I SA/Bk 58/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Wojciech Stachurski (spr.), Sędziowie sędzia WSA Jacek Pruszyński, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska, Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi K. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 rok oddala skargę. Decyzją z [...] stycznia 2012 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. utrzymało w mocy decyzję Burmistrza S. z [...] października 2011 r., znak [...], w przedmiocie ustalenia Panu Z. Ż. i Panu K. Ż. (zwanego dalej Skarżącym) wysokości podatku od nieruchomości na 2008r. Z uzasadnienia decyzji organu odwoławczego oraz z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy wynika następujący stan faktyczny sprawy. Decyzją z [...] lutego 2008 r., Burmistrz S. ustalił Panu K. Ż. podatek od nieruchomości położonych przy ul. K. [...] w S. na działce o nr [...]za 2008 r., w wysokości [...] zł. Jednak Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z [...] maja 2010 r. stwierdziło nieważność decyzji Burmistrza S. Kolegium uznało, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa, które to naruszenie polegało na zawyżeniu kwoty należnego podatku. Organ I instancji przyjął bowiem do opodatkowania powierzchnię [...] m2 gruntu, zaś w aktach sprawy znajduje się zawiadomienie o zmianie ewidencji z [...] lipca 2007r., z której wynika, że powierzchnia opodatkowanej działki ma [...] m2. Po przeprowadzeniu ponownie postępowania, organ I instancji wydał [...] lutego 2011 r. nową decyzję, w której ustalił wobec K. Ż. podatek od nieruchomości za rok 2008 w kwocie [...] zł. Decyzja ta została uchylona decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z [...] maja 2011 r. Tym razem organ odwoławczy stwierdził, że wbrew regulacji zawartej w art. 3 ust. 4 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010r., nr 95, poz. 623 ze zm., powoływanej dalej jako u.p.o.l.), nie została wydana jedna decyzja ustalająca zobowiązanie podatkowe, która obciążałaby obowiązkiem podatkowym solidarnie wszystkich współwłaścicieli przedmiotowej nieruchomości, tj. K. Ż. i Z. Ż. Kierując sprawę do ponownego rozpoznania Kolegium nakazało także organowi I instancji ustalenie powierzchni użytkowej budynków znajdujących się na działce. W dniu [...] maja 2011 r. Burmistrz S. wydał nową decyzję, w której ustalił podatek od nieruchomości za 2008 r. wobec Pana K. Ż. i Z. Ż. Decyzja ta została jednak uchylona przez SKO w B. decyzją z [...] września 2011 r. Kolegium stwierdziło, że organ I instancji nie wskazał w swej decyzji, że wymierzone Panu K. Ż. i Panu Z. Ż. zobowiązanie podatkowe ma charakter solidarny. Ponadto, organ I instancji nie omówił swego stanowiska w zakresie powierzchni budynków przyjętych za podstawę opodatkowania. Rozpoznając po raz kolejny sprawę Burmistrz S. wydał [...] października 2011 r. decyzję, w której ustalił Panu K. Ż. i Panu Z. Ż. zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości za 2008 rok w wysokości [...] zł, zaznaczając, że zobowiązanie to ma charakter solidarny. W uzasadnieniu tej decyzji organ opisał też sposób wyliczenia podstawy opodatkowania. Utrzymując w mocy ostatnią z wymienionych decyzji organu I instancji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. w swej decyzji z [...] stycznia 2012 r. stwierdziło, że współwłaścicielami przedmiotowej nieruchomości są bez wątpienia Panowie K. Ż. i Z. Ż. i to na nich ciąży obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości. W prowadzonym postępowaniu nie wykazano, aby istniały podmioty mające przedmiotową nieruchomość w posiadaniu samoistnym. Za bez znaczenia uznano fakt, że K. Ż. nie zarządza nieruchomością i nie wszedł w jej posiadanie. Kolegium wyjaśniło, że posiadacz samoistny i właściciel to różne kategorie podmiotów. Kolegium nie podzieliło stanowiska zawartego w odwołaniu, że wydanie decyzji ustalającej właścicielowi następuje wówczas, gdy właściciel nieruchomości jest równocześnie jej posiadaczem samoistnym. Nie godząc się z tym rozstrzygnięciem Pan K. Ż. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę, żądając uchylenia w całości decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 3 ust. 3 u.p.o.l., oraz prawa procesowego – art. 121, 122 i 187 §1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). W uzasadnieniu Skarżący podniósł przede wszystkim, że organy podatkowe błędnie przyjęły, że był on jednocześnie właścicielem nieruchomości i jej samoistnym posiadaczem, gdyż nie posiadał on nigdy przedmiotowej nieruchomości, nie władał nią, ani nie wpływał na zasady jej zagospodarowania. Jego zdaniem, organy podatkowe pominęły aspekt braku elementu zamiaru władania rzeczą. Organ nie uzasadnił, dlaczego nie uznał za prawdziwe twierdzenia o tym, że nie jest on posiadaczem samoistnym, skoro na przedmiotowej nieruchomości nie mieszkał, nie był zameldowany, nie korzystał z niej ani jej nie odwiedzał W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga jest niezasadna. W pierwszej kolejności należy wskazać, że ustawodawca w art. 3 ust. 1 