IV SA/Wa 28/12
WyrokWSA w Warszawie2012-04-24
Skład orzekający: Tomasz Wykowski, Grzegorz Czerwiński, Marian Wolanin
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wpis zakładu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, a jeśli tak, to czy może zostać uznany za bezskuteczny ex tunc?Ratio decidendi
Wpis zakładu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, jest czynnością podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej, ponieważ wywołuje skutki prawne dla podmiotów trzecich, w tym ograniczenia w zagospodarowaniu nieruchomości sąsiednich. Ponieważ wpis ten został dokonany z naruszeniem prawa (zakład nie spełniał kryteriów zakładu o zwiększonym ryzyku), sąd stwierdził jego bezskuteczność z mocą wsteczną (ex tunc), traktując go jako nigdy niezaistniały.Stan faktyczny
Skarżąca spółka B. S.A. wniosła skargę na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (GIOŚ) polegającą na wpisie zakładu P. sp. j. do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Skarżąca podnosiła, że wpis ten jest wadliwy, ponieważ zakład nie spełniał kryteriów do zaliczenia go do tej kategorii, a także że zgłoszenie i program zapobiegania awariom były nieskuteczne. Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę, uznając czynność za deklaratoryjną. NSA uchylił to postanowienie, wskazując na skutki prawne wpisu dla sąsiadów. Następnie, po ponownym rozpoznaniu sprawy, WSA stwierdził bezskuteczność wpisu z mocą wsteczną.Rozstrzygnięcie
Stwierdzono bezskuteczność czynności Głównego Inspektora Ochrony Środowiska polegającej na wpisie zakładu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, z mocą wsteczną oraz zasądzono zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Czerwiński, Sędzia WSA Marian Wolanin, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. S.A. z siedzibą w R. na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska w przedmiocie wpisu do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii. 1. uznaje się za bezskuteczną czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z zakresu administracji publicznej, polegającą na wpisie P. sp. j. z siedzibą w L. Zakład w R. - jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej – do prowadzonego na podstawie art. 29 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz. 287 ze zmianami) rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii, w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska; 2. zasądza od Głównego Inspektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej B. S.A. z siedzibą w R. kwotę 676 (sześćset siedemdziesiąt sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
IV SA/Wa 28/12
UZASADNIENIE
I. Pismem datowanym na [...] stycznia 2011 r. spółka "B." S.A. z siedzibą w R. (dalej "skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej "Sądu") skargę na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska (dalej "GIOŚ") z zakresu administracji publicznej, polegającą na wpisie P. sp.j. z siedzibą w L. Zakład w R. (dalej "uczestnik"), jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, do:
1) rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska (dalej także "rejestr zakładów"),
2) ogólnopolskiej bazy potencjalnych sprawców poważnych awarii PSPA (dalej także "bazy PSPA"),
3) oraz ogólnopolskiej bazy SPIRS (dalej także "bazy SPIRS").
II. W uzasadnieniu skargi wskazano w szczególności, co następuje:
1. Zaskarżona czynność GIOŚ narusza następujące przepisy prawa:
(-) art.2 ust.1 pkt 1 i art.29 pkt 4 ustawy z dnia 20 lipca 1991 r. o Inspekcji Ochrony Środowiska (tekst jednolity: Dz.U. z 2007 r. Nr 44, poz.287 z późniejszymi zmianami), dalej "ustawy o Inspekcji (...)",
(-) art.248 ust.1 i ust.3, art.250 oraz art.251 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz.150 z późn.zm.), dalej "Poś",
(-) §1 ust.2 rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 58, poz.535 z późn.zm.), dalej "rozporządzenia w sprawie rodzajów (...)",
(-) pkt 1 załącznika do rozporządzenia w sprawie rodzajów (...) w brzmieniu nadanym rozporządzeniem Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r., zmieniającym w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz.U. Nr 30, poz.208).
