IV SA/Wa 109/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka, Sędzia WSA Jakub Linkowski, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz skarżącej J. B. kwotę 557 (pięćset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania J. B., utrzymało w mocy decyzję Burmistrza Miasta Z. z dnia [...] września 2011 r. o odmowie zobowiązania E. i W. K. - właścicieli nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...] do przywrócenia stanu poprzedniego na gruncie lub wykonania urządzeń zapobiegających szkodom na nieruchomości położonej w Z. przy ul. [...], oznaczonej jako działka nr [...] w obrębie [...], stanowiącej własność Pani J. B. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przytoczono stan faktyczny sprawy, jak również zacytowano określone przepisy ustawy Prawo ochrony środowiska, ustawy Prawo wodne oraz kodeksu postępowania administracyjnego stwierdzając, że uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia oraz zebrany w aktach materiał dowodowy wskazują, że organ pierwszej instancji przeprowadził w sposób właściwy postępowanie dowodowe. Podczas oględzin stwierdzono, że pomiędzy posesjami przy ul. [...] i [...] istnieje ogrodzenie, na które składają się słupki oraz siatka stalowa na podmurówce betonowej. Teren posesji przy ul. [...] jest nieznacznie podniesiony w stosunku do działki przy ul. [...], prawdopodobnie z powodu użytkowania działki oraz pielęgnowania zieleni. Wzdłuż części ogrodzenia od strony posesji przy ul. [...] wykonano niewielki rów bezpośrednio przy podmurówce w celu zbierania i odprowadzania wód opadowych. W czasie oględzin stwierdzono ponadto, że obydwie działki nie są ani podmokłe, ani podtopione, ani tym bardziej zalane. Z decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wynika, że dokonane w dniu [...] lutego 2009 r. przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego oględziny nieruchomości położonej przy ul. [...] wykazały, że sposób odprowadzania wód opadowych za pomocą rynien i rur spustowych jest zgodny z dokumentacją projektową budynku mieszkalnego zatwierdzoną przez właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej. Ponadto z ustaleń organów nadzoru budowlanego wynika, że wody opadowe odprowadzane są na teren własnej nieruchomości inwestora. Potwierdziły to oględziny nieruchomości dokonane przez [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w dniu [...] listopada 2010 r. Przeprowadzone przez organ pierwszej instancji postępowanie wyjaśniające nie wykazało, aby dochodziło do szkodliwego oddziaływania na nieruchomość położoną przy ul. [...] wskutek zmiany stosunków wodnych. Dowodów na tą okoliczność nie przedstawiła sama skarżąca. Za taki dowód nie można uznać gołosłownych twierdzeń, że w czasie opadów dochodzi do zalewania jej działki. Brak jest w tym względzie jakiejkolwiek dokumentacji fotograficznej potwierdzające stanowisko strony. Z kolei dołączone do odwołania fotografie nie wskazują aby w dniu [...] września 2011 r. na terenach obu działek widoczne były jakiekolwiek zastoiny wody. Wprawdzie art. 7 kpa nakłada na organy administracji obowiązek podejmowania wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, jednakże nie może to oznaczać obciążenia organu nieograniczonym obowiązkiem poszukiwania faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności w sytuacji, gdy strona nie przedstawia żadnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w decyzji Nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. wyjaśnił, że nieznaczne podwyższenie terenu działki E. i W. K. nie nastąpiło w wyniku robót budowlanych prowadzonych w obrębie budynku, tylko najprawdopodobniej z powodu użytkowania działki oraz pielęgnowania zieleni. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. J. B. zarzuciła naruszenie art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 roku - Prawo wodne (Dz.U. 2005, Nr 239, poz. 2019, ze zm.) poprzez jego błędną wykładnię a także jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż stan faktyczny w niniejszej sprawie nie stanowi podstawy do zastosowania przedmiotowego przepisu i nakazanie właścicielowi gruntu przywrócenia stanu poprzedniego, a także naruszenie art. 7, art. 8, art. 10 §1, art. 11, art. 75 §1, art. 77 §1 i art. 78 §1 kpa poprzez ich niezastosowanie. W uzasadnieniu skargi opisano stan faktyczny sprawy skupiając się m.in. na wykazaniu, iż ustalenie okoliczności określonych w art. 29 ustawy Prawo wodne wymaga od organu administracji uzyskania wiadomości specjalnych w postaci opinii biegłego z zakresu oceny stosunków wodnych, której to opinii organy orzekające nie uzyskały naruszając ustawowy obowiązek rzetelnego i dokładnego ustalenia stanu faktycznego sprawy. W odpowiedzi na skargę organ orzekający wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji naruszają art. 7, art. 77 §1 oraz art. 80 kpa w zw. z art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz.U. z 2005 r. Nr 235, poz. 2019, ze zm.) i art. 84 kpa w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W rozpatrywanej sprawie organy orzekające ustaliły, iż grunt Państwa K. jest nieznacznie podwyższony wobec gruntu skarżącej, co jest najprawdopodobniej wynikiem użytkowania działki oraz pielęgnowania zieleni. Przy tak ustalonym stanie faktycznym niezbędne jest zatem ustalenie, kiedy zaistniała różnica w poziomie terenu obu nieruchomości, i czy różnica ta wywołała naruszenie stosunków wodnych ze szkodą dla nieruchomości skarżącej.. Zgodnie bowiem z art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne jeżeli spowodowane przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływają na grunty sąsiednie, wójt, burmistrz lub prezydent miasta może, w drodze decyzji, nakazać właścicielowi gruntu przywrócenie stanu poprzedniego lub wykonanie urządzeń zapobiegających szkodom. Nie ma więc w sprawie żadnego znaczenia, czy różnica w poziomie terenu obu nieruchomości jest wynikiem wybudowania domu, czy też użytkowania działki i pielęgnacji ogrodu. Istotne w sprawie są skutki zaistnienia takiej różnicy w sferze stosunków wodnych, co wymaga ustalenia z wykorzystaniem opinii z zakresu uprzednich i obecnych stosunków wodnych na gruncie określonej w art. 84 kpa. Zastosowanie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne nie jest bowiem zależne od dokonania zmiany poziomu terenu z naruszeniem prawa, lecz od ustalenia zaistnienia niekorzystne zmiany stosunków wodnych wobec nieruchomości sąsiednich. Naruszenie stosunków wodnych nie zawsze zaś może przejawiać się w postaci widocznego zalewania wodą powierzchni terenu nieruchomości sąsiedniej, dlatego do ustalenia, czy doszło do naruszenia istniejących dotychczas stosunków wodnych może być wymagane uzyskanie opinii biegłego zwłaszcza wtedy, gdy zauważalny stan faktyczny na nieruchomości sąsiedniej przy istniejącej różnicy w poziomie terenu nieruchomości nie jest wystarczający do jednoznacznego wykazania, że obecny stan stosunków wodnych nie jest wynikiem zaistniałej różnicy w poziomie terenu. Skoro w niniejszej sprawie zaistniała różnica w poziomie terenu obu nieruchomości, a wątpliwość dotyczy skutków tej zmiany wobec dotychczasowego przepływu wód opadowych, to organ orzekający wydając odmowną decyzję określoną w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne zobowiązany był jednoznacznie wykazać za pomocą stosownych środków dowodowych, iż różnica ta nie zmieniła dotychczasowych stosunków wodnych. Tymczasem, organy orzekające poprzestały na własnej ocenie stanu faktycznego uznając, iż brak oczywistych efektów naruszenia stosunków wodnych w postaci zastoin wody na nieruchomości skarżącej wyklucza takie naruszenie i w konsekwencji podważa twierdzenia skarżącej o przepływie wody opadowej przez jej nieruchomość z nieruchomości sąsiedniej w czasie opadów deszczu. Nie wynika z akt, aby oględziny nieruchomości skarżącej dokonywane były w porze deszczowej, skoro przedmiotem takich oględzin jest właśnie ustalenie kierunku i intensywności przepływu wód opadowych z nieruchomości sąsiedniej. Jeżeli organy orzekające wykluczyły konieczność uzyskania opinii biegłego w przedmiocie ustalenia istniejących stosunków wodnych, to zobowiązane były w świetle zarzutów skarżącej odnośnie zalewania jej nieruchomości z nieruchomości sąsiedniej w czasie deszczu do dokonania oględzin właśnie w porze deszczowej, aby w ten sposób ustalić wiarygodność twierdzeń skarżącej, czego organy orzekające zaniechały w przedmiotowej sprawie z naruszeniem art. 7 i art. 77 §1 kpa, które w konsekwencji spowodowało przedwczesną ocenę okoliczności określonych w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne w rozumieniu art. 80 kpa. W świetle powołanych przepisów nie można bowiem zakładać gołosłowności twierdzeń skarżącej bez przynajmniej przeprowadzenia oględzin nieruchomości właśnie w takim czasie, w którym miałoby dochodzić do zalewania nieruchomości skarżącej wodą opadową z nieruchomości sąsiedniej, co w konsekwencji zweryfikowałoby twierdzenia skarżącej oczekującej rozstrzygnięcia sprawy w wyniku ustalenia stanu faktycznego w sposób określony obowiązującym prawem. Naruszenie powołanych przepisów prawa przez organy orzekające mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, skoro od zakresu postępowania dowodowego zależało ustalenie dopuszczalności zastosowania w sprawie art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający przeprowadzi postępowanie dowodowe w takim zakresie i przy zastosowaniu takich środków dowodowych, aby jednoznacznie ustalić, czy w sprawie zaistniały okoliczności określone w art. 29 ust. 3 ustawy Prawo wodne.