I GZ 180/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Korycińska po rozpoznaniu w dniu 4 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "B.- E." Spółki z o.o. w Ch. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 18 czerwca 2012 r., sygn. akt III SO/Gl 6/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "B.- E." Spółki z o.o. w Ch. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie I Zaskarżonym postanowieniem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. odmówił Spółce "B.-E." w Ch. przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd I instancji rozpoznając wniosek spółki o przyznanie prawa pomocy wskazał, że warunkiem jego wszechstronnego i rzetelnego merytorycznego rozpatrzenia jest przedłożenie przez wnioskodawcę materiału źródłowego wskazującego na jego aktualną sytuację majątkową i obecny stan finansowy. Dokumenty złożone przez spółkę wraz z wnioskiem i na późniejsze wezwanie Sądu, okazały się zdaniem Sądu I instancji niewystarczające dla oceny rzeczywistej sytuacji finansowej wnioskodawczyni. Sąd wskazał, iż z bilansu oraz z rachunku zysków i strat na dzień 31 grudnia 2011 r. wynikało, że spółka istotnie nie znajduje się obecnie w dobrej kondycji finansowej. Zauważył jednak, iż pomimo prowadzonego od końca 2010 r. postępowania egzekucyjnego, którego przedmiotem jest łączna kwota 18.937.094 złotych, a więc po roku prowadzenia egzekucji spółka nadal wykazywała przychód netto ze sprzedaży. Okoliczność tę potwierdzały między innymi bilans spółki za 2011 r., wskazujący na zgromadzenie na koniec roku w kasie spółki kwoty 31.836,22 złotych; rachunek zysków i strat, z którego wynikało, iż skarżąca osiągnęła przychód oraz deklaracja VAT – 7 za ostatni kwartał 2011 r. i początek 2012 r. wskazująca na prowadzenie działalności gospodarczej generującej obroty. W tej sytuacji, zdaniem Sądu I instancji niezbędnym była analiza pełnych wyciągów kont bankowych wnioskodawczyni, obrazująca jej rzeczywistą płynność finansową oraz zdolność do poniesienia kosztów sądowych. Niezależnie bowiem jaki stan finansowy spółki obrazują poszczególne zapisy w bilansie, istotną kwestę stanowić będą obroty spółki, tj. częstotliwość z jaką środki pieniężne wpływają na jej konto oraz kwoty które są wyprowadzane z jej rachunku bankowego. Nadesłane przez skarżącą zbiorcze wydruki z kont bankowych wskazujące jedynie na nieposiadanie żadnego dochodu było zdaniem Sądu I instancji nierzetelnym wykonaniem obowiązku jaki w tym zakresie został na skarżącą nałożony, w szczególności zaś nie pozwalało na dokonanie oceny rzeczywistych możliwości wnioskodawczyni do poniesienia kosztów sądowych – uiszczenia wpisu od skargi. Sąd wskazał również, że z dokumentów załączonych przez spółkę do wniosku nie wynikało z jakich środków uiszcza ona raty leasingowe, a które jak sama skarżąca oświadczyła są regularnie spłacane. Wobec powyższego, Sąd I instancji stwierdził, iż nie zachodziły w stosunku do skarżącej przesłanki, o jakich mowa w art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., nr 270 dalej: p.p.s.a.), co skutkowało odmową przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. II W zażaleniu spółka "B.-E." w Ch. domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucono naruszenie art. 246 § 2 pkt 2 w zw. z art. 243 § 1 p.p.s.a., podnosząc, iż Sąd I instancji niezasadnie uznał, że dane wskazane we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz dokumenty w związku z tym wnioskiem złożone były niewystarczające dla oceny jej zdolności poniesienia kosztów sądowych – wpisu od skargi. Spółka nie zgodziła się ze stanowiskiem Sądu jakoby nie wykazała okoliczności dotyczącej źródła i sposobu spłaty leasingu. Wskazała w tym zakresie, iż dochód w kwocie 36.000 złotych miesięcznie uzyskuje z tytułu podnajmu. Kwota ta jednakże nie jest przekazywana przez podnajemcę spółce lecz bezpośrednio leasingodawcy. Pominięcie spółki w takim schemacie rozliczenia ma na celu przeciwdziałanie natychmiastowemu zajęciu tych środków w przypadku ich wpływu na konto spółki przez organ egzekucyjny. Utrata czynszu oznaczałaby bowiem brak możliwości spłaty leasingu, rozwiązanie umowy, naliczenie kary umownej i odebranie przedmiotu leasingu. Zdaniem spółki, Sąd zupełnie pominął również fakt zajęcia rachunków bankowych, co skutecznie uniemożliwia skarżącej wygenerowanie jakiejkolwiek kwoty na uiszczenie wpisu sądowego. Według skarżącej również przedstawione przez nią wyciągi z kont bankowych i potwierdzenia w formie wskazania płatniczego jasno wskazują na brak jakichkolwiek środków na rachunkach bankowych oraz ruchu na tych rachunkach. Spółka podkreśliła, iż jakikolwiek wpływ na rachunek skarżącej zostałby zablokowany z uwagi na