2. Istota naruszenia polega w ocenie skarżącej na dokonaniu wpisu uczestnika do rejestru zakładów oraz do baz pomimo tego, że:
1) uczestnik nie jest zakładem o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii przemysłowej (dalej "zakładem o zwiększonym ryzyku (...)"),
2) zgłoszenie uczestnika, dokonane w trybie art.250 Poś, nie zostało dokonane skutecznie,
3) uczestnik nie złożył prawnie skutecznego programu zapobiegania poważnym awariom przemysłowym, o którym mowa w art.251 Poś.
3. Skarżąca jako użytkownik wieczysty i właściciel nieruchomości sąsiadujących bezpośrednio z nieruchomościami, na których zlokalizowany jest zakład uczestnika, posiada interes prawny do złożenia skargi na czynność GIOŚ polegającą na wpisie uczestnika do rejestru i do baz.
4. Z przepisu §1 ust.2 rozporządzenia w sprawie rodzajów (...) oraz pkt 1 załącznika do rozporządzenia wynika, że podstawą do zaliczenia danego zakładu do kategorii zakładów o zwiększonym ryzyku jest ilość substancji niebezpiecznej faktycznie znajdującej się w zakładzie, a nie maksymalna ilość substancji niebezpiecznej, która mogłaby się w zakładzie znajdować. Ze zgłoszenia uczestnika, będącego podstawą do dokonania wpisu wynika, że w eksploatowanej przez uczestnika instalacji chłodniczej może się znaleźć maksymalnie 57 694 kg amoniaku, niemniej faktycznie znajduje się w niej około 35 ton tej substancji. Wprawdzie pierwotne brzmienie załącznika do rozporządzenia w sprawie rodzajów (...) istotnie nakazywało uwzględnianie przy klasyfikowaniu zakładu również maksymalnej ilości substancji niebezpiecznych, niemniej regulacja ta nie obowiązuje od ponad czterech lat, tj. od daty znowelizowania rozporządzenia.
5. Stanowisko, że uczestnik nie spełnia kryteriów zakładu o zwiększonym ryzyku (...), zajął GIOŚ w piśmie z dnia [...] września 2010 r. nr [...].
6. Zgłoszenie dokonane przez uczestnika na podstawie art.250 Poś nie jest prawnie skuteczne, albowiem pracownik uczestnika, który dokonywał uzupełnienia zgłoszenia nie wykazał stosownym dokumentem, że był w tej dacie upoważniony do reprezentowania uczestnika.
7. Przedłożony przez uczestnika w dniu [...] sierpnia 2010 r. program zapobiegania poważnej awarii przemysłowej nie ma mocy prawnej, albowiem nie został podpisany przez uczestnika na końcu dokumentu (podpis widnieje wyłącznie na pierwszej stronie).
III. W odpowiedzi na skargę GIOŚ wniósł o jej oddalenie.
IV. Postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. Sąd odrzucił skargę, uznając zaskarżoną czynność GIOŚ za nie podlegającą kontroli sądowoadministracyjnej z uwagi na to, że nie tworzy ona żadnych praw lub obowiązków administracyjnych, a wyłącznie je potwierdza (czynność o charakterze deklaratoryjnym, a z punktu widzenia interesów osób trzecich - informacyjnym).
V. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II OSK 1707/11 Naczelny Sąd Administracyjny (dalej "NSA") uchylił postanowienie Sądu z dnia 23 maja 2011 r. Uzasadniając rozstrzygniecie, NSA zajął stanowisko, że wpis zakładu do rejestru wywołuje skutki prawne zarówno dla tego zakładu, jak i dla osób trzecich, tj. podmiotów posiadających nieruchomości sąsiadujące z zakładem, albowiem na mocy art.73 Poś podmioty te, sąsiadując z zakładem wpisanym do rejestru, doznają ograniczeń w zagospodarowywaniu własnych nieruchomości.
VI. Na rozprawie przed Sądem w dniu 21 lutego 2012 r. pełnomocnik skarżącej w szczególności podkreślił potwierdzenie zasadności zarzutów skargi w świetle stanowiska zajętego przez właściwe organy administracji skierowane do innego niż skarżąca podmiotu sąsiadującego z zakładem uczestnika (oprócz powołanego w skardze pisma GIOŚ z dnia [...] września 2010 r. pełnomocnik wskazała również na powołane w skardze kasacyjnej do postanowienia Sądu z dnia 23 maja 2011 r. pismo Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w R. z dnia [...] marca 2011 r.).
