II FSK 1982/10

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Włodzimierz Kubiak, Sędziowie: NSA Tomasz Zborzyński, del. WSA Stefan Kowalczyk (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej B. L. i P. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 26 kwietnia 2010 r. sygn. akt I SA/Bd 151/10 w sprawie ze skargi B. L. i P. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 14 grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w podatku od nieruchomości za 2002 r. oddala skargę kasacyjną. II FSK 1982/10 U Z A S A D N I E N I E Wyrokiem z dnia 26 kwietnia 2010 roku, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę B. i P. Ł. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T., z dnia 14 grudnia 2009 r, wydaną w przedmiocie uchylenia, po wznowieniu postępowania, decyzji ostatecznej z dnia 6.03.2003 roku, dotyczącej podatku od nieruchomości za 2002 roku. Stan sprawy przedstawiał się następująco : Postanowieniem z dnia 05 lutego 2009 r. Kolegium wznowiło z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 6.03.2003 roku, gdyż powzięło od skarżących informacje o okolicznościach mogących mieć wpływ na rozstrzygnięcie, które to okoliczności nie były znane organowi w dacie wydania decyzji. W dniu 1 kwietnia 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. wydało decyzję odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji z dnia 6.03.2003 roku. Organ wskazał, że zebrany materiał dowodowy nie dał powodu do stwierdzenia istnienia przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej, która była podstawą wznowienia postępowania. Nie zaistniały bowiem okoliczności faktyczne, które są nowe, istniały w dniu wydania decyzji, są istotne dla sprawy, nie były znane organowi, który wydał decyzję. Wskazał, że w ocenie Kolegium, podstawową motywacją skarżących, zmierzającą do wzruszenia decyzji ostatecznej, był fakt nie uzyskania odszkodowania od Gminy Miasta T. z tytułu zajęcia części nieruchomości skarżących na drogę. Od decyzji tej odwołanie złożyli skarżący, zarzucając organowi naruszenie art. 145 ordynacji podatkowej oraz błędy w ocenie zebranego materiału dowodowego i w ustaleniach faktycznych, wnosząc o uchylenie decyzji z dnia 1 kwietnia 2009 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 14.12.2009 roku utrzymało mocy decyzję z dnia 1.04.2009 roku W uzasadnieniu organ wskazał, że w dniu 22 lipca 1994 r. B. i P. Ł. przejęli od K. B. sp. z o.o. zabudowaną nieruchomość przy ul. W. [...] w T., oznaczoną jako działki numer : [...17], [...66], [...67], [...68], [...69], [...70], [...71], [...72], [...73] / obręb 42 /, zapisaną w księdze wieczystej nr KW [...]. Skarżący wystąpili do Zarządu Miasta T. o przejęcie i wykupienie części gruntów, wobec ich zajęcia pod drogę, ul. W. Wniosek ten został ponowiony w dniu 10 grudnia 2005r. W dniu 19 listopada 1994 r. geodeta P. R., działający na zlecenie skarżących, podjął czynności w celu ustalenia granic gruntów, w obecności stron oraz przedstawicieli Urzędu Miasta T. i Starostwa Powiatowego w T. Sporządzono wówczas protokół graniczny, z którego wynika, iż w części południowej nieruchomości, stanowiącej własność skarżących, znajduje się ulica W. Jest to droga utwardzona wraz z chodnikiem o nawierzchni żwirowo-żużlowej z betonowymi krawężnikami oraz pasem trzydrogowym. Od dnia nabycia nieruchomości do chwili obecnej część w/w gruntów, zajęta jest pod pas drogowy i pozostaje we władaniu Gminy Miasta T. Gmina finansuje wykonywanie robót drogowych, modernizację drogi, jej odśnieżanie i oświetlenie. Ponadto, także w części północnej gruntów stanowiących własność skarżących, na części działek nr [...17], [...66], [...67] usytuowana jest ulica O. Ta utwardzona droga wraz z poboczem jest również drogą publiczną i jedyną drogą twardą dojazdową do domów, zagród, zabudowań i gospodarstw usytuowanych przy ul. K. w T. oraz przy ul. O. w G. W roku 1999 skarżący wystąpili do Zarządu Gminy L. z wnioskiem o przejęcie i wykupienie części gruntów zajętych pod drogę O. W dniu 10 grudnia 2005 r. skarżący skierowali do Wójta Gminy L. wniosek o wypłatę odszkodowania z tytułu bezumownego użytkowania w okresie od 22 lipca 1994 r., do 31 grudnia 1998 r. części nieruchomości zajętej pod drogi publiczne, tj. ulicę O. Zdaniem organu, kwestia dróg nie była okolicznością sporną zarówno w dacie wydania w/w decyzji przez Prezydenta Miasta T. (tj. dnia 22 listopada 2002 r.), jak i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. (tj. dnia 6 marca 2003 r.). Nie była podnoszona także w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym które zostało zakończone wydaniem wyroku z dnia 19 listopada 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu