I SA/Ke 133/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Grabowska, Sędziowie Sędzia WSA Danuta Kuchta,, Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Protokolant Starszy sekretarz sądowy Joanna Dziopa, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012r. sprawy ze skargi R. W. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności składkowych oddala skargę. 1.1. Decyzją z dnia [...] r. nr [...]Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...]. nr [...]odmawiającą R. W. umorzenia należności z tytułu składek: na ubezpieczenie społeczne w łącznej kwocie 25 876,60 zł, ubezpieczenie zdrowotne w łącznej kwocie 11 824,57 zł i Fundusz Pracy w łącznej kwocie 2 575,60 zł . 1.2. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wnioskiem z dnia 18 maja 2011r. R. W. zwrócił się o umorzenie nieopłaconych składek. Po przeprowadzeniu postępowania organ stwierdził, że w przypadku wnioskodawcy nie zachodzi żadna okoliczność opisana w art. 28 ust. 3 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009r. Nr 205 poz. 1585 ze zm.) - dalej: u.s.u.s., pozwalająca na uznanie całkowitej nieściągalności należności z tytułu składek. Oznacza to brak możliwości umorzenia należności na podstawie tego przepisu. Organ ustalił, że R. W. posiada majątek, z którego można będzie przeprowadzić egzekucję, istnieje przy tym duże prawdopodobieństwo, że organ uzyska środki przekraczające koszty egzekucyjne. R. W. zatrudniony jest w Miejskim Przedsiębiorstwie Komunikacyjnym Sp. z o.o. w K., z którego otrzymuje wynagrodzenie w kwocie 1.731,91 zł netto, ponadto wykonuje pracę na podstawie umowy zlecenia na rzecz K. Autobusów Spółki Pracowniczej Sp. z o.o. otrzymując z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie 325 zł netto miesięcznie. Jest właścicielem samochodu osobowego marki Daewoo Leganza rok produkcji 1998. 1.3. Analizując sytuację wnioskodawcy w aspekcie § 3 ust.1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz.U.nr 141, poz.1365) - dalej zwane rozporządzeniem, organ podniósł, że nie zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie pozwalające na umorzenie zadłużenia. Organ ponownie wskazał na uzyskiwane przez R. W. dochody. Ustalił, że za 2010r. wnioskodawca uzyskał dochód ze stosunku pracy w kwocie 30 392,99 zł oraz z tytułu działalności wykonywanej osobiście w kwocie 1.967,84 zł. Wnioskodawca prowadzi gospodarstwo domowe wraz małżonką B. W. i teściem T. C.. Małżonka zatrudniona jest na podstawie umowy o pracę w Ś. Centrum Onkologii i otrzymuje z tego tytułu wynagrodzenie w kwocie około 2.500 zł netto miesięcznie. W 2010r. uzyskała dochód z tytułu stosunku pracy w kwocie 45.745 zł, z tytułu działalności wykonywanej osobiście w kwocie 280 zł oraz z tytułu praw autorskich w kwocie 540 zł. T. C. pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1.247,45 zł netto. Ponosi on część opłat związanych z eksploatacją mieszkania. R. W. pomaga finansowo swojej córce, która jest studentką. Mieszka ona w W. u rodziców wnioskodawcy. Otrzymywała do końca 2011r. świadczenie z tytułu stażu w wysokości 700 zł miesięcznie. Wnioskodawca nie korzysta z żadnej formy pomocy społecznej ani dodatku mieszkaniowego. Nie posiada nieruchomości. Na rachunku bankowym małżonków w okresie od 1 kwietnia 2011r. do 21 czerwca 2011r. wpłynęła kwota 12.836 zł, saldo końcowe na dzień 21 czerwca 2011r. wynosiło 1.487,95 zł. Wydatki związane z prowadzeniem i utrzymaniem gospodarstwa domowego wynoszą około 900 zł miesięcznie, ponadto wnioskodawca ponosi opłaty z tytułu zakupu opału na zimę w kwocie 4.500 zł rocznie. Małżonka wnioskodawcy posiada zobowiązanie z tytułu kredytu udzielonego przez Lukas Bank S.A., którego miesięczna spłata wynosi 100,47 zł oraz zadłużenie na kartach kredytowych: 1.008,74 zł, 1.905,20 zł i 1.614,58 zł. Wnioskodawca posiada zobowiązania wobec banków w kwocie około 7.000 zł oraz kredyt odnawialny w kwocie 6.000 zł, którego spłata miesięczna wynosi około 700 – 800 zł. Podsumowując organ podniósł, że