VII. Na rozprawie przed Sądem w dniu 19 kwietnia 2012 r. pełnomocnik organu oświadczył, że:
- w dniu [...] czerwca 2011 r. Wojewódzki Inspektor Ochrony Środowiska w R. (dalej "WIOŚ") dokonał wykreślenia uczestnika z rejestru zakładów o zwiększonym i dużym ryzyku wystąpienia awarii i dokonał wpisu zakładu do rejestru sprawców poważnych awarii (nr [...]),
- w dniu [...] lipca 2011 r., po zaimportowaniu bazy prowadzonej przez WIOŚ, GIOŚ umieścił uczestnika w rejestrze zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnych awarii.
Pełnomocnik skarżącej oświadczył, że wskazane wyżej czynności organu nie satysfakcjonują skarżącej, albowiem wywołały one skutki prawne dopiero od dnia ich dokonania (dopiero od tej daty wpis uczestnika do rejestru zakładów utracił moc prawną), natomiast skarżąca jest zainteresowana pozbawieniem mocy prawnej wpisu uczestnika do rejestru już od dnia jego dokonania. W konsekwencji pełnomocnik skarżącej wniósł o uchylenie kwestionowanego wpisu w całości we wszystkich bazach oraz rejestrze, albo o stwierdzenie jego bezskuteczności.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Sąd rozpoznał skargę na czynność Głównego Inspektora Ochrony Środowiska z racji sprawowania wymiaru sprawiedliwości, polegającego na kontrolowaniu działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (art.1§1 i §2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych - Dz.U. z dnia 20 września 2002 r., Nr 153, poz.1269 z późn.zm.). Kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na inne niż określone w pkt 1 - 3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art.3§2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn.zm- zwanej dalej "p.p.s.a.").
Zgodnie z art.150 p.p.s.a. w sprawach skarg na akty i czynności niewymienione w art. 145-148 sąd uwzględniając skargę uchyla lub stwierdza bezskuteczność aktu lub czynności.
Skargę należało uwzględnić, albowiem zaskarżona czynność GIOŚ dokonana została z naruszeniem przepisów prawa.
Przedmiotem zaskarżonej przez skarżącą czynności GIOŚ było wpisanie uczestnika - na podstawie art.29 pkt 4 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska - do rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska. Przywołany przepis przewiduje, że do Inspekcji Ochrony Środowiska należy prowadzenie wskazanego wyżej rejestru zakładów.
Posiadanie przez skarżącą interesu prawnego w niniejszej sprawie zostało przesądzone cytowanym wcześniej postanowieniem NSA z dnia 4 listopada 2011 r., wskazującym jako źródło tego interesu ochronę przysługujących skarżącej praw rzeczowych do nieruchomości sąsiadujących z zakładem uczestnika, objętych - w następstwie wpisania uczestnika do rejestru - obostrzeniami w zagospodarowaniu terenu zgodnie z art.73 Poś.
Zgodnie z art.248 ust.1 Poś zakład stwarzający zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, zwanej dalej "awarią przemysłową", w zależności od rodzaju, kategorii i ilości substancji niebezpiecznej znajdującej się w zakładzie uznaje się za zakład o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii, zwany dalej "zakładem o zwiększonym ryzyku", albo za zakład o dużym ryzyku wystąpienia awarii, zwany dalej "zakładem o dużym ryzyku".
Szczegółowe przesłanki decydujące o zaliczeniu danego zakładu do zakładu o zwiększonym ryzyku lub zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej wskazuje rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. w sprawie rodzajów i ilości substancji niebezpiecznych, których znajdowanie się w zakładzie decyduje o zaliczeniu go do zakładu o zwiększonym ryzyku albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (Dz. U. z dnia 17 maja 2002 r.), wydane na podstawie art.248 ust.3 Poś.
