II FZ 441/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Stanisław Bogucki po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 kwietnia 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1192/12 w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r., nr [...] w sprawie ze skargi M. B. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia 24 stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie. 1. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2012 r., III SA/Wa 1192/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek M. B. (powoływanego dalej jako "Skarżący") o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r., nr [...], orzekającej o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. w sprawie ze skargi Skarżącego na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. (powoływanego dalej jako "Dyrektor IS") z dnia 24 stycznia 2012 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia podano art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej w skrócie: "p.p.s.a."). Postanowienie jest dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/. 2. Przebieg postępowania przed Sądem pierwszej instancji: Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie WSA w Warszawie podał, że pismem z dnia 15 lutego 2012 r. Skarżący wniósł skargę na ww. postanowienie Dyrektora IS z dnia 24 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania. W skardze Skarżący zawarł wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. (powoływanego dalej jako "Naczelnik US"). W uzasadnieniu wniosku Skarżący stwierdził, że wszczęcie postępowania egzekucyjnego powoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 3. Postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie: 3.1. Oddalając wniosek Skarżącego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotem skargi w sprawie jest postanowienie odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie to nie obliguje Skarżącego do jakiegokolwiek działania. W rzeczywistości problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony. Nadto, nie kwalifikują się do wykonania wszelkie akty administracyjne odmowne. 3.2. Skarżący w złożonej skardze na postanowienie Dyrektora IS z dnia 24 stycznia 2012 r. zawarł wniosek "...o wstrzymanie decyzji Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w W. z dnia 6 października 2011 r. nr [...]" orzekającej o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. W związku z tym, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu, a wniosek dotyczy wstrzymania wykonania decyzji, w ocenie Sądu nie można było rozstrzygnąć o wstrzymaniu wykonania ww. decyzji Naczelnika US, albowiem instytucja wstrzymania dotyczy tylko zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności. 4. Stanowisko Skarżącego w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym: 4.1. Wnosząc do Naczelnego Sądu Administracyjnego zażalenie na ww. postanowienie WSA w Warszawie Skarżący zaskarżył je w całości oraz zażądał jego uchylenia i przekazania WSA w Warszawie do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania. Skarżący zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a., polegające na uznaniu, że wniosek o wstrzymanie wykonalności ww. decyzji Naczelnika US, na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. jest niedopuszczalny z uwagi na brak tożsamości ze sprawą, której przedmiotem jest postanowienie organu odwoławczego, stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od tej decyzji. 4.2. Uzasadniając swoje zażalenie Skarżący podniósł, że do czasu rozpoznania jego skargi zawierającej przedmiotowy wniosek sprawa w zakresie przywrócenia terminu nie zostanie ostatecznie rozstrzygnięta. Wobec tego wniosek o wstrzymanie wykonalności decyzji Naczelnika US do ostatecznego rozpoznania skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu pozostawał w ścisłym związku ze skarżonym postanowieniem. W przypadku nie wstrzymania wykonalności i prowadzenia egzekucji z majątku Skarżącego, istnieje dla niego bardzo prawdopodobne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w sytuacji, gdyby następnie okazało się, że wniosek o przywrócenie terminu był zasadny, a skarga uwzględniona. Zatem, niezbędne jest orzeczenie w przedmiocie wniosku o wstrzymanie wykonalności w postępowaniu sądowoadministracyjnym. 5. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 5.1. Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego podlega oddaleniu. Nietrafnie Skarżący podnosi, że w rozpoznawanej sprawie na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwe jest wstrzymanie wykonania ww. decyzji Naczelnika US. Akt ten znajduje się poza zakresem przedmiotowym rozpoznawanej sprawy, co trafnie zauważył Sąd pierwszej instancji. 5.2. W myśl art. 61 § 3 p.p.s.a.: "Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego złożenia wniosku do sądu. Dotyczy to także aktów wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach tej samej sprawy". Jak trafnie stwierdzono w postanowieniu NSA z dnia 1 grudnia 2011 r., I FZ 404/11 (publik.