I OW 24/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Anna Lech (spr.), Sędzia NSA Wojciech Mazur, Sędzia del. WSA Maria Werpachowska, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Krakowiecka, po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2012 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Prezydenta Miasta B. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Prezydentem Miasta B. a Burmistrzem Gminy K. w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania wniosku A. H. w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w postaci zasiłku specjalnego celowego z przeznaczeniem na zakup opału oraz przyznania posiłków dla córki J. W. w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr [...] w K. postanawia: wskazać Burmistrza Gminy K. jako organ właściwy w sprawie. Prezydent Miasta B. Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie negatywnego sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy K. – Gminnym Ośrodkiem Pomocy Społecznej w K. w sprawie wydania decyzji o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, to jest pomocy na zakup opału oraz posiłków dla córki J. W. w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr [...] w K. na wniosek A. H., poprzez wskazanie Burmistrza Gminy K. jako organu właściwego do wydania decyzji w sprawie oraz o zasądzenie na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan sprawy: wnioskiem z dnia [...] grudnia 2012 r. złożonym w Gminnym Ośrodku Pomocy Społecznej w K. A. H. wniosła o przyznanie pomocy finansowej w postaci zasiłku specjalnego celowego z przeznaczeniem na zakup opału oraz przyznanie posiłków dla córki J. W.w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr [...] w K.. Wskazano, że z rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 15 grudnia 2011 r. wynika, iż strona jest zameldowana w B. przy ul. [...], jednakże przebywa na terenie Gminy K. przy ul. [...],. gdzie wynajmuje mieszkanie. Dotychczas strona faktycznie mieszkała w kamienicy przy ul. [...] w B., jednakże kamienica ta została sprzedana przez właściciela, a strona zmuszona była wyprowadzić się z zajmowanego lokalu do K.. Z przeprowadzonego wywiadu wynika także, że strona traktuje swój pobyt w K. krótkoterminowo do czasu uzyskania mieszkania z zasobów Zakładu Gospodarki Mieszkaniowej w B. Córka strony od 1 września 2011 r. rozpoczęła naukę w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr [...] w K.. Strona przedstawiła decyzje administracyjne wydane przez Dyrektora Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B w zakresie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego z dnia 13 października 2011 r. oraz prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków z dnia 5 października 2011 r. na okres zasiłkowy 2010/2011. Zawiadomieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Burmistrz Gminy K. – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. przekazał Prezydentowi Miasta B. wniosek o pomoc strony z dnia [...] grudnia 2011 r. po uprzednim uznaniu się niewłaściwym w sprawie. Z takim przekazaniem nie zgadza się Prezydent Miasta B. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wskazując, że strona była mieszkanką miasta B., gdzie zajmowała lokal nr [...] przy ulicy [...] na podstawie umowy najmu z dnia [...] września 2009 r. Umowa ta zawarta była do dnia [...] grudnia 2010 r. Strona objęta była pomocą społeczną Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B., który ostatni raz wywiad rodzinny przeprowadzał z nią w dniu [...] kwietnia 2011 r. Wówczas strona wskazywała na dotychczasowe miejsce zamieszkania w B. Obecnie w sprawach zakończonych wydaniem decyzji w sprawie świadczeń rodzinnych i w sprawie funduszu alimentacyjnego strona została wezwana w celu złożenia wyjaśnień co do ustalenia zmiany swojego miejsca zamieszkania. Procedura ta jest w toku. O zmianie miejsca zamieszkania Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. powziął informację od Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., zmiany takiej nie zgłosiła strona ani jej mąż, który do grudnia 2011 r. brał udział w projekcie systemowym finansowanym ze środków Unii Europejskiej. W dniu 3 stycznia 2012 r. mąż strony stawił się u pracownika socjalnego Działu ds. programów, projektów unijnych, badań i strategii, gdzie poinformował, że od września 2011 r. wraz z rodziną zamieszkuje w K.. Wskazano, że strona faktycznie złożyła wniosek o przydział mieszkania z zasobów gminy B., jednakże nie została zakwalifikowana do wynajmu mieszkania, a termin oczekiwania na przyznanie lokalu nie jest możliwy do określenia. W ocenie Prezydenta Miasta B. – Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. w niniejszej sprawie właściwość organu należy ustalić w oparciu o treść art. 101 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej w związku z art. 25 k.c. Wskazano, że w niniejszej sprawie rodzina strony co najmniej od września 2011 r. przebywa w K.. Strona podczas przeprowadzonego w grudniu 2011 r. rodzinnego wywiadu wprawdzie poinformowała pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K., iż pobyt w K. ma charakter terminowy, bowiem zamierza ona powrócić do B. po otrzymaniu mieszkania z zasobów ZGM, ale nie jest to bliżej określone w czasie. Prezydent Miasta B. – Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. wskazał, że przebywanie w lokalu, który obecnie zajmuje strona z rodziną nie ma charakteru tymczasowego, a córka strony rozpoczęła już rok szkolny w K.. Podkreślono, że strona na co dzień przebywa w Kętach, fakt zarejestrowania jej w PUP w B. nie ma tu żadnego znaczenia dla ustalenia właściwości miejscowej organu pomocy społecznej, skoro bezrobocie i fakt rejestracji w PUP powstał, gdy strona mieszkała na terenie B.. Zdaniem Prezydenta Miasta B. strona