W §1 ust.2 rozporządzenia wskazano, że do zakładu o zwiększonym ryzyku zalicza się zakład, w którym występuje jedna lub więcej substancji niebezpiecznych w ilości równej lub większej niż określone w załączniku do rozporządzenia w tabeli 1 lub 2 w kolumnie "Ilość substancji niebezpiecznej decydująca o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku". Zgodnie z tabelą 2 amoniak jako substancja toksyczna o zagrożeniu R23 stanowi podstawę do kwalifikacji zakładu do zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii w przypadku jego występowania w ilości co najmniej 50 Mg. Występowanie tej ilości amoniaku dotyczy warunków normalnej pracy zakładu oraz warunków innych niż normalne, tzn. takich, w których przewiduje się możliwość wystąpienia substancji niebezpiecznej, w szczególności podczas awarii przemysłowej.
Z materiału dowodowego niniejszej sprawy wynika, że wprawdzie w zakładzie uczestnika występuje substancja niebezpieczna, tj. amoniak, niemniej w ilości niższej aniżeli 50 Mg, niezbędnych do zaliczenia zakładu do kategorii zakładów zwiększonego ryzyka wystąpienia awarii przemysłowej. Stan ten potwierdza treść zgłoszenia z dnia [...] maja 2010 r., dokonanego przez uczestnika Wojewódzkiemu Inspektorowi Ochrony Środowiska w R., w którym stwierdzono, że zakład uczestnika posiada w zamkniętym obiegu [...] ton amoniaku, natomiast zgodnie z ekspertyzą opracowaną przez rzeczoznawców S. w D. może zgromadzić w instalacji amoniakalnej [...] kg amoniaku.
W piśmie GIOŚ z dnia [...] września 2010 r., skierowanym do spółki W. Sp. z o.o. z siedzibą w R. wskazano, co następuje:
"W trakcie kontroli przeprowadzonej przez WIOŚ w R. w dniach [...] - [...] lipca 2010 r. w [zakładzie uczestnika] ustalono m.in.:
- w zakładzie eksploatowana jest amoniakalna instalacja chłodnicza, w której znajduje się 35 Mg amoniaku,
- zakład nie planuje zwiększenia ilości amoniaku w instalacji chłodniczej w stosunku do stanu istniejącego, ani też zmian technologicznych mogących mieć wpływ na zwiększenie czynnika chłodniczego w instalacji,
- obecnie prowadzona jest analiza "Programu zapobiegania awariom" pod kątem udokumentowania, że zastosowane i planowane strefy zabezpieczeń będą gwarantować akceptowalny poziom bezpieczeństwa dla ludzi i środowiska,
- emisja zanieczyszczeń do powietrza, w tym z chłodniczej instalacji amoniakalnej, utrzymuje się na poziomie określonym w decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia [...] lutego 2006 r.,
- w zakładzie planowane jest wykonanie do końca 2010 r. (po przyjęciu Programu zapobiegania awariom przez PSP) przeciwsabotażowego systemu alarmowego, wraz z telewizją przemysłową, obejmującego newralgiczne punkty instalacji amoniakalnej.
W świetle powyższych ustaleń:
- zakład uczestnika nie miał obowiązku dokonania zgłoszenia jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, ponieważ nie spełniał kryteriów określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r. (eksploatowana jest instalacja, w której występuje 35 Mg amoniaku, tj. poniżej wartości progowej dla substancji toksycznych - 50 Mg - określonej w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 31 stycznia 2006 r.),
- nie było podstawy do wystąpienia do Prezydenta Miasta w R. o zmianę warunków pozwolenia na emisję do powietrza ze źródeł technologicznych na terenie zakładu, w związku z tym, że zakład nie planuje zwiększenia ilości amoniaku w stosunku do stanu istniejącego,
- nie zastosowano art.73 ust.3 Poś, ponieważ nie stwierdzono działań zakładu, których skutkiem byłaby konieczność zwiększenia ilości amoniaku w instalacji,
- nie wydano decyzji na podstawie art.73 ust.6 Poś, ponieważ zakład podjął działania, mające na celu wprowadzenie dodatkowych zabezpieczeń.".
