I SA/Wa 1992/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie WSA Iwona Owsińska – Gwiazda WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Protokolant referent stażysta Zbigniew Dzierzęcki po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi W. K. na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za nieruchomość 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej na rzecz skarżącego W. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Minister Infrastruktury decyzją z dnia [...] sierpnia 2011 r., nr [...] po rozpatrzeniu odwołania L.K. od decyzji Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nr [...], orzekającej o ustaleniu na rzecz L. K., B. P., Z. K., E. K., R. K. i W. K., po 1/6 części dla każdego z nich, odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość położoną w gminie [...], obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...]ha, przeznaczoną pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] - klasy [...] oraz budowę fragmentu obwodnicy miejscowości [...] i [...] na odcinku od granicy obrębu [...] do obrębu [...] i [...] w gminie [...] wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej oraz zobowiązującej Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania uchylił powyższą decyzję i orzekł w punkcie I decyzji o ustaleniu odszkodowania w łącznej kwocie [...] zł za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, położoną w gminie [...], obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...]ha, przeznaczoną pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] - klasy [...] oraz budowę fragmentu obwodnicy miejscowości [...] i [...] na odcinku od granicy obrębu [...] do obrębu [...]i [...] w gminie [...] wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej, stanowiącą uprzednio współwłasność L. K. w 2/6 części, B. P. w 1/6 części, Z. K. w 1/6 części, E. K. w 1/6 części oraz R. K. w 1/6 części, przyznaniu odszkodowania ustalonego w pkt 1 decyzji na rzecz L. K. w wysokości [...] zł, B. P. w wysokości [...] zł, Z. K. w wysokości [...] zł, E. K. w wysokości [...] zł oraz R. K. w wysokości [...] zł, zobowiązaniu do wypłaty ustalonego odszkodowania Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w terminie 14 dni od dnia wydania niniejszej decyzji oraz o odmowie ustalenia odszkodowania za ww. nieruchomość na rzecz W. K. W uzasadnieniu organ przedstawił następująco stan faktyczny: Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] października 2008 r., ustalił dla nieruchomości położonej w gminie [...], obrębie [...], oznaczonej jako działka nr [...] o pow [...] ha, lokalizację drogi polegającą na rozbudowie drogi krajowej Nr [...] - klasy [...] oraz budowie fragmentu obwodnicy miejscowości [...] i [...]na odcinku od granicy obrębu [...] do obrębu [...] i [...] w gminie [...] wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej. Ww. decyzja została utrzymana w mocy decyzją Ministra Infrastruktury z dnia [...] lutego 2009 r., nr: [...]. Pismem z dnia [...] grudnia 2010 r. Wojewoda [...] zawiadomił strony o wszczęciu postępowania administracyjnego na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania za przejęcie z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa prawa własności powyższej nieruchomości. Decyzją z dnia [...] stycznia 2011 r., Wojewoda [...] orzekł o ustaleniu na rzecz L.K., B. P., Z. K., E. K., R. K. i W. K., po 1/6 części dla każdego z nich, odszkodowania za przejętą z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, położoną w gminie [...], obrębie [...], oznaczoną jako działka nr [...] o pow. [...] ha, przeznaczoną pod rozbudowę drogi krajowej Nr [...] - klasy [...] oraz budowę fragmentu obwodnicy miejscowości [...] i [...] na odcinku od granicy obrębu [...] do obrębu [...] i [...] w gminie [...] wraz z realizacją obiektów budowlanych, w tym infrastruktury technicznej oraz zobowiązał Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad do wypłaty ustalonego odszkodowania. Od powyższej decyzji odwołanie do Ministra Infrastruktury złożyła L. K., reprezentowana przez pełnomocnika