skargi skarżących na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. z dnia 6 marca 2003 r., oddalił skargę. Kolegium uznało, że okoliczność zajęcia części nieruchomości pod drogi publiczne nie jest okolicznością nową, nieznaną organowi, który wydał decyzję, a istniejącą w dacie jej wydania, bowiem już w 1994 r. skarżący informowali Prezydenta Miasta T. o zajęciu części gruntu pod drogi publiczne. Wskazało że skarżący sami wskazali, iż dnia 19 listopada 1994 r. na ich zlecenie geodeta P. R. podjął czynności w celu ustalenia granic gruntów, co odbyło się w obecności przedstawiciela Urzędu Miasta T. W skardze złożonej do sądu administracyjnego skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji z dnia 1 kwietnia 2009r. Zaskarżonej decyzji zarzucili naruszenie art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej poprzez przyjęcie, iż nie istniały przesłanki umożliwiające uchylenie decyzji wydanych w postępowaniu zwykłym oraz błędy w ocenie zebranego materiału i w ustaleniach stanu faktycznego. Uzasadniając skargę wskazali, iż pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Podkreślali, iż w całym materiale dowodowym dotyczącym wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r. ani skarżący, ani też organy nie podniosły kwestii przebiegu dróg publicznych przez nieruchomość skarżących. Według skarżących brak jest konsekwencji w działaniu Kolegium, gdyż już w decyzji z 1 kwietnia 2009r., odmawiającej uchylenia ostatecznej decyzji SKO w T. z dnia 6 marca 2003r., winna zostać zamieszczona wzmianka, że dowody przytoczone przez podatników były znane organowi w dniu wydania decyzji. Za niewłaściwe uznali także stanowisko dotyczące kwestii udziału przedstawicieli Urzędu Miasta T. w czynnościach podjętych przez geodetę P. R. w dniu 19 listopada 1999r albowiem byli oni wezwani do stawiennictwa celem uczestniczenia w planowanych czynnościach, lecz nie stawili się. W ocenie skarżących, gdyby faktycznie organy wydając decyzję wymierzającą podatek od nieruchomości za 2002 miały wiedzę o przebiegu dróg publicznych przez nieruchomość skarżących, to niezrozumiałe byłoby działanie Prezydenta T., który w 2006r zlecił na koszt Skarbu Państwa aktualizację mapy geodezyjnej pod kątem przebiegu dróg publicznych na działkach [...70], [...72], [...73]. Z dokonanych pomiarów wynika, że część gruntów w południowej części nieruchomości skarżących jest zajęta na drogę, ul. W., a fakt ten jest niewątpliwie nowym, istotnym dowodem w sprawie, istniejącym w dniu wydania decyzji, nieznanym organowi, który wydał decyzję. Wojewódzki Sad Administracyjny wyrokiem z dnia 26.04.2010 roku oddalił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że decyzja w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2002r. wydana została przez Prezydenta Miasta T. w dniu 22 listopada 2002r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z 6 marca 2003r utrzymało tę decyzję w mocy, a w następstwie skargi do sądu, wyrokiem z 19 listopada 2003r Naczelny Sąd Administracyjny skargę oddalił. W aktach administracyjnych znajduje się odpis wyroku z uzasadnieniem, z którego wynika, że w trakcie postępowania w przedmiocie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002r. skarżący nie podnosili na żadnym etapie postępowania okoliczności dotyczących przebiegu dróg publicznych przez ich nieruchomość. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się także wyroki sądów administracyjnych dotyczących podatku od nieruchomości za rok 1997, 2000, 2003, 2004. Zarówno w postępowaniu dotyczącym 1997r, jak i 2000 roku analizowana była kwestia znajdujących się na nieruchomości skarżących dróg. Sądy uznały, że sporne drogi nie zostały formalnie sklasyfikowane jako drogi publiczne i ujęte w ewidencji, co pozwoliłoby ten teren wyłączyć z opodatkowania, natomiast uchyliły decyzje z uwagi na potrzebę dokonania ustaleń, co do faktycznego korzystania z nieruchomości pod kątem zastosowanej stawki podatku w tym zakresie. Wprawdzie w postępowaniu dotyczącym 2002r organy, ani skarżący nie podnosili kwestii przebiegu dróg przez nieruchomość, lecz nie można uznać, że organy nie miały wiedzy w tym zakresie. Brak stosownych ustaleń i wyjaśnienia tych okoliczności był uchybieniem postępowania, które należało weryfikować w ramach zwykłego trybu postępowania. Sąd zwrócił uwagę, że art. 165 § 2, 4 i 5 pkt 1 ordynacji podatkowej w wersji obowiązującej w 2002r, w sprawach dotyczących ustalania zobowiązań podatkowych, które zgodnie z odrębnymi przepisami ustalane są corocznie /dotyczy to wymiaru podatku od nieruchomości ustalanego dla skarżących/, w sytuacji, gdy stan faktyczny, na podstawie którego ustalono wysokość zobowiązania podatkowego