W piśmie z dnia [...] marca 2011 r., skierowanym również do spółki W. Sp. z o.o. z siedzibą w R., inny organ, tj. Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej stwierdził, co następuje:
"(...) informujemy, że w okresie [...].02 - [...].02.2011 r. przeprowadzono czynności kontrolno - rozpoznawcze w P. sp. j. Zakład Produkcyjny przy ulicy [...] w R., na podstawie których stwierdzono, że zakład nie posiada substancji niebezpiecznej w ilości dającej podstawę do jego zgłoszenia jako zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej w myśl zapisów ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (tj. Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz.150 z późn.zm.) oraz w wydanym do tego przepisu akcie wykonawczym, tj. rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. (...).
Mając na uwadze ustalony podczas czynności kontrolno - rozpoznawczych stan faktyczny [w zakładzie uczestnika] oraz ww. akty prawne stwierdzono, że dokonane zaliczenie zakładu do zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii nie spełnia przesłanek zawartych w przepisach wykonawczych, tj. w § 1 ust.2 ww rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r., który wskazuje, że do zakładu o zwiększonym ryzyku zalicza się zakład, w którym występuje jedna lub więcej substancji niebezpiecznych w ilości równej lub większej niż określone w załączniku do rozporządzenia w tabeli 1 lub 2 w kolumnie "Ilość substancji niebezpiecznej decydująca o zaliczeniu do zakładu o zwiększonym ryzyku". Zgodnie z tabelą 2 amoniak jako substancja toksyczna o zagrożeniu R23 stanowi podstawę do kwalifikacji zakładu do zwiększonego ryzyka wystąpienia poważnej awarii w przypadku jego występowania w ilości co najmniej 50 Mg. Występowanie tej ilości amoniaku dotyczy warunków normalnej pracy zakładu oraz warunków innych niż normalne, tzn. takich, w których przewiduje się możliwość wystąpienia substancji niebezpiecznej, w szczególności podczas awarii przemysłowej.
Jak wykazała przeprowadzona kontrola [zakładu uczestnika], w trakcie normalnej pracy zakładu oraz w sytuacji zaistnienia warunków innych niż normalne, do których w rozpatrywanym przypadku zaliczyć należy czasową obecność na terenie zakładu cystern samochodowych w trakcie uzupełniania ubytków amoniaku, jego maksymalna ilość nie jest większa niż 40 Mg.
Przedmiotowa kontrola wykazała więc, że ilość amoniaku stanowiąca dla [zakładu uczestnika] podstawę do jego zaliczenia do zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej stanowiła ilość hipotetyczna substancji niebezpiecznej, a nie maksymalna ilość amoniaku jaka jest lub będzie stosowana w normalnych warunkach procesu technologicznego. Ta hipotetyczna ilość amoniaku wynikająca z maksymalnej pojemności instalacji chłodniczej nie jest równoznaczna z ilością, o której mowa w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 9 kwietnia 2002 r. Brak podstaw kwalifikacji zakładu jako zakładu o zwiększonym ryzyku potwierdził prowadzący zakład, przedkładając do tut. Komendy informację zawartą w piśmie z dnia [...] lipca 2002 r. Jak wykazała kontrola stan faktyczny w zakładzie nie uległ w tym okresie żadnym zmianom (tj. brak rozbudowy instalacji - pismo Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w R. znak [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., nie zmieniono technologii oraz rodzaju i ilości substancji)."
W świetle powyższych okoliczności nie budzi wątpliwości, że zakład uczestnika nie spełniał nigdy kryteriów zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej, w związku z powyższym nigdy nie powinien był zostać wpisany do rejestru prowadzonego przez organy Inspekcji Ochrony Sanitarnej jako zakład tego rodzaju. Dokonanie przedmiotowego wpisu przez GIOŚ jest zatem oczywiście wadliwe.
