II GSK 1184/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. W. G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 841/12 w sprawie ze skargi P. W. G. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić skargę kasacyjną I Postanowieniem objętym skargą kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę P. W. G. na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia z dnia [...] listopada 2011 r., w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych. Relacjonując przebieg postępowania Sąd I instancji podał, że pismem z [...] listopada 2011 r. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa odmówiła skarżącemu przyznania pomocy w ramach działania "Modernizacja gospodarstw rolnych". Pismem z 7 grudnia 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym), skarżący wezwał organ do usunięcia naruszenia prawa. Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa pismem z [...] lutego 2012 r. (po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania) poinformowała skarżącego o negatywnym wyniku rozpatrzenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a skarga do Sądu została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 12 marca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucając skargę wyjaśnił, że została ona wniesiona z uchybieniem terminu. Wystąpienie z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa stanowi obligatoryjny warunek wniesienia skargi do sądu administracyjnego, natomiast udzielenie odpowiedzi na takie wezwanie ma wyłącznie znaczenie formalne, tj. dla oceny zachowania terminu skargi. Art. 53 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a., przewiduje również wypadek nie udzielenia takiej odpowiedzi. W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, iż wskazany w tym przepisie termin 60 dni liczony od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa jest ostatecznym terminem do złożenia skargi do sądu administracyjnego, w sytuacji gdy organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie bądź wprawdzie udzielił takiej odpowiedzi, jednakże została ona doręczona stronie już po upływie 60-dniowego terminu, liczonego od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Analiza tego przepisu prowadzi do wniosku, że po wniesieniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa rozpoczyna już bieg drugi z tych terminów, jeżeli jednak przed jego upływem organ doręczy odpowiedź na wezwanie, termin ten staje się bezprzedmiotowy, a rozpoczyna bieg termin trzydziestodniowy liczony od dnia doręczenia odpowiedzi na wezwanie. Jeżeli natomiast organ nie doręczy odpowiedzi na wezwanie przed upływem 60 dni od dnia wniesienia wezwania, to w tym terminie (60 dni od dnia wniesienia wezwania) powinna być wniesiona skarga. W niniejszej sprawie pismo ARiMR z [...] listopada 2011 r. informujące stronę skarżącą o odmowie przyznania pomocy finansowej ze środków unijnych zostało doręczone stronie w dniu 28 listopada 2011 r. (karta 469 akt administracyjnych). Skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 7 grudnia 2011 r. (koperta – karta 529 akt administracyjnych). Organ rozpatrzył powyższe wezwanie i udzielił odpowiedzi w dniu 8 lutego 2012 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. Wobec tego, skarżący winien wnieść skargę w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, a nie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia mu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W związku z powyższym Sąd I instancji uznał, że skarga wniesiona w dniu 12 marca 2012 r. (koperta – karta 55 akt sądowych) podlegała odrzuceniu. II P. W. G. zaskarżając postanowienie w całości domagał się jego uchylenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenia kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił naruszenie: - art. 53 § 2 p.p.s.a. polegające na błędnym ustaleniu, że zaszła przesłanka do odrzucenia skargi z dnia 12 marca 2012 r., mimo że skarżący w otwartym 60 dniowym terminie do złożenia skargi otrzymał odpowiedź ARiMR, co uprawniało go do złożenia skargi do WSA, co miało miejsce w dniu 12 marca 2012 r., - art. 45 Konstytucji poprzez bezpodstawne ograniczenie stronie merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym ograniczenia stronie prawa do sądu. W uzasadnieniu autor skargi kasacyjnej podał, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa wpłynęło do organu w dniu 15 grudnia 2011 r. i dopiero od tego należało liczyć sześćdziesięciodniowy termin na złożenie skargi do WSA. Skarżący zwrócił uwagę, że w przypadku uprawomocnienia się zaskarżonego postanowienia Sądu I instancji, jego skarga nie zostanie rozpatrzona, co w konsekwencji pozbawi go możliwości obrony praw. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji stosownie do przepisu art. 22 ust. 3 ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 z 2007 r., poz. 427 ze zm.), w przypadku gdy nie są spełnione warunki przyznania pomocy, podmiot wdrażający informuje wnioskodawcę, o odmowie jej przyznania z podaniem przyczyn odmowy. Jednocześnie w art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, zagwarantowano wnioskodawcom prawo do złożenia na takie pismo skargi do sądu administracyjnego, na zasadach i w trybie określonych dla aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. Zatem, aby skutecznie wnieść środek zaskarżenia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 22 ust. 4 ustawy o wspieraniu, sięgnąć należy do odpowiednich regulacji p.p.s.a., określających zasady i tryb skarżenia aktów lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4. Stosownie do treści art. 52 § 3 p.p.s.a., jeżeli ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, skargę na akty lub czynności, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 4 i 4a, można wnieść po uprzednim wezwaniu na piśmie właściwego organu - w terminie czternastu dni od dnia, w którym skarżący dowiedział się lub mógł się dowiedzieć o wydaniu aktu lub podjęciu innej czynności - do usunięcia naruszenia prawa. P. W. G. spełnił powyższy warunek i w dniu 7 grudnia 2011 r. (data stempla pocztowego) skierował do organu wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Zgodnie z treścią art. 53 § 2 p.p.s.a., w przypadkach, o których mowa w art. 52 § 3 i 4, skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzielił odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania o usunięcie naruszenia prawa. W rozpoznawanej sprawie skarżący wystąpił z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa w dniu 7 grudnia 2011 r. a odpowiedź organu została mu doręczona w dniu 9 lutego 2012 r., a zatem już po upływie 60 dni od dnia wniesienia wezwania. W takiej sytuacji skarga do sądu powinna być wniesiona w terminie 60 dni od dnia wniesienia wezwania, a nie w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia mu odpowiedzi na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Nie jest zasadny sformułowany w petitum skargi kasacyjnej zarzut naruszenia art. 53 § 2 p.p.s.a. Zdaniem skarżącego sześćdziesięciodniowy termin na złożenie skargi do WSA, o którym mowa w powyższym przepisie, należy liczyć od dnia doręczenia organowi wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a nie daty wysłania tego wezwania. Naczelny Sąd Administracyjny stanowiska tego nie podziela. Należy zwrócić uwagę, że art. 53 § 2 p.p.s.a. przewiduje dwa terminy wniesienia skargi, w zależności od tego czy organ odpowiedział na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa czy nie. Pierwszy z nich - trzydziestodniowy - powiązany został z datą doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Drugi – sześćdziesięciodniowy – powiązany został z datą wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Gdyby wolą ustawodawcy było uzależnienie biegu sześćdziesięciodniowego terminu od dnia doręczenia wezwania organowi, to sformułowałby to w podobny sposób jak w przypadku terminu trzydziestodniowego posługując się słowem "doręczenie". Jeżeli w tej samej jednostce redakcyjnej aktu prawnego ustawodawca użył dwóch różnych sformułowań do określenia początku biegu terminów, to nie można dokonywać takiej interpretacji, która "wniesienie wezwania" zrównywałaby znaczeniowo z doręczeniem go organowi. Powoływane w skardze kasacyjnej orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, sygn. akt II SA/Łd 452/04, nie zawiera zacytowanego przez kasatora fragmentu, a ponadto w ogóle nie odnosi się do sposobu rozumienia zawartego w art. 53 § 2 p.p.s.a. sformułowania "wniesienie wezwania". Za niezasadny należy uznać również zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji poprzez bezpodstawne ograniczenie stronie merytorycznego rozpoznania sprawy, a tym samym ograniczenia stronie prawa do sądu. Wyrażone w powołanym przepisie Konstytucji prawo do sądu nie ma charakteru absolutnego i nie może być realizowane w każdym czasie - w zależności od woli strony, bez zachowania określonych prawem terminów. Może być ono przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. Wprowadzenie w procedurze sądowoadministracyjnej terminów na dokonanie określonych czynności procesowych oraz konsekwencji ich uchybienia nie może być traktowane jako niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu naruszające istotę tego prawa. Wręcz przeciwnie taki zabieg legislacyjny ma na celu usprawnienie procedowania i tym samym najpełniejszą realizację zasady wyrażonej w art. 45 Konstytucji. Reasumując należy stwierdzić, że wbrew twierdzeniom kasatora, skarga na podlegające zaskarżeniu do sądu pismo ARiMR z dnia [...] listopada 2011 r. została wniesiona z uchybieniem sześćdziesięciodniowego terminu i zasadnie została odrzucona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.