II FSK 2431/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jacek Brolik (sprawozdawca), Sędzia NSA Małgorzata Wolf-Kalamala, Sędzia NSA (del.) Danuta Małysz, Protokolant Marta Wyszkowska, po rozpoznaniu w dniu 2 października 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej J. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 kwietnia 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 350/12 w sprawie ze skargi J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 20 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowych od osób fizycznych za 2006 r. 1) oddala skargę kasacyjną, 2) zasądza od J. T. na rzecz Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Łd 350/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę J. T. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Łodzi z dnia 20 lutego 2012 r., w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania w sprawie określenia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 r. Ze stanu faktycznego przedstawionego przez Sąd pierwszej instancji wynika, że decyzją z dnia 16 listopada 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w L. określił J. T. zobowiązanie w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2006 rok, w wysokości 129.290 zł. Decyzja ta została wysłana do podatnika w dniu 17 listopada 2011 r. Następnie w dniu 29 listopada 2009 r. do akt sprawy wpłynęło nadesłane przez podatnika pełnomocnictwo zawierające umocowanie dla M. G. do działania w jego imieniu w sprawach postępowań kontrolnych prowadzonych przez Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w L. m.in. o numerze [...] (podatek dochodowy od osób fizycznych). W związku z faktem ustanowienia przez stronę pełnomocnika organ kontrolny wysłał ponownie za pośrednictwem poczty (data umieszczona na stemplu przez placówkę nadawczą – 14 grudnia 2011 r.) decyzję z dnia 16 listopada 2011 r. na adres pełnomocnika. Decyzję tę pełnomocnik odebrał w dniu 27 grudnia 2011 r. Ponadto pełnomocnik odebrał także osobiście powyższą decyzję w dniu 14 grudnia 2011 r. Organ odwoławczy wskazał, że w momencie wysyłania decyzji podatnik nie był reprezentowany przez pełnomocnika. Organ pierwszej instancji został bowiem powiadomiony o udzielonym pełnomocnictwie dopiero w dniu 29 listopada 2011 r., podczas gdy decyzja została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 17 listopada 2011 r. Skoro zatem w dacie wydania decyzji przez organ pierwszej instancji i w dacie wysyłki tej decyzji do akt administracyjnych nie zostało złożone pełnomocnictwo do reprezentowania podatnika, to zachodził brak podstaw do przyjęcia, że w dacie tej pełnomocnik skutecznie został ustanowiony i jemu powinna być doręczona decyzja. Dokonując zatem w dniu 17 listopada 2011 r. ekspedycji decyzji na adres podatnika organ kontrolny zachował się prawidłowo. O skuteczności tego doręczenia decyduje wszakże fakt, że decyzja została wysłana pod właściwy adres, a podatnik został w sposób prawidłowy zawiadomiony o nadejściu pisma i miejscu, gdzie może je odebrać (pierwsze awizo w dniu 22 listopada 2011 r., drugie awizo w dniu 29 listopada 2011 r.). Reasumując. Organ odwoławczy stwierdził, że decyzja organu pierwszej instancji została podatnikowi doręczona w trybie art. 150 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (t.j. Dz. U. z 2012 r. Nr 749 ze zm.; dalej: O.p.), w dniu 6 grudnia 2011 r. (czyli po upływie 14 dni od dnia pozostawienia pierwszego awizo). Stosownie więc do art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 O. p. termin do złożenia odwołania od powyższej decyzji upłynął w dniu 20 grudnia 2011 r. Natomiast odwołanie od tej decyzji zostało złożone przez podatnika w dniu 28 grudnia 2011 r. (data nadania w placówce pocztowej), a zatem z uchybieniem terminu określonego w art. 223 § 2 pkt 1 O.p. Nie zgadzając się z powyższym postanowieniem, podatnik, reprezentowany przez pełnomocnika w osobie doradcy podatkowego, złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Zdaniem Sądu, organ odwoławczy prawidłowo przyjął, że znaczenie w sprawie ma jedynie pierwotne doręczenie decyzji na adres strony, a co za tym idzie, decyzja ta została skutecznie doręczona stronie w trybie awizo w dniu 6 grudnia 2011 r. W konsekwencji organ odwoławczy trafnie przyjął, że odwołanie podatnika zostało wniesione z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 O.p. Sąd pierwszej instancji nie podzielił natomiast stanowiska skarżącego, że za datę skutecznego doręczenia decyzji uznać należy w niniejszej sprawie dzień doręczenia tej decyzji pełnomocnikowi podatnika. Podkreślił, że przepis mówiący o doręczaniu pism pełnomocnikowi (art. 145 § 2 O.p.) dotyczy pełnomocnika ustanowionego w sprawie. Skuteczne zaś ustanowienie pełnomocnika musi być poparte złożonym do akt sprawy prawidłowym pełnomocnictwem. Tymczasem w dniu ekspedycji decyzji z dnia 16 listopada 2011 r. w aktach sprawy nie figurował wymagany dokument pełnomocnictwa. Podatnik ustanowił swoim pełnomocnikiem radcę prawnego – M. G. w dniu 28 listopada 2011 r. i powiadomił organ o tym fakcie w dniu 29 listopada 2011 r., czyli już po wydaniu i wysłaniu decyzji podatkowej z dnia 16 listopada 2011 r. W konsekwencji – zdaniem Sądu - organ pierwszej instancji prawidłowo doręczył decyzję stronie, stosownie do treści art. 145 § 1 O.p. Od daty tak dokonanego doręczenia rozpoczął zatem swój bieg 14-dniowy termin na wniesienie odwołania, który upłynął, jak zasadnie stwierdził organ odwoławczy, w dniu 20 grudnia 2011 r. W tym stanie rzeczy nie mogło wątpliwości budzić fakt, że złożone w dniu 28 grudnia 2011 r. odwołanie było odwołaniem wniesionym z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 223 § 2 O.p. W skardze kasacyjnej skarżący zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawie art. 174 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 145 § 1 ust. 1 lit. b p.p.s.a., przez przyjęcie, że obowiązek doręczenia pism pełnomocnikowi nie działa od ustanowienia pełnomocnika, jeżeli pismo zostało uprzednio wysłane, lecz niedoręczone stronie w trybie art. 150 O.p., lecz działa dopiero na przyszłość w stosunku do pism wysłanych po tym terminie. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 i 2 O.p. oraz art. 214 O.p. Wskazując na powyższy zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Łodzi, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Odpowiadając na skargę kasacyjną organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Brak było podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej. Na początek podnieść należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza wskazanymi w art. 183 § 2 p.p.s.a. przypadkami nieważności postępowania sądowego, których nie stwierdzono, Naczelny Sad Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, które wyznaczają zarzuty kasacyjne: sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami i standardami wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Przesłanek poprawności, określoności i precyzyjności (zarzutów) skargi kasacyjnej nie spełnia ogólnikowe zasadniczo powołanie się na art. 150 O.p., ponieważ wymieniona jednostka redakcyjna tekstu prawnego składa się z kilku paragrafów i punktów, a z kasacji nie wynika dostatecznie: czy zdaniem skarżącego doszło do naruszenia wszystkich czy też określonych tylko zapisów prawnych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono także zarzuty naruszenia art. 145 § 1 i 2 O.p. oraz art. 214 O.p. Zarzuty te są niezasadne. Z przepisów art. 145 § 1 i 2 O.p. wynika, że pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi; jeżeli strona ustanowiła pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Na podstawie art. 137 § 3 O.p. - pełnomocnik dołącza do akt oryginał lub urzędowo poświadczony odpis pełnomocnictwa. Adwokat, radca prawny, a także doradca podatkowy mogą sami uwierzytelnić odpis udzielonego im pełnomocnictwa oraz odpisy innych dokumentów wykazujących ich umocowanie. Organ podatkowy może w razie wątpliwości zażądać urzędowego poświadczenia podpisu strony. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku, które nie zostało zakwestionowane zarzutem naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., wynika, że decyzja organu podatkowego została wysłana do podatnika w dniu 17 listopada 2011 r. Pełnomocnik podatnika dołączył do akt udzielone mu pełnomocnictwo, a więc ustanowił się w postępowaniu pełnomocnikiem – zgodnie z art. 137 § 3 O.p. – w dniu 29 listopada 2011 r. (data wpływu dokumentu pełnomocnictwa do akt). W czasie wydawania i wysyłania do podatnika decyzji w analizowanym postępowaniu działał on jeszcze bez pełnomocnika, o którego ustanowieniu organ podatkowy nie wiedział/nie mógł nawet wiedzieć. Nie doszło więc niewątpliwie do błędnego, naruszającego art. 137 § 3 oraz art. 145 § 1 i 2 O.p., wysłania decyzji. W przepisach art. 145 § 1 i 2 O.p. mowa jest wprawdzie dosłownie o doręczeniu a nie wysłaniu pisma, jednakże wysyłając pismo organ nie mógł przewidzieć i antycypować ze skutkami prawnymi ustanowienia w sprawie konkretnego pełnomocnika, natomiast bezpośrednim następstwem (faktycznym i prawnieznaczącym) wysłania pisma jest jego doręczenie, tak bezpośrednie jak i zastępcze, to jest w rozumieniu art. 150 § 2 in fine O.p. Zgodnie z art. 214 O.p., nie może szkodzić stronie błędne pouczenie w decyzji co do prawa odwołania, wniesienia powództwa do sądu powszechnego lub skargi do sądu administracyjnego albo brak takiego pouczenia. Decyzja wydana w sprawie posiadała zgodne z treścią art. 214 O.p. pouczenie, natomiast doręczenie decyzji, o którym była w nim mowa, oznacza także doręczenie zastępcze, o którym stanowi art. 150 § 1 i 2 O.p. Z tych powodów, na podstawie art. 184 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny skargę kasacyjną oddalił. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a.).