Z racji późniejszego uchylenia przez GIOŚ kwestionowanego wpisu, jego powtórne uchylenie, tym razem przez Sąd, nie jest możliwe. Niemniej, mając na uwadze trafnie podkreślony przez skarżącą fakt, że uchylenie wpisu przez GIOŚ wywołuje skutki dopiero od dnia uchylenia (skutek ex nunc), nie eliminując skutków wpisu już od dnia jego dokonania (brak skuteczności ex nunc uchylenia wpisu przez organ), zachodzą w ocenie Sądu przesłanki do stwierdzenia kwestionowanego wpisu za bezskuteczny. Oznacza to, że zgodnie z intencją skargi wpis ten należy traktować jako nigdy niezaistniały (skutek ex tunc).
Sąd nie uznał natomiast za celowe uwzględnienia żądania skarżącej w przedmiocie odniesienia się w wyroku do wpisów co do zakładów uczestnika poczynionych przez GIOŚ w poszczególnych bazach informatycznych. Powyższe wynika z faktu, że prowadzenie tychże baz nie jest przedmiotem regulacji ustawowych, ewentualnie regulacji aktów wykonawczych. Prowadzenie wspomnianych baz stanowi zatem jedynie techniczny sposób wykonania obowiązku prowadzenia przez organy Inspekcji Ochrony Środowiska rejestru, o którym mowa w art.29 pkt 4 ustawy o Inspekcji Ochrony Środowiska. Rozstrzygnięcie Sądu w przedmiocie wpisu do rejestru (w niniejszej sprawie stwierdzenie jego bezskuteczności) będzie zatem musiało konsekwentnie wywołać stosowne zmiany w zapisach informatycznych.
Ponadto Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia żądania skarżącej odnośnie uchylenia, czy też uznania za bezskuteczne wszystkich wpisów dotyczących uczestnika, zamieszczonych w rejestrze zakładów, o których mowa w art.29 pkt 4 ustawy o Inspekcji (...), a zatem także tych wpisów do tego rejestru, które zostały dokonane w związku wystąpieniem innych okoliczności, aniżeli spełnianie przez zakład uczestnika kryteriów zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia poważnej awarii przemysłowej. Żądanie skarżącej w przedmiotowym zakresie nie znajduje bowiem oparcia w interesie prawnym skarżącej w sytuacji, w której w świetle art.73 ust.5 Poś źródłem ingerencji w prawo własności skarżącej, związanym ze statusem zakładu uczestnika, odnoszącym się do zagrożenia poważną awarią przemysłową, jest wyłącznie uzyskanie przez ten zakład statusu zakładu stwarzającego zagrożenie wystąpienia poważnych awarii, a zatem - zgodnie z art.248 ust.1 Poś - albo zakładu o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii albo zakładu o dużym ryzyku wystąpienia awarii.
Należy bowiem zważyć, co następuje:
- zgodnie z literalnym brzmieniem art.29 pkt 4 Poś do Inspekcji Ochrony Środowiska należy prowadzenie rejestru zakładów, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii, w tym zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska,
z przepisu tego nie wynika zawężenie przedmiotowego rejestru wyłącznie do rejestru zakładów o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii i o dużym ryzyku wystąpienia awarii w rozumieniu przepisów o ochronie środowiska (przesądza o tym sformułowanie "w tym zakładów o zwiększonym ryzyku ..."),
powyższe potwierdza dodatkowo zestawienie cytowanego przepisu, operującego pojęciem "zakłady, których działalność może być przyczyną wystąpienia poważnej awarii" z przepisami art.73 ust.5 i art.248 ust.1 Poś, operującymi pojęciem "zakłady stwarzające zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej" (pojęcia odpowiednio o zakresie szerszym i zakresie węższym),
z powyższego wynika formalne uprawnienie organów do ewidencjonowania także tych zakładów, które nie są zakładami stwarzającymi zagrożenie wystąpienia poważnej awarii przemysłowej (zakładami o zwiększonym ryzyku wystąpienia awarii oraz zakładami o dużym ryzyku),
stosownie do uwag poczynionych wcześniej uznać należy, że w świetle art.73 ust.5 Poś sytuacja taka nie narusza interesu prawnego skarżącej.
Z powyższych względów Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art.150 oraz art.200 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło