IV SA/Wa 261/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jakub Linkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Tomasz Wykowski, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie nakazanie przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej - oddala skargę - Zawiadomieniem z dnia 25 lipca 2011 r. poinformowano M. K. o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Decyzją Burmistrza Miasta i Gminy D., z dnia [...] września 2011r. nr [...] nakazano M. K., właścicielowi nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (działka nr [...]), przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w terminie do dnia 30 czerwca 2012r. Jako podstawę prawną decyzji wskazano art. 5 ust. 7 w zw. z ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2005 r. Nr 236, poz. 2008 z późn. zm.) oraz § 2 pkt. 2 Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Miasta i Gminy D. uchwalonego Uchwałą Rady Miejskiej w D. Nr [...] z dnia [...] marca 2006r. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z przepisami powołanymi jako podstawa prawna decyzji, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez podłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, który to obowiązek nie został dopełniony. Z obowiązku podłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej zwalnia jedynie okoliczność istnienia na nieruchomości przydomowej oczyszczalni ścieków. Wskazano, że przepisy uzasadniają wydanie decyzji w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązku. W złożonym odwołaniu M. K. wskazał, że decyzja o nałożeniu obowiązku jest niezasadna, zaś postępowanie administracyjne przeprowadzono niezgodnie z prawem. Podniesiono, że organ nie wskazał przyczyn i podstawy wszczęcia postępowania z urzędu. Po rozpoznaniu odwołania, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P., decyzją z dnia [...] listopada 2011r., nr [...], uchyliło zaskarżoną decyzję w całości i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Jako podstawę prawną wskazano przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), zwanej dalej k.p.a. W uzasadnieniu decyzji SKO podniesiono, że zgodnie z art. 5 ust. 1 pkt 2 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacji, a gdy budowa kanalizacji jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, poprzez wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków. Przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Wynikający z powyższych przepisów obowiązek przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej obciąża właścicieli nieruchomości, gdy taka sieć istnieje. SKO wskazało, że wydanie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wymaga uprzedniego ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnie ścieków, czy została wybudowana sieć kanalizacyjna i przyłącze, tak aby określić, czy przyłączenie nieruchomości do sieci jest technicznie możliwe. Zdaniem Kolegium z akt sprawy, jak i z uzasadnienia zaskarżonej decyzji organu I instancji nie wynikało aby organ I instancji prowadził w tym zakresie postępowanie. W aktach sprawy nie ma również dowodu na istnienie sieci ani ustaleń odnośnie technicznych możliwości przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci. SKO podało, że wprawdzie w aktach sprawy znajduje się pismo firmy R. Sp. z o.o., iż jest możliwe przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednakże organ I instancji nie wykazał, czy ww. firma jest zarządcą sieci i czy istnieją techniczne możliwości dokonania przyłączenia. Kolegium wskazało także, powołując się na treść uzasadnienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 28 października 2008r. sygn. akt II SA/Ke 440/08 że "uprawnienia organu do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej są samoistne i wynikają wprost z ustawy - art. 5 ust. 7. Ustawa normuje sytuacje, w których organ korzysta z władztwa w zakresie administracji publicznej i stosuje środki przewidziane prawem mające na celu przymuszenie danego podmiotu do określonego działania, jeżeli podmiot nie wykonuje obowiązków wynikających z ustawy". Kolegium podkreśliło, że ustalenie terminu wykonania obowiązku zostało dokonane przez organ I instancji bez podstawy prawnej bowiem przepisy ustawy nie wskazują takiego wymogu. Zdaniem SKO powyższe kwestie powinny być wyjaśnione w toku ponownego postępowania przed organem I instancji. Kolegium zaznaczyło także, że organ I instancji miał prawo wszcząć postępowanie w sprawie nałożenia obowiązku przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej i dokonał tego zgodnie z obowiązującym prawem i na podstawie prawidłowo wskazanych przepisów. W skardze do sądu administracyjnego M. K. wniósł o uchylenie powyższej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] listopada 2011r., w części dotyczącej uzasadnienia i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. Skarżący wniósł także o nakazanie umorzenia postępowania organu I instancji. Skarżący powtórzył argumenty podnoszone w odwołaniu dotyczące umorzenia postępowania, które jego zdaniem jest bezprzedmiotowe i zostało wszczęte bezprawnie. Skarżący podniósł, że na jego nieruchomości znajduje się zbiornik bezodpływowy zaś ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach nie narzuca terminu dokonania przyłączenia do sieci kanalizacyjnej, co pozwala zainteresowanym wybrać dogodny dla nich termin takiego przyłączenia. Skarżący podał także, że Kolegium nie wyjaśniło sprawy w sposób należyty w szczególności nie ustosunkowując się do bezprawnych działań organ I instancji. W skardze podniesiono, że przepisy zostały zastosowane instrumentalnie bez wzięcia pod uwagę okoliczności, że przedmiotowa nieruchomość jest zasiedlona i wyposażona zgodnie z wcześniejszymi przepisami w zbiornik bezodpływowy na nieczystości. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej, przy czym w świetle przepisu § 2 powołanego artykułu, kontrola ta jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 202 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) zwanej dalej: ustawa p.p.s.a. stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd, badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o wyżej powołane przepisy i w granicach sprawy, doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zdaniem Sądu, organ administracji tj. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. zasadnie uchylił decyzję Burmistrza Miasta i Gminy D., z dnia [...] września 2011r. nakazującą M. K., właścicielowi nieruchomości położonej w D. przy ul. [...] (działka nr [...]), przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej w terminie do dnia 30 czerwca 2012r. Kwestie związane z utrzymaniem czystości i porządku w gminach, dotyczące również konieczności podłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej, regulują przepisy ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. Nr 132, poz. 622 z późn. zm.). W szczególności art. 5 ust. 1 pkt 2 tej ustawy stanowi, że właściciele nieruchomości zapewniają utrzymanie czystości i porządku poprzez przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej lub, w przypadku gdy budowa sieci kanalizacyjnej jest technicznie lub ekonomicznie nieuzasadniona, wyposażenie nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych, spełniające wymagania określone w przepisach odrębnych; przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej nie jest obowiązkowe, jeżeli nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków spełniającą wymagania określone w przepisach odrębnych. Z kolei, zgodnie z art. 5 ust. 7 omawianej ustawy, w przypadku stwierdzenia niewykonania obowiązków, o których mowa w ust. 1-4, wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję nakazującą wykonanie obowiązku. Wykonywanie tej decyzji, stosownie do treści art. 5 ust. 9, podlega egzekucji w trybie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229, poz. 1954 z późn. zm.). Z treści przytoczonych wyżej przepisów wynika zatem ustanowiony przez ustawodawcę obowiązek przyłączenia nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Od obowiązku tego zwalnia okoliczność, gdy nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnię ścieków. Poza tym w sytuacji, w której budowa sieci kanalizacyjnej jest nieuzasadniona z przyczyn technicznych lub ekonomicznych, istnieje obowiązek wyposażenia nieruchomości w zbiornik bezodpływowy nieczystości ciekłych lub w przydomową oczyszczalnię ścieków bytowych. W przypadku ustalenia przez organ, że właściciel nieruchomości nie wykonuje powyższych ustawowych obowiązków, organ zobowiązany jest nałożyć nakaz jego wykonania pod rygorem egzekucji. Sposób sformułowania przepisu art. 5 ust. 7 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach prowadzi do wniosku, że decyzja, o jakiej mowa w tym przepisie nie ma charakteru uznaniowego. Innymi słowy, konieczność jej wydania nie została pozostawiona ocenie organu i nie zależy od takich okoliczności, jak sytuacja życiowa czy majątkowa osoby zobowiązanej. Konieczne jest jednak, aby przed wydaniem decyzji przez organ gminy, postępowanie zostało przeprowadzone w taki sposób aby jednoznacznie wyjaśnić czy w sprawie zaistniały przesłanki do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do sieci. W zaskarżonej decyzji Kolegium prawidłowo zastosowało w sprawie art. 138 § 2 k.p.a. bowiem organ I instancji nie wyjaśnił istotnych w sprawie okoliczności. Wydanie decyzji o nałożeniu obowiązku przyłączenia nieruchomości do sieci kanalizacyjnej wymaga uprzedniego ustalenia, czy przedmiotowa nieruchomość jest wyposażona w przydomową oczyszczalnie ścieków, czy została wybudowana sieć kanalizacyjna i przyłącze, tak aby określić, czy przyłączenie nieruchomości do sieci jest technicznie możliwe. Słusznie wskazało Kolegium, iż z akt sprawy, jak i z uzasadnienia decyzji organu I instancji nie wynikało aby organ I instancji prowadził w tym zakresie postępowanie. W aktach sprawy nie było również dowodu na istnienie sieci. W postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie dokonano ustaleń odnośnie technicznych możliwości przyłączenia przedmiotowej nieruchomości do sieci. W aktach sprawy znajduje się wprawdzie pismo firmy R. Sp. z o.o., iż jest możliwe przyłączenie nieruchomości do sieci kanalizacyjnej, jednakże organ I instancji nie wykazał, czy ww. firma jest zarządcą sieci i czy istnieją techniczne możliwości dokonania przyłączenia. Należy podkreślić, że uprawnienia organu do wydania decyzji nakazującej przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej są samoistne i wynikają wprost z ustawy - art. 5 ust. 7 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. Wynika z tego, że organ gminy ma podstawę prawną do wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie przyłączenie nieruchomości do istniejącej sieci kanalizacyjnej. Prawidłowo organ odwoławczy uznał jednak, że ustalenie terminu wykonania obowiązku zostało dokonane przez organ I instancji bez podstawy prawnej bowiem przepisy ustawy nie wskazują takiego wymogu. Wszystkie wskazane powyżej kwestie powinny być wyjaśnione w toku postępowania przed organem I instancji. Organ odwoławczy natomiast gdyby zajął się wyjaśnianiem tych okoliczności mógłby narazić się na zarzut naruszenia zasady dwuinstancyjności postępowania. W zakończeniu, odnośnie sugestii skarżącego, aby Sąd zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności z Konstytucją RP art. 5 ust. ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach należy jedynie wskazać, że Sąd nie znalazł podstaw do takiego wystąpienia. Wobec powyższego, Sąd nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.