u.p.o.l., wymienia jako podatników podatku od nieruchomości właściciela nieruchomości lub obiektów budowlanych, samoistnego posiadacza, użytkownika wieczystego gruntów a także, w określonych sytuacjach – posiadacza nieruchomości, ich części lub obiektów budowlanych. W przypadku jednak, gdy przedmiot opodatkowania znajduje się w posiadaniu samoistnym, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od nieruchomości ciąży na posiadaczu samoistnym, co wynika wprost z art. 3 ust. 3 u.p.o.l. Wprowadzenie tego przepisu, wskazującego na "pierwszeństwo" samoistnego posiadacza, uzasadnia się potrzebą jednoznacznego wskazania, kto jest podatnikiem w sytuacji, gdy znany jest właściciel nieruchomości, ale w rzeczywistości nieruchomość ta jest wykorzystywana przez posiadacza samoistnego (G. Dudar, L. Etel, S. Presnarowicz, Podatki i opłaty lokalne. Podatek rolny. Podatek leśny. Komentarz, opubl. w Lex , nr 38486). Przepis art. 3 ust. 3 u.p.o.l. ma zastosowanie wówczas, gdy w określonym stanie faktycznym można wskazać dwa podmioty, z których jednemu przysługuje prawo właścicielskie do nieruchomości, drugi zaś podmiot znajduje się w posiadaniu samoistnym tej nieruchomości. Wówczas obowiązek podatkowy ciąży na tym drugim podmiocie. Inaczej rzecz ujmując, właściciel przestaje być podatnikiem podatku od nieruchomości wówczas, gdy można uznać, że przedmiot podatku od nieruchomości znajduje się w posiadaniu samoistnym innego podmiotu. Jeśli taka sytuacja nie zachodzi, podatnikiem podatku pozostaje jej właściciel. Wskazać należy, że własność stanowi odrębną kategorię wobec posiadania. Jeśli podmiotowi przysługują prawa właścicielskie, bez znaczenia pozostaje, czy korzysta on z tych praw. Nie ma wówczas znaczenia, czy zachowuje się wobec nieruchomości tak, jak właściciel, czyli czy korzysta z wszystkich uprawnień związanych z prawem własności. W myśl art. art. 140 ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej k.c.), w granicach określonych przez ustawy i zasady współżycia społecznego, właściciel może, z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy, w szczególności może pobierać pożytki oraz inne dochody z rzeczy, a także rozporządzać rzeczą. Użycie stwierdzenia "może" wyraźnie wskazuje, że jest to jedynie uprawnienie związane z prawem własności, a w związku z tym fakt nieskorzystania z tych uprawnień nie niweczy tego, że dany podmiot nadal jest właścicielem. Z kolei zgodnie z art. 336 ustawy z 23 kwietnia 1964 Kodeks cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej k.c.) posiadaczem samoistnym jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel. Posiadanie jest stanem faktycznym, na który składają się dwa elementy, to jest faktyczna władza (corpus possessionis) i wola wykonywania tego władztwa dla siebie (animus rem sibi hebendi), przy czym w przypadku posiadacza samoistnego jest to władztwo nad rzeczą wykonywane dla siebie tak jak właściciel, to jest wykonywanie wszelkich praw jak właściciel, z wyłączeniem dopuszczenia właścicielskiego władztwa nad rzeczą dla innych osób. Przekładając powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że bez znaczenia pozostaje, że Skarżący nie chce wykonywać prawa własności. Fakt ten nie sprawia, że przestaje on być właścicielem (współwłaścicielem), a w konsekwencji podatnikiem podatku od nieruchomości. Kluczowym dla "odjęcia" od Skarżącego obowiązku podatkowego z tytułu własności nieruchomości byłoby wykazanie, że obok niego istnieje jeszcze posiadacz samoistny tej nieruchomości. W niniejszej sprawie Skarżący podnosi konsekwentnie, że nie jest on posiadaczem samoistnym, nie wskazując przy tym, kto takim posiadaczem jest. Organy podatkowe przeprowadziły postępowanie celem ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość znajduje się w posiadaniu samoistnym innych podmiotów. W tym zakresie przesłuchano w charakterze świadków D. K. (k. 15 akt administracyjnych), W. W. (k. 20 akt sprawy administracyjnej) i G. L. (k. 22 akt administracyjnych), a także współwłaściciela nieruchomości – Z. Ż. Świadkowie, najemcy domu znajdującego się na nieruchomości, wskazali, że w pewnym okresie zamieszkiwali w pomieszczeniach domu znajdującego się na nieruchomości, żaden z nich nie czuł się jednak samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Na podstawie przeprowadzonych dowodów nie ustalono również, że Pan Z. Ż. był posiadaczem samoistnym części nieruchomości. Wprawdzie z zeznań świadków wynika, że pobierał on pożytki z tytułu najmu, to jednak on sam temu zaprzeczył. Organy prawidłowo zatem przyjęły, że w przedmiotowej sprawie nie można wskazać podmiotu, który byłby posiadaczem samoistnym. W tej sytuacji prawidłowa jest konstatacja, że podatek obciąża solidarnie współwłaścicieli nieruchomości. Organy dokonały prawidłowych w tym zakresie ustaleń faktycznych, zebrały cały materiał dowodowy. Sąd nie dopatrzył się naruszenia zarzucanych w skardze przepisów postępowania. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę, o czym orzekł na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012r., poz. 270).