I OZ 470/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 4 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 201/12 przyznające D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego i odmawiające przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W., M. W. na postanowienie Głównego Geodety Kraju z dnia [...] listopada 2011 r., znak [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności zażalenia postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 201/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w punkcie 1 przyznał D. W. i M. W. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, zaś w punkcie 2 odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, że D. W. i M. W. w dniu 28 lutego 2012 r. złożyli na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2012 r. sygn. akt IV SA/Wa 201/12 referendarz sądowy przyznał wnioskodawcom prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie radcy prawnego oraz odmówił przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądów. Od wskazanego wyżej postanowienia D. W. i M. W. wnieśli sprzeciw w przewidzianym prawem terminie podnosząc, iż jest ono niesprawiedliwe i pozbawia skarżących prawa do Sądu. Z treści złożonego na urzędowym formularzu wniosku, kopii pocztowych przekazów pieniężnych z lutego 2012 r. oraz dodatkowego oświadczenia z dnia 2 kwietnia 2012 r. wynika, że wnioskodawcy prowadzą wspólne, dwuosobowe gospodarstwo domowe. Źródłami ich utrzymania są świadczenia emerytalne: D. W. w wysokości 1.140,42 zł miesięcznie i M. W. w wysokości 1.382,98 zł miesięcznie. Wnioskodawcy są współwłaścicielami nieruchomości gruntowej o powierzchni 2.500 m² położonej w N. Poza tym nie mają innych nieruchomości, wartościowych przedmiotów, ani zasobów pieniężnych. Mieszkają w lokalu o powierzchni 57 m², do którego nie posiadają tytułu prawnego. Lokal nie jest ogrzewany i pozbawiony jest dostępu do bieżącej wody. Opłaty miesięczne za energię elektryczną pochłaniają 150-300 zł, za gaz 55 zł, wodę pobieraną z działki 10-20 zł, a wydatki na leki to koszt w wysokości 200-400 zł. Skarżący oświadczyli również, że ponad 1.000 zł miesięcznie wydają na uczestnictwo w postępowaniach administracyjnych i sądowych. Pozostałe kwota przeznaczana jest na utrzymanie skarżących. Sąd pierwszej instancji analizując warunki majątkowe wnioskodawców, stwierdził, iż nie znajdują się oni w tak wyjątkowo trudnej sytuacji, że pomimo największych wysiłków poczynionych w celu zgromadzenia odpowiednich środków nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazać należy, że miesięczny dochód uzyskiwany przez D. W. i M. W. wynosi 2.523,40 zł netto, natomiast wykazana przez wnioskodawców miesięczna wysokość wydatków na energię elektryczną, gaz, wodę i leki wynosi 415-775 zł. Uwzględniając także wydatki związane z uczestnictwem skarżących w postępowaniach administracyjnych i sądowych, należy uznać, że bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu są oni w stanie wygospodarować 100 zł niezbędne na pokrycie wpisu od skargi, ewentualnej opłaty kancelaryjnej, wpisu od skargi kasacyjnej, czy też wpisów od zażaleń, zwłaszcza, że ewentualne uiszczenie wskazanych opłat, nie wiąże się z koniecznością jednorazowego wygospodarowania niezbędnych do tego środków. Poniesienie wydatków ze wskazanych tytułów jest bowiem rozłożone w czasie. Sąd podniósł jednocześnie, iż koszty zastępstwa procesowego z pewnością będą przewyższać opłaty sądowe. Mając zatem na względzie aktualne dochody skarżących oraz ich miesięczne wydatki należało przyjąć, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a zatem spełniają przesłanki częściowego przyznania prawa pomocy, określone w art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Ich warunki materialne nie pozwalają bowiem na samodzielne poniesienie kosztów profesjonalnej pomocy prawnej. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. W. i M. W., wnieśli o uchylenie postanowienia w punkcie 2 i jego zmianę w punkcie 1, poprzez uznanie rezygnacji skarżących z przyznania pełnomocnika z urzędu na rzecz zwolnienia z kosztów sądowych. W uzasadnieniu zażalenia podkreślono, że skoro skarżący nie są w stanie pokryć kosztów sądowych, przyznanie pełnomocnika z urzędu nie jest zasadne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej P.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Prawo pomocy w zakresie całkowitym w myśl art. 245 § 2 P.p.s.a. obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Z konstrukcji powołanego powyżej przepisu art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową D. W. i M. W. uznał, że pomimo iż nie uzasadnia ona przyznania im prawa pomocy w zakresie całkowitym, to jednak zostały spełnione przesłanki z art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a., tj. uzasadniające przyznanie skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez przyznanie im radcy prawnego. Naczelny Sąd Administracyjny podziela wskazane wyżej stanowisko Sądu. Skarżący nie wskazali bowiem takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby na podważenie ustaleń przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem przez Sąd, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w większym zakresie niż określony w skarżonym postanowieniu. Uzyskiwany przez skarżących łączny dochód w wysokości 2.523,40 zł (z tytułu emerytury), przy uwzględnieniu ponoszonych wydatków, uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego, nie pozwala jednakże stwierdzić, że skarżący nie są w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie kosztów swojego udziału w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Odnosząc się z kolei do żądania skarżących, dotyczącego rezygnacji z przyznanego im prawa pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego na rzecz zwolnienia z kosztów sądowych, należy wskazać, iż ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje takiej możliwości. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący w zażaleniu nie podważyli ustaleń przedstawionych w zaskarżonym postanowieniu, a tym samym nie zaistniały warunki dla odmiennej, niż uczynił to Wojewódzki Sąd Administracyjny, oceny sytuacji materialnej skarżących. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniesione zażalenie na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a. jako pozbawione uzasadnionych podstaw.