uwzględniając kwotę otrzymywanego przez wnioskodawcę i jego małżonkę wynagrodzenia, jak i kwotę stałych miesięcznych wydatków, spłata zadłużenia w formie ratalnej nie spowoduje pozbawienia rodziny wnioskodawcy możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Wnioskodawca nie wykazał przy tym istnienia przesłanek opisanych w § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia. 2.1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w K. R. W. nie precyzując kierunku rozstrzygnięcia, opisał problemy związane z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą jako taksówkarza, które przyczyniły się powstania zadłużenia. Oświadczył, że w dniu 20 stycznia 2012r. T.C. zmarł. Córka zakończyła staż i od 1 stycznia 2012r. jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. 2.2. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wskazał na uznaniowy charakter instytucji umarzania należności składkowych nawet w przypadku zaistnienia przesłanek z art. 28 ust. 1-3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 2 i 3 rozporządzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w K. zważył, co następuje: 3.1. Skarga nie jest zasadna i podlegała oddaleniu. Stosownie do art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) - sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Nadto zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 poz. 270) zwanej dalej [p.p.s.a.] - sądy administracyjne sprawując kontrolę działalności administracji publicznej stosują środki określone ustawą. Oznacza to, że skarga może zostać uwzględniona jedynie wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 a – c p.p.s.a.). 3.2. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych we wskazanym wyżej zakresie należy stwierdzić, że nie narusza ona prawa, a ustalony stan faktyczny ( który Sąd uznaje za własny) znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. 3.3. Przedmiotem rozpoznania Sądu w niniejszej sprawie była decyzja odmawiająca R. W. umorzenia należności z tytułu składek na własne ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. Przepis art. 28 ust. 1 u.s.u.s., który stosownie do art. 32 u.s.u.s. ma zastosowanie do składek na Fundusz Pracy oraz składek na ubezpieczenie zdrowotne, przewiduje, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części z uwzględnieniem ust. 2-4 tego artykułu. W ustępie 2 określono jednoznacznie, że należności mogą być umorzone tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności. Jednak w art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s. ustawodawca dokonał legalnej wykładni tego pojęcia wskazując, iż całkowita nieściągalność należności zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. 3.4. Alternatywnie wobec wskazanych przesłanek organ może dokonać umorzenia należności z tytułu składek, gdy zachodzi sytuacja określona w art. 28 ust 3a u.s.u.s., który daje możliwość uwzględnienia innych przesłanek umorzenia, ale wyłącznie w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne Przepis ten odsyła do rozporządzenia Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003r w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Z § 3 ust. 1 rozporządzenia wynika, że zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności a opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Przesłanką umożliwiającą umorzenie jest także, w myśl tych przepisów, przewlekła choroba zobowiązanego oraz konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiająca zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. 