M. K. zarzucając, iż organ I instancji nie uwzględnił okoliczności, że na podstawie umowy sprzedaży zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] lutego 2010 r., nr [...], W. K. zbył należący do niego udział spadkowy po H. K. Rozpatrując odwołanie organ podniósł, że zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 ustawy z dnia [...] lipca 2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 154, poz. 958) do spraw wszczętych i niezakończonych decyzją ostateczną do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe z tym, że w myśl art. 6 ust. 3 tej ustawy w postępowaniu dotyczącym ustalania wysokości i wypłaty odszkodowania za nieruchomości przejęte pod drogi publiczne stosuje się przepisy ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą. W myśl art. 12 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych (Dz.U. Nr 80, poz. 721 ze zm.) decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi zatwierdza projekt podziału nieruchomości, a linie rozgraniczające teren ustalone decyzją stanowią linie podziału nieruchomości. Nieruchomości wydzielone liniami rozgraniczającymi teren stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych lub własnością odpowiednich jednostek samorządu terytorialnego w odniesieniu do dróg wojewódzkich, powiatowych i gminnych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna, za odszkodowaniem ustalonym w odrębnej decyzji, o której mowa w art. 18 i 18a cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. wysokość odszkodowania, o którym mowa w art. 12 ust. 4, ustala się według stanu nieruchomości w dniu wydania decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi przez organ I instancji oraz według jej wartości w dniu wydania decyzji ustalającej wysokość odszkodowania. Do ustalenia wartości nieruchomości mają zastosowanie odpowiednio przepisy o gospodarce nieruchomościami. Dla potrzeb ustalenia odszkodowania w dniu [...] listopada 2010 r. został sporządzony operat szacunkowy przez rzeczoznawcę majątkowego J. J. określający wartość nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...] o powierzchni [...] ha na kwotę [...]zł. W operacie tym wartość powyższej nieruchomości oszacowano w podejściu porównawczym, metodą korygowania ceny średniej. Zdaniem organu operat szacunkowy zawiera wszystkie elementy wymagane przepisami ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego. Autorka operatu wyjaśniła przyjęty przez nią wybór metody szacowania nieruchomości oraz szczegółowo scharakteryzowała przyjęty rynek transakcyjny. Opinia biegłej spełnia zdaniem organu wszystkie wymogi formalne określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. i opiera się na prawidłowych danych dotyczących szacowanej nieruchomości oraz właściwym doborze nieruchomości podobnych. Przedmiotowy operat szacunkowy nie zawiera zatem zdaniem organu wad mogących dyskwalifikować go jako podstawę ustalenia odszkodowania za nieruchomości przejęte z mocy prawa na rzecz Skarbu Państwa. Organ ustalił, że właścicielem przedmiotowej nieruchomości oznaczonej jako działka nr [...], położonej w gminie [...], obrębie [...] był H. K. (por. decyzja Kierownika Urzędu Rejonowego z dnia [...] września 1997 r., nr [...]). Ze znajdującego się w aktach sprawy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2002 r., sygn. akt [...] wynika, iż spadek po zmarłym w dniu [...] września 2001 r. H. K. nabyli: L. K., E. K., R. K., Z. K., B. P. oraz W. K. W dniu [...] lutego 2010 r. została zawarta umowa sprzedaży udziału w spadku w formie aktu notarialnego Rep [...], na mocy której W. K. sprzedał swój udział, wynoszący 1/6 części w spadku po H. K., na rzecz L. K. Natomiast przedmiotowa nieruchomość oznaczona jako działka nr [...] o pow. [...]ha, przeszła na własność Skarbu Państwa z dniem [...] października 2008 r., tj. z dniem wydania przez Wojewodę [...] ww. decyzji o ustaleniu lokalizacji drogi. Jednakże zdaniem organu ww. aktem notarialnym z dnia [...] lutego 2010 r. L. K. nabyła 1/6 udziału w spadku, co oznacza, iż przeszły na nią wszelkie prawa i obowiązki