VI SA/Wa 2239/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Emilia Święcicka Sędziowie Sędzia WSA Ewa Frąckiewicz (spr.) Sędzia WSA Grażyna Śliwińska Protokolant st. sekr. sąd. Paulina Paczkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi N. Sp. z o. o. z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie rozstrzygnięcia konkursu ofert w sprawie zawarcia umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji; 2. uchyla decyzję Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w [...] nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r.; 3. stwierdza, że decyzje o których mowa w pkt 1 i 2 nie podlegają wykonaniu; 4. zasądza od Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia na rzecz skarżącej N. Sp. z o. o. z siedzibą w K. kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, powołując się na art. 154 ust. 6 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jednolity Dz. U. z 2008 r., Nr 164 poz. 1027 ze zm.) zwanej dalej "ustawą o świadczeniach" oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez "P." Sp. z o.o. prowadzącą N. Sp. z o.o. z siedzibą w K. od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w sprawie oddalenia odwołania od rozstrzygnięcia konkursu ofert nr [...] na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: Podstawowa Opieka Zdrowotna, w zakresie: świadczenie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100000 osób – ryczałt miesięczny na obszarze: powiat [...] z gminą S. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Ogłoszeniem Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia N. Sp. z o.o. w K. oraz S. w K. zaproszeni zostali do wzięcia udziału w postępowaniu konkursowym w trybie rokowań, poprzedzającym zawarcie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100 000 osób – ryczałt miesięczny dla obszaru: powiat [...] z gminą S. Rozstrzygnięcie postępowania odbyło się w dniu [...] kwietnia 2011 r., w wyniku którego wybrana została oferta S. w K. Od powyższego rozstrzygnięcia odwołał się N. Sp. z o.o. w K. Decyzją nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia oddalił odwołanie jako nieuzasadnione. Powyższa decyzja została doręczona N. Sp. z o.o. w K. w dniu [...] maja 2011 r. W tym samym dniu spółka sporządziła odwołanie do Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, które wpłynęło do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia w dniu [...] maja 2011 r. Postanowieniem Nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia na podstawie art. 134 k.p.a. stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu. Strona powyższe rozstrzygnięcie zaskarżyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Po złożeniu skargi Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem Nr [...] z dnia [...] lipca 2011 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. Wobec tego, że organ zwlekał z wydaniem rozstrzygnięcia w tymże postępowaniu – N. Sp. z o.o. w K. złożył skargę na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Reakcją organu na powyższą skargę było rozpoznanie odwołania spółki i wydanie decyzji nr [...] z dnia [...] września 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. wydaną przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, oddalającą odwołanie strony od rozstrzygnięcia postępowanie na zawieranie umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: Podstawowa Opieka Zdrowotna w zakresie: świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100 000 osób – ryczałt miesięczny na obszarze: powiat [...] z gminą S. Według oceny Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia, nie doszło do naruszenia interesu prawnego spółki, albowiem postępowanie konkursowe prowadzone było zgodnie z obowiązującymi zasadami, którymi są: równe traktowanie świadczeniodawców, niezmienność warunków, podlegających ocenie w toku postępowania oraz przestrzeganie określonych w ogłoszeniu procedur. Oferta spółki nie została wybrana, pomimo faktu, że spełniała wszystkie wymagania formalnoprawne. W przedmiotowym konkursie S. w K. złożył bowiem ofertę, która uzyskała wyższą ofertę punktową i dlatego dokonano jej wyboru w celu zawarcia umowy. Odnosząc się do podniesionego w odwołaniu zarzutu, wskazującego na naruszenie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach poprzez nieodrzucenie oferty S. w K. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wyjaśnił, że w dniu [...] marca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia przekazał S. w K. "Oświadczenie w sprawie rozwiązania umowy" Nr [...] o udzielenie świadczeń gwarantowanych w rodzaju: podstawowa opieka zdrowotna: świadczenie nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100 000 osób – ryczałt miesięczny na obszarze: powiat [...] z gminą S., zawartą w dniu [...] marca 2011 r. Na mocy ww. oświadczenia rozwiązanie umowy nastąpiło w trybie § 36 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 81, poz. 484). Pismem znak: [...] z dnia [...] marca 2011 r. naczelnik WSOZ POW NFZ wystąpił do Dyrektora tego Oddziału z wnioskiem o ponowne ogłoszenie postępowania konkursowego w trybie rokowań z art. 144 pkt 2 ustawy o świadczeniach w związku z wypowiedzeniem umowy zawartej ze S. w K. o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej z dniem [...] marca 2011 r. z przyczyn leżących po