3.5. W ocenie Sądu, w badanej sprawie, organ w sposób prawidłowy zebrał i ocenił materiał dowodowy, a rozstrzygnięcie odpowiada dyspozycji przepisu art. 107 § 3 k.p.a. Organ rozpatrując wniosek ustalił zasadnie, że w rozpatrywanej sprawie nie zaistniała sytuacja całkowitej nieściągalności przedmiotowych należności, co wyklucza możliwość ich umorzenia w oparciu o art. 28 ust. 2 u.s.u.s. Ocena taka wynika z dokonanych ustaleń wskazujących na brak wystąpienia przesłanek z art. 28 ust. 3 pkt 1 – 6 u.s.u.s., Organ ustalił, że skarżący posiada stałe źródła przychodów w postaci miesięcznego wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.731,91 zł netto oraz wynagrodzenia w kwocie 325 zł netto miesięcznie z tytułu umowy zlecenia. Małżonka skarżącego z którą prowadzi on wspólne gospodarstwo domowe osiąga miesięczny przychód w postaci wynagrodzenia z tytułu umowy o pracę w kwocie około 2.500 zł netto. Na prawidłowość dokonanej przez organ oceny wskazuje płynność finansowa stwierdzona w oparciu o saldo prowadzonego przez skarżącego rachunku bankowego w okresie od 1 kwietnia 2011r. do 21 czerwca 2011r., na który w tym okresie wpłynęła kwota 12.836 zł, przy czym saldo końcowe na dzień 21 czerwca 2011r. wynosiło 1.487,95 zł. Wobec ustalonych w/w postaci źródeł przychodów uznać należało, że stałe miesięczne wydatki ponoszone w ramach prowadzonego gospodarstwa, uwzględniające koszty opału, wynoszące miesięcznie około 1300 zł oraz wydatki związane ze spłatą zaciągniętych zobowiązań w wysokości 800 zł miesięcznie nie wpływają na ocenę braku zaistnienia całkowitej nieściągalności należności organu. W związku z tym prawidłowe jest twierdzenie organu, że zaległe świadczenia mogą zostać uregulowane w drodze dobrowolnego układu ratalnego, co wyklucza także sytuację całkowitej nieściągalności należności. 3.6. Organ przy uwzględnieniu braku całkowitej nieściągalności należności, prawidłowo rozważył możliwość umorzenia należności objętych wnioskiem w oparciu przesłanki wynikające z § 3 ust. 1 rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Prawidłowo w tym zakresie organ ustalił, że w sprawie nie zaszła żadna z przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jak bowiem wskazano wyżej sytuacja materialna skarżącego i jego rodziny jest na tyle dobra, że bez uszczerbku dla utrzymania może on regulować swoje zaległości. Istotnym jest, że skarżący okoliczności tych nie kwestionował. Jako podstawę swojego wniosku a później jako zarzut skargi wskazywał on bowiem trudności w prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej. Podnieść należy, że problem w funkcjonowaniu rynku usług taksówkarskich i związane z tym ryzyko podejmującego taką formę działalności gospodarczej nie mogły mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonego skargą rozstrzygnięcia w przedmiocie umorzenia należności składkowych. Okoliczności te z uwagi na zamknięty katalog przesłanek określonych w art. 28 ust. 2, 3 i 3a u.s.u.s. oraz przepisach rozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne nie mogły być brane pod uwagę w rozpatrywaniu sprawy. Podkreślania wymaga również fakt, że w świetle wskazanych przesłanek umożliwiających umorzenie należności składkowych pod uwagę brana jest sytuacja wnioskodawcy na datę wydania decyzji, a nie uprzednio występujące okoliczności. 3.7. Odnosząc się do podnoszonych przez skarżącego okoliczności związanych z zakończeniem przez córkę stażu oraz śmierci teścia, z którym wspólnie zamieszkiwał uznać należało, że okoliczności te nie mogły mieć wpływu na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji. W pierwszej kolejności wskazać należy, że organ uwzględnił w wydanym rozstrzygnięciu okoliczności dotyczące odbywania stażu przez córkę skarżącego do końca 2011r. Natomiast okoliczności związane ze śmiercią teścia nie mogły mieć wpływu na wynik postępowania, ponieważ Sąd realizuje jedynie funkcję kontrolną nad działalnością administracji pod względem zgodności decyzji z prawem, a nie rozpatruje sprawy merytorycznie jako III instancja. Z tego powodu nowy fakt, który został ujawniony dopiero w toku postępowania sądowoadministracyjnego, o którym organ nie wiedział przy rozpatrywaniu sprawy, a o którym wiedzę posiadał tylko skarżący, nie może stanowić podstawy do zakwestionowania prawidłowości ustaleń dokonanych przez organ. 3.8. Z przedstawionych powyżej przyczyn skargę jako nieuzasadnioną należało na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalić.