II OZ 951/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 25 października 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. U. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2012 r. sygn. akt II SA/Wr 163/12 w odmawiające zwolnienia skarżącego od opłat sądowych w sprawie ze skargi I. U. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Legnicy z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za usunięcie bez wymaganego zezwolenia drzew i krzewów postanawia: oddalić zażalenie Pismem z dnia 5 lipca 2012 r. I. U. wystąpił do WSA we Wrocławiu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że gospodarstwo domowe prowadzi z żoną, łączny ich dochód wynosi 42 700 zł, a ich wydatki kształtują się następująco: kredyt agencyjny (rocznie)- 40 000 zł, "kredyt- opłata Bankowa"- 7 300 zł; koszty lekarstw- 500 zł; "opłaty domowe"- 700 zł; podatek rolny (kwartalnie)- ok. 15 000 zł; koszt opału (rocznie)- ok. 16 000 zł. Dodał, że posiada nieruchomość rolną o pow. 14 ha. Referendarz sądowy WSA we Wrocławiu pismem z dnia 16 lipca 2012 r. wezwał w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.) skarżącego do uzupełniania wniosku o prawo pomocy o dodatkowe oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach oraz przedłożenia dokumentów źródłowych Postanowieniem z 14 sierpnia 2012 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Pismem z dnia 27 sierpnia 2012 r. skarżący wniósł sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 14 sierpnia 2012 r. Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, postanowieniem z dnia 12 września 2012 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., odmówi zwolnienia skarżącego od opłat sądowych. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że skarżący określił własne dochody jako emerytura 1.300 zł, dzierżawa 30.000 zł, dopłaty unijne 8.300 zł oraz podał dochody osoby prowadzącej wspólne z nim gospodarstwo domowe jako emerytura 690 zł i dzierżawa 2.500 zł. Przedstawił wydatki obejmujące spłatę kredytów, zakup leków 500 zł, utrzymanie 700 zł, opłat 16.000 zł rocznie, a ponadto podatek rolny. Skarżący nie wykonał wezwania do uzupełnienia wniosku przez złożenie określonych dokumentów, co skłoniło referendarza do wydania postanowienia odmownego, skoro deklarowana sytuacja majątkowa nie uzasadniała zwolnienia skarżącego od kosztów. W sprzeciwie pełnomocnik zawodowy skarżącego nie uzupełnił przytoczeń i dowodów dotyczących stanu majątkowego skarżącego. Zdaniem Sądu nie można przyjąć, że osoba deklarująca dochody miesięczne w rozmiarze około 40.000 zł, nie jest w stanie uiścić wpisu w kwocie 200 zł bez uszczerbku utrzymania koniecznego, niezależnie od poziomu deklarowanych wydatków. Skarżący ponosząc dobrowolnie te inne wydatki zapewne nie deklaruje niemożności ich spełniania, jak to czyni w przypadku wydatku na opłatę sądową. I. U. pismem z dnia 3 października 2012 r. wniósł zażalenie na postanowienie WSA we Wrocławiu z dnia 12 września 2012 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżący nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby go do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zestawienie przychodów (około 40 000 zł miesięcznie) i wydatków skarżącego (około 20000 zł miesięcznie), dokonane na podstawie akt sprawy wskazuje, że nie można go zaliczyć do osób znajdujących się w trudnej sytuacji. Dodatkowo należy zauważyć, że art. 255 p.p.s.a. stanowi, że jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Skarżący został wezwany przez referendarza sądowego – pismem z dnia 16 lipca 2012r. - do wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący nie udzielił odpowiedzi na powyższe wezwanie. Działanie Sądu pierwszej instancji oparte na podstawie art. 255 p.p.s.a. zasługuje w niniejszej sprawie na aprobatę, gdyż zmierzało do dokładnego zbadania wszelkich okoliczności celem rozpatrzenia wniosku skarżącego. Brak oświadczenia wnioskodawcy w tym zakresie nie pozwala na ustalenie w sposób jednoznaczny i pozbawiony wątpliwości w zakresie relacji osiąganych dochodów do ponoszonych wydatków. Tym samym nie pozwala na stwierdzenie, iż strona nie jest w stanie wygospodarować środków pieniężnych umożliwiających zwolnienie od kosztów sądowych. Tymczasem, jak zaznaczono na wstępie rozważań, to rolą zainteresowanego jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.