zajęcie kont bankowych, co oznacza, że nie ma ona możliwości wygenerowania i opłacenia wpisu od wniesionej skargi. III Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Skarżąca składając wniosek o przyznanie prawa pomocy, jak słusznie stwierdził Sąd I instancji, w istocie domagała się przyznania jej tego prawa w zakresie częściowym. Zgodnie zaś z treścią art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a. osobie prawnej prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Wnioskodawca domagający się przyznania mu prawa pomocy ma zatem obowiązek takiego uzasadnienia i udokumentowania swojego żądania, aby wynikało z niego, iż jego sytuacja majątkowa i finansowa nie pozwoli mu na poniesienie pełnych kosztów postępowania przed sądem. Mając powyższe na uwadze, podzielić należy ocenę wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy, jakiej dokonał Sąd I instancji. Słusznie bowiem, na podstawie oświadczeń złożonych we wniosku oraz dokumentów nadesłanych przez skarżącą, a dotyczących jej sytuacji finansowej, uznał, że nie wykazała ona, iż nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania wywołanego wniesioną skargą. Dotyczy to przede wszystkim kwestii udokumentowania wpływów i wydatków z rachunków bankowych spółki. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy skarżąca na wezwanie do nadesłania wyciągów z kont bankowych przedłożyła zestawienie sald i obrotów w wersji zwykłej. Nie wynika z nich jakie były na tych kontach dokonywane operacje, szczególnie czy były dokonywane wpłaty i wypłaty, w jakich kwotach oraz w jakich wysokościach następowała egzekucja z tych rachunków. Zauważyć w tym miejscu należy, iż jak wynika z oświadczenia Spółki zawartego we wniosku, w okresie od 1 stycznia 2011 r. do 31 stycznia 2012 r. organy podatkowe wyegzekwowały kwotę prawie 104.600,00 złotych, przy czym spółka nie posiadała majątku trwałego. Skoro egzekucja prowadzona jest z kont bankowych skarżącej oznaczało to, że musiały na nie wpływać środki finansowe, które umożliwiły tą egzekucję. Wykazanie okoliczności związanych z rachunkami bankowymi spółki, mając na uwadze jej ogólną niekorzystną sytuację finansową przy jednoczesnym wykazaniu obrotów z prowadzenia działalności, mogło umożliwić dokonanie oceny merytorycznej zasadności wniosku oraz oceny zdolności do partycypowania przez skarżącą w kosztach procesu w tym zdolności do poniesienia określonej wysokości tych kosztów. Słusznie w tym zakresie zauważył Sąd I instancji, że zerowy stan rachunków bankowych czy kasy na dzień składania wniosku nie jest wystarczające dla uznania zaistnienia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podstawą oceny czy w stosunku do wnioskodawcy spełniłyby się przesłanki określone w art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a., jest bowiem ustalenie realnych możliwości strony do wygospodarowania środków finansowych niezbędnych na choćby częściowego uiszczenia wpisu sądowego. Skarżąca przedstawiając dokumenty odnoszące się do jej kont bankowych w formie w jakiej to uczyniła, uniemożliwiła dokonanie takiej oceny. Niezasadna jest podnoszona w uzasadnieniu zażalenia argumentacja, co do braku przepisów wskakujących na rodzaj dokumentów jakie wnioskodawca powinien złożyć wraz z wnioskiem, a która to okoliczność wpływała w ocenie skarżącej na kompletność jej wniosku i wykazanie przesłanki niemożności uiszczenia wpisu. Przepis art. 255 p.p.s.a. przewiduje możliwość wezwania strony do złożenia dodatkowych oświadczeń i dokumentów źródłowych w przypadku gdy dane zawarte we wniosku okażą się niewystarczające. W niniejszej sprawie taka sytuacja miała miejsce. Spółka wzywana była bowiem do nadesłania konkretnych dokumentów i złożenia konkretnych oświadczeń. Miała zatem możliwość przedstawienia swojej sytuacji finansowej odpowiadającej najbardziej aktualnemu stanowi faktycznemu. Odnosząc się do podnoszonej tak w postanowieniu jak i w zażaleniu kwestii leasingu, przyznać należy rację spółce, iż wyjaśniła ona jakie jest źródło i sposób spłaty tego zobowiązania. Umknęło uwadze Sądu I instancji, iż w dokumentach nadesłanych przez spółkę znajdowało się pismo, w którym strona wskazała, że raty leasingu spłacane są z czynszu jaki skarżąca osiąga z tytułu podnajmu, przy czym uzyskana kwota jest przekazywana przez najemcę bezpośrednio leasingodawcy z pominięciem spółki. Okoliczność ta pozostaje jednak bez wpływu dla prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji, który jak wskazano to powyżej, za zasadniczy podwód uznał brak wykazania w sposób wystarczający sytuacji majątkowej i płatniczej spółki, związany z nieprzedstawieniem wszystkich wymaganych dokumentów. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.