II FZ 177/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Tomasz Kolanowski, , , po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia Z.A. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 19 grudnia 2012 r. sygn. akt I SO/Op 4/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi Z.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia 29 czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości w związku z wnioskiem Z.A. o wyłączenie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach w sprawie I SA/Gl 897/11 postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odmówił Z.A. przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że przedmiotowy wniosek jest kolejnym składanym przez skarżącą (po rozpoznaniu poprzedniego WSA również odmówił skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie) i nie nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę uprzednio wydanego postanowienia. Odmowa przyznania skarżącej zwolnienia z kosztów sądowych w wydanym wcześniej postanowieniu Sądu z dnia 30 lipca 2012 r. związana była z przyjęciem, że z jednej strony skarżąca uchylała się od wykazania dokumentami i wyjaśnienia rzeczywistej sytuacji materialnej, a z drugiej osiągane przez nią przychody z działalności gospodarczej nie dawały podstaw do stwierdzenia braku środków na pokrycie należnych wpisów. Stanowisko to było aktualne przy ocenie złożonego ponownie przez skarżącą wniosku o zwolnienie z kosztów sądowych. W zażaleniu na powyższe postanowienie Skarżąca zarzuciła "nienależyte, a wręcz tendencyjne – z zamiarem pozbawienia skarżącej prawa do sądu - rozpoznanie wniosków o udzielenie jej zwolnienia z kosztów sądowych". Skarżąca domagała się zmiany zaskarżonego postanowienia "drogą wnikliwej analizy materiału dowodowego". Podkreśliła także nierentowność prowadzonego przedsiębiorstwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Obowiązującą w postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest ponoszenie kosztów postępowania związanych z udziałem w postępowaniu przez stronę (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270, dalej p.p.s.a.). Uwarunkowanie dostępu do sądu od ponoszenia opłat sądowych nie stanowi pozbawienia tego prawa, o ile opłaty te nie są nadmierne, a strona ma możliwość uzyskania zwolnienia z nich z uwagi na swoją sytuację finansową i sytuacja ta zostanie dogłębnie oceniona w postępowaniu dotyczącym zwolnienia od opłat (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 grudnia 2003 r., 47375/99 w sprawie Pogorzelec przeciwko Polsce, opubl. w Lex pod nr 101042). Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. osobie fizycznej może być przyznane prawo pomocy w zakresie częściowym (np. poprzez zwolnienie od opłat sądowych w całości), gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Prawo pomocy może być zatem przyznane temu, kto z przyczyn niezależnych od siebie nie może podołać obowiązkowi ponoszenia kosztów postępowania. Przepis ten nakłada ponadto na stronę wnioskującą o przyznanie jej prawa pomocy obowiązek przedstawienia argumentacji i dowodów potwierdzających istnienie przesłanek wskazanych w powołanym przepisie. W tym celu winna ona złożyć na urzędowym formularzu oświadczenie o jej stanie majątkowym, dochodach i stanie rodzinnym (art. 252 § 1 i § 2 p.p.s.a.), a na wezwanie Sądu także dodatkowe oświadczenia i dokumenty (art. 255 p.p.s.a.). Rozpoznając zażalenie należy zgodzić się z Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, że skarżąca nie wykazała by nastąpiła na tyle istotna zmiana okoliczności faktycznych sprawy, która uzasadniałaby zmianę wydanego wcześniej postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Ponadto należy podkreślić, że uchylenie się przez skarżącą od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie. Skarżąca nie wykazała kosztów koniecznego utrzymania, ani też kosztów prowadzonej działalności gospodarczej. Przeszkodą do uwzględnienia wniosku był również fakt, że w ramach prowadzonej działalności skarżąca obracała znacznymi kwotami pieniężnymi. Z tych względów zażalenie jako bezzasadne należy oddalić na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.