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl/), na które powołuje się w zażaleniu Skarżący, zwrot: "w granicach tej samej sprawy" należy interpretować na tle art. 3 § 2 p.p.s.a, który wskazuje na przedmiot sądowej kontroli, a także art. 134 i 135 tej ustawy, które regulują zakres sądowej kontroli. Ten ostatni przepis stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga. Można więc powiedzieć, że pojęcia "granice tej samej sprawy" i "granice sprawy, której dotyczy skarga" zakreślają zbliżone ramy prawne. W związku z tym zakresem art. 61 § 3 objęte będą zarówno akty wydane w pierwszej instancji, jak i np. akty, w stosunku do których toczy się postępowanie w trybie nadzwyczajnym lub w trybie autokontroli. Za takim rozumieniem omawianego zwrotu normatywnego pośrednio opowiedział się NSA w składzie siedmiu sędziów w uchwale z dnia 27 czerwca 2000 r. (FPS 12/99, ONSA 2001, nr 1, poz. 7). Stwierdził w niej mianowicie, że zwrot "we wszystkich postępowaniach" użyty w art. 29 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym (Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm.), wskazywał, że środki prawne, o których mowa w tym przepisie, mogą być stosowane do aktów lub czynności wydanych lub podjętych w różnych, a więc odrębnych postępowaniach prowadzonych "w granicach danej sprawy". Chodzi zatem zarówno o postępowanie zaliczane do trybu głównego, jak i postępowania należące do trybu nadzwyczajnego. Odnosząc się do zwrotu normatywnego "w granicach danej sprawy" NSA stwierdził, że chodzi o sprawę w ujęciu materialnym, w związku z czym o postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy będzie można mówić wówczas, gdy przedmiotem tych postępowań będzie sprawa wykazująca tożsamość podmiotową i przedmiotową (por. np. T. Woś (w:) Idem (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2011, s. 433 i n.). 5.3. Odnosząc powyższe rozważania do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, należy stwierdzić, że ww. wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika US Skarżący próbował objąć akt administracyjny, który znajduje się poza granicami niniejszej sprawy, rozumianej w sensie materialnym. Wszczęta skargą Skarżącego do WSA w Warszawie sprawa sądowoadministracyjna dotyczy w zakresie przedmiotowym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i jest następstwem wydania przez Dyrektora IS postanowienia z dnia 24 stycznia 2012 r. odmawiającego przywrócenia terminu do złożenia odwołania od ww. decyzji Naczelnika US. Sprawa administracyjna i będąca jej następstwem sprawa sądowoadministracyjna – rozumiane proceduralnie - są następstwem sprawy, w której Naczelnik US wydał decyzję z dnia 6 października 2011 r., nr [...], orzekającą o odpowiedzialności podatkowej członka zarządu – Skarżącego - za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za wrzesień 2009 r. Jednakże sprawy te – analizowane od strony materialnej – nie są tożsame ze sprawą, w której Naczelnik US wydał powyższą decyzję. O ich odrębności stanowi odmienność przedmiotowa: (1) w sprawie, w której Naczelnik US wydał swoją decyzję zakres przedmiotowy obejmował kwestię odpowiedzialności podatkowej członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, (2) w sprawie, w której zapadło zaskarżone orzeczenie WSA w Warszawie zakres przedmiotowy obejmuje kwestię przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Nie ulega wątpliwości, że wskazane sprawy są ze sobą w związku chronologicznym i podmiotowym, jednakże ze względu na wyżej podkreśloną odrębność zakresów przedmiotowych nie można uznać, że tworzą one tą samą sprawę w znaczeniu materialnym. Słusznie zauważył to Sąd pierwszej instancji i ocenił, że decyzja Naczelnika US, o której wstrzymanie wniósł Skarżący, nie mieściła się w zbiorze aktów prawnych, które mogłyby być objęte w toku postępowania przed WSA w Warszawie wstrzymaniem wykonania. Przedmiotem wstrzymania na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. mogą być tylko akty wydane lub podjęte we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy. 5.4. Reasumując, należy stwierdzić, że w świetle art. 61 § 3 p.p.s.a. wstrzymane może być wykonanie tylko takich aktów administracyjnych, które zostały wydane w granicach danej sprawy, rozumianej w kontekście art. 134 § 1 p.p.s.a. jako sprawa w znaczeniu materialnym, tym samym w postępowaniu sądowo administracyjnym, dotyczącym przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, nie jest możliwe wnioskowanie o wstrzymanie wykonania aktu administracyjnego, od którego strona skarżąca nie wniosła odwołania w ustawowo przewidzianym terminie, bowiem nie zachodzi tożsamość przedmiotowo tych dwóch postępowań, a tym samym są to dwie różne sprawy w znaczeniu materialnym. Zażalenie Skarżącego jest więc bezzasadne, w związku z czym Naczelny Sąd Administracyjny oddalił je na mocy art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a.