I SAB/Wa 90/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. C., G. C., A. N., K. K., J. C., M. C., T. K., J. C., M. R., T. T., M. K., P. K. i A. P. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie wniosku o odszkodowanie za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do wydania rozstrzygnięcia w sprawie z wniosku z dnia [...] października 2010 r. o odszkodowanie za nieruchomość położoną w W., przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...], [...] – w terminie dwóch miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] w prowadzeniu postępowania miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących R. C., G. C., A. N., K. K., J. C., M. C., T. K., J. C., M. R., T. T., M. K., P. K. i A. P. solidarnie kwotę 100 (słownie: sto) złotych tytułem zwrotu uiszczonego wpisu sądowego. Pismem z [...] lutego 2012 r. R. C., G. C., A. N., K. K., J. C., M. C., T. K., J. C., M. R., T. T., M. K., P. K. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z [...] października 2010 r. w sprawie przyznania odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...]. Z akt sprawy wynika, że skarżący – reprezentowani przez M. K., pismem z [...] października 2010 r. wystąpili o przyznanie, na podstawie art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...], uregulowaną w księdze wieczystej hip. [...]. W związku z niezałatwieniem przez Prezydenta [...], w terminie określonym w art. 35 Kpa, wniosku w sprawie ustalenia odszkodowania za nieruchomość [...], wnioskodawcy wystąpili do Wojewody [...] z zażaleniem, które organ wojewódzki postanowieniem z [...] sierpnia 2011 r., nr [...] uznał za uzasadnione i wyznaczył Prezydentowi termin do 30 listopada 2011 r. na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Jednocześnie organ stwierdził, że niezałatwienie sprawy w terminie nie nastąpiło z rażącym naruszeniem prawa. Mając na uwadze dalszą bezczynność organu stopnia podstawowego w sprawie wniosku z [...] października 2010 r. R. C., G. C., A. N., K. K., J. C., M. C., T. K., J. C., M. R., T. T., M. K., P. K. i A. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wyżej wskazaną skargę na bezczynność Prezydenta [...]. W uzasadnieniu skarżący podnieśli, że wskutek bezskutecznego upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] terminu załatwienia sprawy, skarga niniejsza jest zasadna. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, że postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość znajduje się na etapie gromadzenia dokumentacji mającej na celu określenie, czy nieruchomość spełnia przesłanki wyznaczone w art. 215 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz ustalania wszystkich stron postępowania. Ponadto organ zaznaczył, że pismem z [...] marca 2012 r. pełnomocnik stron został poinformowany o przyczynach niedotrzymania terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z [...] sierpnia 2011 r. oraz o tym, że postępowanie zostanie zakończone do [...] lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Analiza zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego wskazuje na zasadność skargi, co skutkowało wydaniem przez Sąd wyroku zobowiązującego organ do wydania orzeczenia w określonym terminie. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, powoływana dalej jako "p.p.s.a.") sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli jedna ze stron złoży taki wniosek, a żadna z pozostałych stron w terminie 14 dni od dnia zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że realizacja zasady ogólnej – szybkości i racjonalnego postępowania jest zagwarantowana przepisami określającymi terminy załatwienia sprawy. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 Kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 Kpa. W rozpoznawanej sprawie oznacza to obowiązek podjęcia nie jakichkolwiek działań, lecz działań celowych, zmierzających do rozpatrzenia wniosku z [...] października 2010 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość. Przy czym z przepisu art. 35 § 1 i 2 Kpa wynika obowiązek załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej – nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Nadto w świetle art. 36 § 1 i 2 Kpa wymagane jest, aby o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie organ podał stronom przyczyny zwłoki i wskazał nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu. Sąd rozpoznający sprawę prezentuje pogląd, że organ pozostaje w bezczynności nie tylko wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. W niniejszej sprawie, po wpłynięciu w dniu [...] października 2010 r. wniosku następców prawnych A. P. i J. P. z [...] października 2010 r., po stronie organu powstał obowiązek, wynikający z art. 104 § 1 Kpa, załatwienia w drodze decyzji, bez zbędnej zwłoki, sprawy administracyjnej w terminie określonym w art. 35 § 1 i 3 Kpa. W oparciu o powyższe Sąd stwierdził, że organ administracji publicznej zmierza do załatwienia sprawy, jeżeli prowadzi postępowanie w zgodzie ze standardami wskazanymi w powołanych wyżej przepisach. Jeżeli tak nie jest, to występuje przypadek niezałatwienia sprawy w terminie, a więc pozostawania przez organ w bezczynności. Taka sytuacja wystąpiła w przedmiotowej sprawie. Prezydent [...] rozpoznając wniosek z [...] października 2010 r., przekroczył terminy zakreślone w wyżej wskazanych przepisach, bowiem jak wynika z akt administracyjnych, od dnia złożenia wniosku do dnia wyrokowania, pomimo wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia sprawy, Prezydent nie zakończył postępowania. Zatem, mimo upływu osiemnastu miesięcy, organ nie wykonał obowiązku niezwłocznego załatwienia sprawy. Sąd dostrzegł, że Prezydent podjął pierwsze czynności zmierzające do zebrania całości dokumentacji niezbędnej do rozstrzygnięcia sprawy dopiero [...] lipca 2011 r., czyli po wniesieniu do Wojewody [...] zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie. Kolejne zaś wystąpienia Prezydenta miały miejsce w sierpniu 2011 r. oraz [...] marca 2012 r., tj. w dniu przekazywania skargi na bezczynność do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Takimi działaniami organ naruszył podstawowe zasady postępowania administracyjnego, zawarte w art. 12 Kpa. Wyznaczenie nowego terminu załatwienia sprawy nie może zwalniać organu orzekającego od zarzutu bezczynności w sytuacji, gdy od złożenia przez stronę wniosku o odszkodowanie minęło ponad 18 miesięcy, natomiast od upływu wyznaczonego przez Wojewodę [...] dodatkowego terminu załatwienia sprawy 6 miesięcy i w tym czasie organ w dalszym ciągu nie wydał decyzji w sprawie, podczas gdy powinien podejmować czynności procesowe i gromadzić materiał dowodowy w sposób skonsolidowany i adekwatny do kolejnych, powstających w jego toku zagadnień procesowych. Zatem zwłoka w wydaniu decyzji została zawiniona wyłącznie przez organ, który nie działał w sprawie szybko i nie dołożył tym samym należytych starań, aby w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i niezwłocznie załatwić sprawę. Mając na uwadze dotychczasowy tok prowadzonego postępowania i czynności podjęte przez organ, termin do załatwienia sprawy – nawet jeśliby przyjąć, iż ma ona szczególnie skomplikowany charakter – został już znacznie przekroczony. Wskazane wyżej okoliczności uzasadniają uwzględnienie skargi na bezczynność Prezydenta [...]. Sąd stwierdził, że Prezydent z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku z [...] października 2010 r., czym naruszył postanowienia przepisu art. 35 § 1 i 3, art.12 § 1 i 2 oraz art. 36 § 1 Kpa. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, że wyznaczony dwumiesięczny termin do wydania decyzji będzie adekwatny do czasu zakreślonego terminami wynikającymi z Kodeksu postępowania administracyjnego, niezbędnego do wszechstronnej i rzetelnej oceny całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego i załatwienia sprawy. Co do rażącego charakteru bezczynności organu zauważyć wprawdzie należy, że zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 20 stycznia 2011 r. o odpowiedzialności majątkowej funkcjonariuszy publicznych za rażące naruszenie prawa (Dz. U. Nr 34, poz. 173), która to ustawa znowelizowała m.in. art. 149 p.p.s.a., wprowadzając w § 1 obowiązek każdorazowego stwierdzania przez sąd rażącego bądź nie naruszenia prawa uzasadniającego uwzględnienie skargi na bezczynność lub przewlekłość – przepisy ustawy z 20 stycznia 2011 r. stosuje się do działań i zaniechań funkcjonariuszy publicznych, które nastąpiły od dnia wejścia w życie tej ustawy. Ustawa ta weszła w życie w dniu 16 maja 2011 r. Sąd uznał, że bezczynność ustalona w okresie od 17 maja 2011 r. do dnia wyrokowania jest nadzwyczaj naganna i nosi cechy rażącego naruszenia prawa ze względu na brak aktywności organu, tym bardziej, że od dnia wejścia w życie powyższej ustawy do dnia posiedzenia Sądu minęło ponad jedenaście miesięcy, w ciągu których organ nie wykazywał aktywności zmierzającej do załatwienia sprawy w formie procesowej. Wszelkie czynności podejmowane w sprawie były następstwem bądź zażalenia na niezaławienie sprawy w terminie, bądź skargi na bezczynność wniesionej do sądu, co wynika z porównania dat pism stron postępowania i wystąpień organu. Powyższe jest wynikiem wyłącznie i bezpośrednio niedziałania i opieszałości Prezydenta [...]. Z tych względów, w okresie ocenianym na potrzeby zastosowania art. 149 § 1 zd. 2 p.p.s.a., postępowanie prowadzone było z rażącym naruszeniem prawa, bowiem organ nie podjął konkretnych, realnych i skutecznych prób zakończenia postępowania w sprawie i zignorował terminy jej załatwienia. Uwzględniając skargę, przy takiej ocenie zaniechania organu jak przedstawiona wyżej, Sąd orzekł na podstawie art. 149 § 1 p.p.s.a. w związku z art. 119 pkt 2 i art. 120 p.p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.