związane z nieruchomością stanowiącą przedmiot niniejszego postępowania, w tym również roszczenie o odszkodowanie za nabycie z mocy prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa Zdaniem organu odwoławczego okoliczność ta powinna być uwzględniona przez organ I instancji przy wydaniu zaskarżonej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r., dlatego też organ odwoławczy uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł jak wyżej tj. odmówił ustalenia odszkodowania na rzecz W. K., a ustalone dla niego odszkodowanie przyznał L. K., która nabyła od W. K. jego udział w spadku aktem notarialnym. Na decyzję Ministra Infrastruktury z dnia [...] sierpnia 2011 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnegow Warszawie złożył W. K. zarzucając jej naruszenie: - art. 922 § 1 kc poprzez błędne przyjęcie, iż roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość weszło do spadku po H. K.; - art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych polegające na błędnym uznaniu, że W. K. nie służy prawo do otrzymania odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; - art. 28 kpa poprzez uznanie, że W. K. nie jest stroną postępowania administracyjnego dotyczącego odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość; i wniósł o jej uchylenie w całości. W uzasadnieniu skarżący podniósł, że nie zgadza się z organem w zakresie interpretacji przepisów prawa, które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Zdaniem skarżącego zgodnie z art. 922 §1 kc prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Nie ulega wątpliwości, iż w chwili śmierci spadkodawcy tj. H. K. czyli [...] września 2001 roku nie istniało roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, gdyż powstało ono zdaniem skarżącego dopiero z chwilą kiedy decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna tj. w dniu [...] lutego 2009 r. Dlatego zdaniem skarżącego niezasadne jest twierdzenie organu, że roszczenie o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość weszło w skład spadku, w którym swój udział W. K. sprzedał L. K. W związku z tym skarżący twierdzi, że sprzedając udział w spadku nie wyzbył się roszczenia o odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość, gdyż nie należało ono do spadku, a było roszczeniem związanym bezpośrednio z jego osobą. Skarżący podnosi, że zgodnie z art. 12 ust 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości. Zdaniem skarżącego broszury Ministerstwa Infrastruktury publikowanej na stronie internetowej tego ministerstwa, odszkodowanie może skutecznie otrzymać ten, komu przysługiwało określone prawo rzeczowe w dniu, w którym decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna, czyli w niniejszej sprawie w dniu [...] lutego 2009r. W tym dniu niewątpliwie W. K. był współwłaścicielem przedmiotowej nieruchomości. Zdaniem skarżącego przysługuje mu odszkodowanie za wywłaszczoną nieruchomość tak jak orzekł Wojewoda [...] w swej decyzji z dnia [...] stycznia 2011 r. Zdaniem skarżącego nie ma znaczenia sprzedaż udziału w spadku L. K., bowiem roszczenie o odszkodowanie jest prawem należącym wyłącznie do niego z racji tego, że był współwłaścicielem nieruchomości podlegającej wywłaszczeniu i jako takie, nie zostało nigdy zbyte L. K. Ponadto skarżący podniósł, że krąg osób uprawnionych do otrzymania odszkodowania ustala się na datę przejścia własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa, a w tym dniu tj. [...] lutego 2009 r. był on właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Powyższa decyzja narusza również zdaniem skarżącego art. 28 kpa, bowiem powoduje, iż nie jest on traktowany jako strona postępowania uprawniona do otrzymania odszkodowania, mimo że postępowanie to dotyka jego interesu prawnego. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny, dlatego Sąd akceptując ustalenia faktyczne dokonane przez organ w zaskarżonej decyzji dokonał kontroli zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji pod względem zgodności z prawem. Oznacza to, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zbadał, czy organy administracji, orzekające w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Należy dodać, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi. W ocenie Sądu skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 12 ust. 4 "specustawy drogowej" w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 25.07.2008 r. o zmianie ustawy o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw, jak nakazuje to czynić art. 6 ust. 3 tej ostatniej ustawy, nieruchomości lub ich części, oznaczone w decyzji lokalizacyjnej jako przechodzące na Skarb Państwa, stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa w odniesieniu do dróg krajowych z dniem, w którym decyzja o ustaleniu lokalizacji drogi stała się ostateczna. Decydujące zatem znaczenie dla określenia, komu należy się odszkodowanie za wywłaszczoną z mocy prawa nieruchomość ma to, kto był właścicielem działki nr [...] w dniu jej przejścia na własność Skarbu Państwa, czyli w rozpatrywanej sprawie w dniu [...] lutego 2009 r., kiedy to ostateczną stała się decyzja Wojewody [...] z dnia [...] października 2008 r. o lokalizacji rozbudowy drogi krajowej nr [...] (dalej decyzja lokalizacyjna). W dniu [...] lutego 2009 r. działka nr [...] o powierzchni [...] ha położona w gminie [...], obręb [...] należała do L. K., B. P., Z. K., E. K., R. K. i W. K. po 1/6 części dla każdego z nich (spadkobiercy H. K.). Potwierdzają to znajdujące się w aktach sprawy: postanowienie Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] listopada 2002 r. sygn. akt [...], oraz zawiadomienie o wpisie do księgi wieczystej nr KW [...] własności działki nr [...] na rzecz wyżej wymienionych osób, z których wydzielono następnie działki nr [...] i [...]. Wydzielona działka nr [...] posiada urządzoną księgę wieczystą KW [...] prowadzoną przez VI Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w K. (odłączono ją z księgi wieczystej KW [...] i przyłączono do księgi wieczystej KW [...]) co wynika z protokołu badania księgi wieczystej przez rzeczoznawcę majątkowego załączonego do operatu szacunkowego. Zatem współwłaścicielami przejętej przez Skarb Państwa nieruchomości o nr [...] byli na dzień [...] lutego 2009 r.: L. K., B. P., Z. K., E. K., R. K. oraz skarżący W. K. i dlatego zdaniem Sądu im wszystkim należy się odszkodowanie za przejętą na rzecz Skarbu Państwa nieruchomość, ponieważ za podstawę wypłaty odszkodowania należy przyjąć stan prawny działki nr [...] wynikający z decyzji lokalizacyjnej rozbudowy drogi krajowej nr [...] z dnia [...] października 2008 r. Nie ulega wątpliwości, iż w tej dacie W.K. był współwłaścicielem działki nr [...] przejętej przez Skarb Państwa. Stanowisko takie jest zgodne z art. 12 ust. 4f ustawy z dnia 10 kwietnia 2003 r. o szczególnych zasadach przygotowania i realizacji inwestycji w zakresie dróg publicznych, w którym stwierdzono wprost, że odszkodowanie za wywłaszczone nieruchomości przysługuje dotychczasowym właścicielom nieruchomości tj. odszkodowanie może otrzymać ten, komu przysługiwało określone prawo rzeczowe w dniu, w którym decyzja zezwalająca na realizację inwestycji drogowej stała się ostateczna tj. w przedmiotowej sprawie w dniu [...] lutego 2009 r. Natomiast sprzedaż przez skarżącego aktem notarialnym w dniu [...] lutego 2010 r. nr rep. [...] na rzecz L.K. swojego udziału w spadku po H. K. nie ma zdaniem Sądu w realiach przedmiotowej sprawy żadnego znaczenia. Natomiast wszelkie ewentualne roszczenia finansowe dotyczące tej kwestii powinny podlegać ocenie przez sąd powszechny. Dlatego też stanowisko organu odwoławczego w tym zakresie Sąd uznał za niezasadne. Jeśli chodzi o stanowisko organu odwoławczego dotyczące art. 18 ust. 1 specustawy drogowej, to Sąd zwraca uwagę, że stan nieruchomości z dnia wydania decyzji lokalizacyjnej przez organ I instancji, o jakim mowa w tym przepisie, ma wpływ jedynie na wysokość odszkodowania, a nie na to, komu powinno być ono wypłacone. Ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni powyższe stanowisko Sądu. Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł jak w sentencji.