za poprzedni okres nie uległ zmianie, organ odnosi się do danych o stanie nieruchomości z poprzednich lat. Tworzy to swoistą "ciągłość" postępowania, w ramach której okoliczności dotyczące przedmiotu opodatkowania czy podmiotu zobowiązanego są odnoszone do lat wcześniejszych. Taka konstrukcja postępowania musi skutkować uznaniem, że okoliczności takie, jak przebieg drogi publicznej przez nieruchomość w jednym roku (spór pomiędzy stronami w tym zakresie), stanowią okoliczności znane organowi w kolejnym roku. Jeżeli organ ich nie uwzględnia, to jest to naruszenie zasad postępowania wymiarowego. Jednocześnie pominięcie tej kwestii w sporze administracyjnym i sądowo-administracyjnym pomiędzy organem a podatnikiem akurat w postępowaniu w odniesieniu do jednego roku podatkowego nie może skutkować przyjęciem, że do tej okoliczności, jako nowej i nieznanej organowi /bo przemilczanej w decyzji ustalającej wymiar podatku / w chwili wydawania decyzji, będzie można powrócić w ramach postępowania o wznowienie. Od powyższego wyroku skarżący wnieśli skargę kasacyjną zarzucając naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy : a. art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 roku nr 8, poz. 60 ze zm / zwana dalej ordynacją podatkową/, poprzez nieuzasadnione przyjęcie, ze decyzję wydano bez naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, podczas gdy w sprawie zaszła przesłanka określona w tymże przepisie. b. naruszenie art. 122, 187 § 1 i 191 ordynacji podatkowej, w zakresie pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego, na którym oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Wobec powyższego skarżący wnieśli o uchylenie w całości wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu. W uzasadnieniu wskazali iż zgodnie z orzecznictwem sądowym "pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów" należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłaszane przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych. Zdaniem skarżących organom nie mógł być znany fakt przebiegu dróg publicznych m.in. ul. W. przez nieruchomość skarżących zgodnie z mapą aktualizacyjną sporządzoną przez firmę G. w 2006 roku na zlecenie Prezydenta Miasta T., bowiem do dnia dzisiejszego organy kwestionują przebieg tych dróg. Nietrafne są zdaniem skarżących uwagi dotyczące okoliczności przebiegu dróg publicznych przy wymiarze podatku od nieruchomości za wcześniejsze lata 1997 i 2000. Kwestia ta została poruszona podczas rozpraw przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w Gdańsku w 2003 oraz 2004 roku, więc materiał dowodowy przy wymiarze podatku od nieruchomości za lata 1997 i 2000 nie mógł stworzyć swoistej "ciągłości" dla wymiaru podatku od nieruchomości w 2002 roku. W przeciwnym razie miałoby to swoje odzwierciedlenie w wymiarze podatku za lata 1998, 1999. 2001 gdzie decyzje zapadły przed 2002 rokiem, a jak wynika z akt sprawy, wtedy również nie poruszono tam kwestii przebiegu dróg przez nieruchomość skarżących. Dodatkowo wskazali, że w 2003 roku, kiedy zapadł wyrok oddalający skargę w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości za 2002 rok, Sąd Administracyjny był jednoinstancyjny i skarżący nie mieli możliwości odwołania się od wyroku, który mógł naruszać ewentualne zasady postępowania wymiarowego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje : Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a.- , skargę kasacyjną można oprzeć na wymienionych w tym przepisie podstawach, a więc naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie / art. 174 pkt 1/, jak również naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy /art. 174 pkt 2/. W skardze kasacyjnej skarżący organ zarzucił, że wyrok został wydany z naruszeniem przepisów art. 240 § 1 pkt. 5 ordynacji podatkowej poprzez nieuzasadnione przyjęcie że decyzję wydano bez naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania podczas gdy w sprawie zaszła przesłanka określona tym przepisem, a także naruszenie art. 122, 187, art. 191 ordynacji podatkowej w zakresie wyjaśnienia pełnego stanu faktycznego na którym oparte zostało zaskarżone rozstrzygnięcie. Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Tak więc aby można było wszcząć postępowanie na podstawie art.240 § 1 pkt. 5 ordynacji podatkowej, koniecznym jest aby wystąpiły łącznie następujące okoliczności: 1. muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2. okoliczności te lub dowody muszą być nowe, 3. nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji, 4. nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy: - ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, - okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego, - powyższe okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, a więc mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, a więc uchylenie lub zmianę decyzji ostatecznej w całości lub w części / wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., III SA 2923/01, Biul. Skarb. 2004, nr 3, s. 22/. Pojęcie "nowe dowody" użyte w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej to takie dowody, które wprawdzie istniały w dacie orzekania w postępowaniu zwykłym, ale organ orzekający dowodami tymi nie dysponował. Bez znaczenia jest tutaj przyczyna, z powodu której organ nie dysponował dowodami. Jednakże podkreślić należy że jeżeli dowody te były, a organ orzekający "ich nie zbadał", to nie można takich dowodów w postępowaniu wznowieniowym uznać za nowe, choćby organ w postępowaniu poprzednim z dowodami tymi się nie zapoznał albo niewłaściwie je ocenił / wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 22 stycznia 2009 r., I SA/Rz 678/08 /. Zasadnie więc zdaniem Naczelnego Sadu Administracyjnego, Sąd I instancji zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych sprawy znajdują się wyroki sądów administracyjnych dotyczących podatku od nieruchomości co do której toczy się niniejsze postępowanie za rok 1997, 2000, 2003, 2004. Jak wynika z uzasadnień tychże wyroków dotyczących 1997r, i 2000 roku, analizowano w tych postępowaniach okoliczności związane z znajdującymi się na nieruchomości skarżących drogami. Wówczas to Sądy uznały, że sporne drogi nie zostały formalnie sklasyfikowane jako drogi publiczne i ujęte w ewidencji, co pozwoliłoby ten teren wyłączyć z opodatkowania, natomiast uchylenie decyzji nastąpiło z uwagi na potrzebę dokonania ustaleń, co do faktycznego korzystania z nieruchomości pod kątem zastosowanej stawki podatku w tym zakresie. W postępowaniu dotyczącym 2002r zarówno organy, ani skarżący nie podnosili kwestii przebiegu dróg przez nieruchomość, co nie oznacza, że organy nie miały wiedzy w tym zakresie. .Należy bowiem, zwrócić uwagę, na co wskazał Sąd I instancji, że zgodnie z art. 165 § 2,4,5 ordynacji podatkowej w przypadku podatków które ustalana są corocznie, a do nich należy podatek od nieruchomości, jeżeli stan faktyczny na podstawie którego ustalono za poprzedni okres wysokość zobowiązania podatkowego nie uległ zmianie, organ nie wydaje postanowienia o wszczęciu postępowania. Nie oznacza to, iż postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości nie toczy się. Organ bowiem nie wydaje tylko postanowienia, natomiast przeprowadza postępowanie, analizując stan faktyczny, poddając badaniu dowody zgromadzone w postępowaniu za uprzednie lata. Oznacza to, iż organ podatkowy zapoznaje się, albo winien zapoznać się z stanem faktycznym na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w poprzednich okresach. Podkreślić należy, iż takie postępowanie organu ma tylko na celu uproszczenie postępowania w zakresie m.in. wymiaru podatku od nieruchomości. Nie oznacza to że w przypadku zmiany stanu faktycznego organ podatkowy nie będzie obowiązany do uwzględnienia zmian w toku postępowania, bowiem w przypadku powzięcia wątpliwości co do zmiany już ustalonego stanu faktycznego w latach poprzednich organ podatkowy ma obowiązek przeprowadzenie postępowania zgodnie z zasadami ogólnymi prowadzenia postępowania. Podkreślić również należy, że nie uwzględnienie w rozważaniach organu przy podejmowaniu decyzji za 2002 rok kwestii przebiegu dróg w obrębie nieruchomości skarżących, jest uchybieniem organu, jednakże nie skutkuje ono możliwością wniesienia skutecznego wniosku o wznowienie postępowania. Nie ulega bowiem wątpliwości, w świetle przesłanki określonej w art. 240 § 1 pkt. 5 ordynacji podatkowej nie jest to okoliczność nowa. Na tej podstawie Sąd I instancji zasadnie stwierdził, że organy podatkowe miały wiedzę okolicznościach na które powołują się skarżący, jako przesłankę wznowienia postępowania określona w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej W tym stanie rzeczy zarzut naruszenia art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej jest nie uzasadniony. Skarżący zarzucił również naruszenie art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ordynacji podatkowej, jednakże zarzutów tych w skardze nie rozwinął, co uniemożliwia rozpoznanie tych zarzutów. Dodać jednak należy, iż przedmiotem postępowania wznowieniowego nie było ponowne całościowe rozpoznanie sprawy, a jedynie ustalenie czy zaszły wyjątkowe okoliczności, określone w art. 240 § 1 pkt 5 ordynacji podatkowej / wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, niepubl./. W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 184 ppsa skargę oddalił.