przebywa z zamiarem stałego pobytu w K., co nie oznacza, iż w przyszłości może znów powracając do B. zmienić swoje miejsce zamieszkania. W odpowiedzi na wniosek Burmistrz Gminy K. – Gminny Ośrodek Pomocy Społecznej w K. poinformował, iż rodzina państwa H. wynajęła mieszkanie na terenie gminy K., ponieważ kamienica w B., w której ostatnio zamieszkiwała przy ul. [...], została sprzedana przez właściciela. A. H. oraz dzieci cały czas mają zameldowanie na terenie gminy B., u rodziców, jednakże ze względu na trudne warunki lokalowe nie mogą tam obecnie przebywać. Zarówno A. H. jak i dzieci są bielszczanami, a rodzina swoje interesy życiowe i plany związała z gminą B.. Od 2003 r. rodzina ma złożony wniosek o przydział mieszkania z zasobów gminy B., który w ubiegłym roku był aktualizowany. Wskazano, że rodzina wyraźnie deklaruje zamiar dalszego życia w B., traktując swój pobyt w Kętach, jako wymuszony trudną sytuacją, a wybór miejscowości był przypadkowy, podyktowany okazją wynajmu lokalu. Jak wynika z oświadczenia strony z dnia 9 grudnia 2011 r. rodzina jest związana z miastem B., zamierza tam powrócić i zamieszkać na stałe. Zapisanie dzieci do szkoły w K. jest praktycznym rozwiązaniem, ułatwiającym funkcjonowanie rodziny w obecnej chwili i nie może przesądzać o uznaniu właściwości terytorialnej gminy K., bez uwzględnienia innych przesłanek, które jednoznacznie wskazują na koncentrowanie interesów życiowych rodziny A. H. w miejscowości B.. Ponadto mąż A. H. – Z. H. do grudnia 2011 r. był objęty przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej w B. działaniami, w ramach realizowanego przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej, projektu systemowego "[...]" (był beneficjentem projektu). Do grudnia 2011 r. korzystał z działań aktywizacyjnych i instrumentów aktywnej integracji społecznej (typu szkolenia, treningi itp.). Wobec powyższego Burmistrz Gminy K. stwierdził, że miejscem zamieszkania strony jest B., natomiast krótka obecność na terenie Gminy K. nie może być wystarczająca do określenia tej miejscowości jako miejsca stałego pobytu rodziny, co jednoznacznie wynika z całokształtu przedłożonej dokumentacji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i sporów o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem legalności, a więc zgodności z prawem, o ile ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 15 § 1 pkt 4 tej ustawy rozstrzyganie powyższych sporów należy do właściwości Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z istoty sporu o właściwość lub sporu kompetencyjnego wynika, że musi on mieć miejsce pomiędzy co najmniej dwoma organami, które odmawiają załatwienia danej sprawy bądź uważają, że są właściwe jednocześnie do załatwienia tej sprawy. Postępowanie w sprawach sporów kompetencyjnych wszczynane jest na żądanie uprawnionego podmiotu. Zgodnie natomiast z art. 22 § 3 pkt 1 i 2 k.p.a., z wnioskiem o rozstrzyganie sporu przez sąd administracyjny może wystąpić strona oraz organ jednostki samorządu terytorialnego lub inny organ administracji publicznej, pozostające w sporze. W niniejszej sprawie Prezydent Miasta B. – Dyrektor Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w B. złożył do Naczelnego Sądu Administracyjnego wniosek o rozstrzygniecie sporu o właściwość pomiędzy nim a Burmistrzem Gminy K. – Dyrektorem Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w K. w sprawie wydania decyzji o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, to jest pomocy na zakup opału oraz posiłków dla córki J. W w Zespole Szkolno-Gimnazjalnym nr [...] w K. na wniosek A. H. Wskazać należy, że stosownie do art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r., nr 175, poz. 1362 ze zm.) właściwość miejscową gminy do rozpoznania złożonego wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej ustala się według miejsca zamieszkania osoby ubiegającej się o świadczenie. Skoro jednak ustawa nie definiuje pojęcia "miejsce zamieszkania", to na użytek niniejszej sprawy należy odwołać się do uregulowań zawartych w Kodeksie cywilnym. W myśl art. 25 K.c. za miejsce zamieszkania osoby fizycznej uznaje się miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O miejscu zamieszkania decydują więc dwa czynniki: zewnętrzny (fakt przebywania) i wewnętrzny (zamiar stałego pobytu). Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli (nie jest czynnością prawną). Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, polegającego na ześrodkowaniu swojej aktywności życiowej w określonej miejscowości. Natomiast przepis art. 27 K.c. stanowi, że miejscem zamieszkania osoby pozostającej pod opieką jest miejsce zamieszkania opiekuna. Oznacza to, że bez znaczenia jest rzeczywiste miejsce zamieszkania osoby pozostającej pod opieką, a więc takie, o którym mowa w art. 25 K.c., gdyż decydujący jest stan prawny a nie faktyczny, dotyczący osoby pozostającej pod opieką (por. postanowienie NSA z 12 marca 2009 r., sygn. I OW 120/08). W związku z tym uznać należy, że dla ustalenia właściwości organu gminy w rozpatrywanej sprawie znaczenie ma miejsce zamieszkania A. H – matki J. W. Jak natomiast z akt niniejszej sprawy wynika, A. H. zamieszkuje wraz z dziećmi i mężem w K., a J. W od września 2011 r. uczęszcza do szkoły w K.. To wskazuje, że centrum życiowe rodziny ześrodkowane jest w K., a faktyczne przebywanie w tej miejscowości czyni z niej miejsce zamieszkania A. H. w rozumieniu art. 25 i 27 k.c. Konsekwencją tego stanowiska będzie to, że Burmistrza Gminy K. uznać należy, zgodnie z art. 101 ust. 1 powołanej ustawy o pomocy społecznej, za organ właściwy do rozpatrzenia wniosku A. H. o przyznanie świadczeń z pomocy społecznej na jej rzecz oraz dla córki J. W. Z tego względu na podstawie art. 15 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w sentencji