stronie ww. świadczeniodawcy. Do rokowań zaproponowano zaprosić N. Sp. z o.o. w K. Zarządzeniem nr [...] z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia zatwierdził ogłoszenie o postępowaniu poprzedzającym zawieranie przez Oddział umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w 2011 r. Została powołana komisja konkursowa oraz dokonano ogłoszenia konkursu ofert. Poprzednio zawarta w dniu [...] marca 2011 r. umowa ze S. w K. w wyniku obopólnego porozumienia została rozwiązana z dniem [...] kwietnia 2011 r. Nie doszło do odrzucenia oferty S. w K. w ponownym postępowaniu, albowiem uwzględniając stanowisko Ministra Zdrowia nie w każdej sytuacji podania w ofercie nieprawdziwych danych, istnieje domniemanie zawinionego działania oferenta, dlatego też rozwiązanie umowy ze S. w K. nie stanowiło przesłanki do odrzucenia oferty w rozumieniu art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach. W myśl przepisu art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach złożona w toku postępowania o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej oferta jest odrzucana, jeżeli zawiera nieprawdziwe informacje. Po sprawdzeniu oferty S. w K., uzupełnieniu wszystkich braków, dokonaniu kontroli w S. oferta została przyjęta do dalszego postępowania. Komisja nie stwierdziła przesłanek do odrzucenia oferty na podstawie art. 149 ust. 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach zaś rozwiązanie przedmiotowej umowy nastąpiło w trybie § 36 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 6 maja 2008 r. w sprawie ogólnych warunków umowy o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej (Dz. U. nr 81, poz. 484). Rozwiązanie umowy w powyższym trybie nie stanowi automatycznie przesłanki do odrzucenia oferty w rozumieniu art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach, albowiem przepis ten wskazuje, że odrzucenie to może nastąpić, jeżeli rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym nastąpiło z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy. W toku postępowania konkursowego i badania oferty złożonej przez świadczeniodawcę, z którym poprzednio rozwiązano umowę w trybie natychmiastowym, należało dokonać i dokonano szczegółowej analizy przyczyn tego rozwiązania. Stwierdzono, że brak jest podstaw prawnych do odrzucenia oferty świadczeniodawcy w przypadku, jeżeli temu świadczeniodawcy nie można przypisać winy przyczyn uzasadniających rozwiązanie umowy we wskazanym trybie. Na decyzję nr [...] Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. N. Sp. z o.o. w K. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie przepisu art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach poprzez zaproszenie do udziału w postępowaniu oraz niedokonanie obligatoryjnego odrzucenia oferty S. w K., 2) dokonanie wykładni rozszerzającej przepisu art. 149 ust. 1 pkt 8 wskazanej ustawy w sposób nieuprawniony wykraczając poza ustawowe uregulowanie w celu zawarcia umowy ze S. w K. wbrew obowiązującemu prawu, 3) naruszenie dyspozycji art. 155 ust. 2 ustawy o świadczeniach nie stwierdzając nieważności umowy zawartej z oferentem, którego oferta podlegała odrzuceniu, 4) naruszenie zasady równego traktowania podmiotów wyrażonej w treści art. 134 ustawy o świadczeniach w wyniku dokonania jednostkowej wykładni przepisu art. 149 ust. 1 pkt 8 tej ustawy nie tylko z naruszeniem prawa ale i w sposób krańcowo różny od stosowanej w innych postępowaniach konkursowych, co doprowadziło do naruszenia interesu prawnego skarżącej spółki, 5) wydanie decyzji z obrazą art. 7, 77, 80 i 107 k.p.a., co istotnie wpłynęło na wynik sprawy, poprzez niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności sprawy, a w szczególności niewypełnienie obowiązku prawidłowego ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, co naruszyło zasadę rzetelnej i obiektywnej oceny dowodów, 6) nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiałów dowodowych, tj. naruszenie przepisu art. 11 k.p.a. poprzez nieodniesienie się w sposób rzeczowy do przedstawionych przez skarżącego argumentów, uchybiając zasadzie przekonywania i wyjaśnienia sformułowań, w szczególności w zakresie przyjętego przez Narodowy Fundusz Zdrowia założenia, że w sprawie mamy do czynienia z brakiem winy ze strony S. w K. rozwiązania z nim umowy na świadczenie tego samego rodzaju w trybie natychmiastowym z przyczyn leżących po stronie tego świadczeniodawcy, 7) wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem przepisów postępowania, polegające na dokonaniu merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy przed zakończeniem postępowań incydentalnych w zakresie skargi na postanowienie z dnia [...] czerwca 2011 r., jak również w zakresie wszczętego z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności postanowienia z dnia [...] czerwca 2011 r. oraz nienadanie dalszego biegu skardze na bezczynność Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia we wskazanej wyżej sprawie. Podnosząc powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, stwierdzenie nieważności umowy w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100 000 osób na obszarze powiatu [...] i gminy S. zawartej przez Narodowy Fundusz Zdrowia ze S. w K. oraz o zasądzenie na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153 z 2002 r. poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę m.in. decyzji administracyjnych pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, stosując przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (dalej zwanej p.p.s.a. Dz. U. nr 153 z 2002 r., poz. 1270 ze zm.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. Sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi i orzeka w granicach danej sprawy. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że skarga jest zasadna. W pierwszym rzędzie należy wskazać, że zaskarżona decyzja Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] września 2011 r. nr [...] wydana została z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.), uzasadniającym stwierdzenie jej nieważności. Po złożeniu przez stronę odwołania od decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia, organ odwoławczy tj. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia wydał dwa rozstrzygnięcia w tej samej sprawie, a mianowicie postanowieniem nr [...] z dnia [...] czerwca 2011 r. stwierdził wniesienie odwołania z uchybieniem terminu a następnie wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności tego postanowienia jednakże nie wydał żadnego rozstrzygnięcia w tej sprawie a mimo to rozpoznał merytorycznie odwołanie i wydał zaskarżoną decyzję. Należy więc przyjąć, iż organ w sposób rażący uchybił przepisom postępowania albowiem dwa razy orzekł w sprawie odwołania od decyzji pierwszoinstancyjnej. Badając zaś legalność decyzji nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r., wydanej przez Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia Sąd uznał, że narusza ona prawo w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy. Zasadny jest bowiem zarzut strony, że w sprawie doszło do naruszenia art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach. Z ustaleń organu wynika, że w wyniku pierwotnie przeprowadzonego postępowania konkursowego o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej w rodzaju: Podstawowa Opieka Zdrowotna, w zakresie świadczenia nocnej i świątecznej opieki zdrowotnej na obszarze zabezpieczenia do 100 000 osób – ryczałt miesięczny na obszarze: powiat [...] z gminą S. wybrana została oferta S. w K. i z tym podmiotem w dniu [...] marca 2011 r. podpisana została umowa nr [...] o udzielenie świadczeń gwarantowanych. Następnie pismem z dnia [...] marca 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego w G. dokonał wypowiedzenia tej umowy na podstawie § 36 ust. 1 pkt 8 ogólnych warunków umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej – rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 6 marca 2008 r. Dz. U. nr 81 poz. 484) z uwagi na przedstawienie przez świadczeniodawcę nieprawdziwych lub niezgodnych ze stanem faktycznym danych lub informacji, mających istotny wpływ na zawarcie umowy. Na skutek powyższego wypowiedzenia umowa ze S. w K. uległa rozwiązaniu w uzgodnionym terminie z dniem [...] kwietnia 2011 r. W tym stanie rzeczy brak było podstaw do zapraszania S. w K. do ponownego postępowania toczącego się w trybie rokowań. W niniejszej sprawie do ponownego ogłoszenia postępowania konkursowego w trybie rokowań doszło w sytuacji przewidzianej w art. 144 pkt 2 ustawy o świadczeniach, albowiem zaszła pilna potrzeba zawarcia umowy o udzielenie świadczeń opieki zdrowotnej, której wcześniej nie można było przewidzieć. W takim przypadku, zgodnie z art. 145 ust. 2 ustawy o świadczeniach, zaprasza się do udziału w rokowaniach świadczeniodawców mogących udzielać świadczeń zdrowotnych będących przedmiotem postępowania w sprawie zawarcia umów o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej. Skoro umowa ze S. w K. uległa rozwiązaniu oczywistą rzeczą jest, że podmiot ten stracił możliwość wzięcia udziału w ponownym postępowaniu. Skoro jednak S. wziął udział w rokowaniach, jego oferta nie powinna być rozpatrywana merytorycznie albowiem zgodnie z art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach odrzuca się ofertę złożoną przez świadczeniodawcę, z którymi została rozwiązana przez Oddział Wojewódzki Funduszu prowadzący postępowanie umowa o udzielanie świadczeń opieki zdrowotnej w określonym rodzaju lub zakresie w trybie natychmiastowym z przyczyn leżących po stronie świadczeniodawcy. Należy w tym miejscu zgodzić się ze stroną skarżącą, że ustawa nie przewiduje wymogu, aby do odrzucenia oferty dochodziło tylko wtedy, jeżeli umowa została rozwiązana z przyczyn zawinionych przez świadczeniodawcę. Poza tym w niniejszej sprawie ważne jest to, że do rozwiązania umowy ze S. w K. doszło z powodu podania przez niego nieprawdziwych informacji, tak więc automatycznie został on wykluczony od udziału w ponownym postępowaniu. Tymczasem podmiot ten wziął udział w rokowaniach, jego oferta była rozpatrywana i uznana została za korzystniejszą, czego następstwem było zawarcie nowej umowy. W powyższym stanie faktycznym strona skarżąca trafnie podniosła, że wskutek błędnej interpretacji przez organ art. 149 ust. 1 pkt 8 ustawy o świadczeniach doszło do naruszenia prawa materialnego i miało to wpływ na wynik sprawy, tj. zawarcie ze skarżącą umowy o udzielanie świadczeń gwarantowanych. Wobec stwierdzonych uchybień Sąd na mocy art. 145 § 1 pkt 2, 145 § 1 pkt 1 a), 152 i 200 p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.