przedstawił stosownego oświadczenia, które - wobec sytuacji w jakiej się znajduje - umożliwiłoby pełną ocenę jego rzeczywistego stanu majątkowego. W ocenie Sądu I instancji wskazanie w piśmie z dnia 23 marca 2012 r., iż żadnych postępowań wnioskodawca nie prowadzi jest z oczywistych względów niewiarygodne. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w aktach sprawy sygn. III SA/Gd 437/11 prowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku znajduje się bowiem wcześniejsze oświadczenie wnioskodawcy datowane na dzień 4 listopada 2011 r., w świetle którego wnioskodawca jest inicjatorem ponad 6 tysięcy spraw sądowych. Zdaniem Sądu I instancji oczywistym jest, że ewentualne należności pieniężne (zasądzone w procesach sądowych o zapłatę bądź o odszkodowanie, w których wnioskodawca występuje jak strona powodowa, a o których Sąd posiada wiedzę z urzędu) mogą rzutować na kwestię zasadności ubiegania się przez wnioskodawcę o przyznanie prawa pomocy w sprawie, w której wpis od skargi wynosi 100 złotych. Sąd I instancji podkreślił, że jeżeli wnioskodawca w toku prowadzonego postępowania podaje w sposób sprzeczny informacje o swojej sytuacji materialnej i rodzinnej akcentując wyłącznie te informacje, które mogą świadczyć o jego trudnej sytuacji (vide: w/w zaświadczenie) sąd administracyjny nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku w przedmiocie przyznania prawa pomocy. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący, zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o zmianę postanowienia zgodnie z treścią jego wniosku i sprzeciwu. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że Sąd I instancji arbitralnie postąpił rozpoznając jego sprzeciw o przyznanie mu prawa pomocy prawnej, albowiem z treści oświadczenia o jego stanie majątkowym i zaświadczenia z Aresztu Śledczego w Wejherowie wynika brak możliwości poniesienia przez skarżącego kosztów z tym związanych. Natomiast co do prowadzenia procesów skarżący zaznaczył, że jest to oczywista omyłka pisarska, która nie powinna być brana pod uwagę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 §1 pkt 1) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm., dalej jako "p.p.s.a.") "Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania". Mając na uwadze zakres prawa pomocy o jaki wnioskował skarżący, tj. zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, powyższy przepis został w pełni prawidłowo zastosowany przez Sąd I instancji w toczącym się w sprawie postępowaniu o przyznanie prawa pomocy. Dokonana przez Sąd I instancji ocena stanu majątkowego i rodzinnego skarżącego została oparta na przedstawionych przez niego oświadczeniach, które w opinii sądu były niewystarczające do uznania, że znajduje się on w sytuacji uprawniającej go do przyznania mu prawa pomocy. Mając na uwadze przedstawioną przez skarżącego jego sytuację majątkową i rodzinną, oraz fakt braku wykonania przez skarżącego zarządzenia wzywającego go do złożenia oświadczenia czy wnosił do sądu pozwy o zapłatę, bądź odszkodowanie przeciwko osobom fizycznym, Skarbowi Państwa lub innym osobom prawnym, jak również do wskazania sądów, które te sprawy rozpoznały w okresie ostatnich trzech lat, dat i sygnatur wydanych orzeczeń oraz do określenia należności pieniężnych, które zostały na jego rzecz zasądzone w postępowaniach sądowych, w których był powodem, stwierdzić należy, iż ocena sądu jest w pełni zasadna. Sąd oceniając sytuację majątkową i rodzinną skarżącego w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy powinien w sposób jak najbardziej kompleksowy ocenić możliwości finansowe skarżącego. Skarżący we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał, iż nie posiada dochodów, jednak zauważyć należy, że ewentualnym źródłem dochodu skarżącego mogą być należności pieniężne zasądzone na jego rzecz przez sądy. Skoro skarżący nie ujawnił powyższych ewentualnych dochodów, nie jest możliwa rzetelna ocena jego sytuacji majątkowej i rodzinnej, a tym samym należało uznać, że skarżący nie wykazał, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Powyższa ocena jest zasadna również z tego względu, że Sąd I instancji miał uzasadnione podstawy, aby uznać, że skarżący jest uczestnikiem około 6 tysięcy postępowań sądowych. W tej sytuacji nawet pomimo braku prawomocnego zakończenia wszystkich postępowań, przedstawiona przez skarżącego informacja mogłaby służyć wyczerpującej i rzetelnej ocenie jego sytuacji majątkowej i rodzinnej. Wobec powyższego nie można uznać, aby informacja powzięta przez Sąd I instancji na podstawie oświadczenia złożonego do sprawy o sygn. III SA/Gd 437/11 o licznych procesach skarżącego stanowiła oczywistą omyłkę pisarską. Skarżący nie przedstawił w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Jego oświadczenia w zakresie stanu majątkowego są lakoniczne i sprowadzają się do stwierdzenia, iż nie posiada majątku. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 §2 powołanej ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji.