IV SA/Wa 428/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marian Wolanin (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant sekr. sąd. Agnieszka Olszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi P. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia [...] czerwca 2011 r. nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska na rzecz skarżącej P. S.A. z siedzibą w K. kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] czerwca 2011 r. Nr [...] Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska, po rozpatrzeniu odwołania M. J., uchylił decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2006 r. o środowiskowych uwarunkowaniach dla przedsięwzięcia pn. "Wielotorowa dwunapięciowa linia elektroenergetyczna 400 + 110 kV P. — W. (M.), i przekazał sprawę organowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji opisano dotychczasowy stan faktyczny sprawy i tok postępowania wskazując na naruszenia prawa przy wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji i konieczność ponowienia niektórych czynności dowodowych, w tym uzupełnienia raportu oddziaływania inwestycji na środowisko. Skargę P. SA z siedzibą w K. na wskazaną decyzję organu odwoławczego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 września 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1318/11 oddalił, lecz wyrok ten został uchylony przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2501/11 i dodatkowo postanowieniem z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2501/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o rozstrzygnięcie wątpliwości co do treści wyroku tego Sądu z dnia 5 stycznia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Z mocy art. 190 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270, ze zm.) sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W powołanym wyżej wyroku z dnia 5 stycznia 2012 r. sygn. akt II OSK 2501/11 Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził m.in., że: "Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół nieuwzględnienia przez Sąd I instancji okoliczności, że przedmiotowa inwestycja jest przedsięwzięciem EURO 2012 oraz, że została zakończona tak faktycznie, jak i prawnie. (...) Nieuwzględnienie przez Sąd pierwszej instancji powyższej kwestii i płynących z niej konsekwencji, czego wynikiem jest oddalenie skargi inwestora powoduje, że skargę kasacyjną należało w niniejszej sprawie uwzględnić. Regulacje ustawy o przygotowaniu finałowego turnieju Mistrzostw Europy piłce nożnej UEFA EURO 2012 upoważniają do wydania rozstrzygnięcia bez oczekiwania na uostatecznienie się /rygor natychmiastowej wykonalności wynikający z mocy samej ustawy/. (...) Ponadto istotne jest też rozważenie czy w ogóle przedmiotowe jest dalsze procedowanie w ramach postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie, skoro nie jest sporne, że zamierzenie inwestycyjne zostało już zrealizowane i oddane do użytkowania. Nie można wykluczyć oceny w zakresie oddziaływania na środowisko zrealizowanej inwestycji, jednakże już nie na takim etapie, jakiego dotyczyła niniejsza sprawa." Ponadto, w powołanym postanowieniu z dnia 28 marca 2012 r. sygn. akt II OSK 2501/11 Naczelny Sąd dodatkowo wskazał, że: "Naczelny Sąd Administracyjny zauważył jednakże, że to Sąd I instancji /którego wyrok został uchylony na podstawie art. 185 § 1 ppsa/ powinien rozważyć przedmiotowość ponownego rozpatrzenia sprawy w postępowaniu administracyjnym w wyniku wydania zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy na podstawie art. 138 §2 Kpa. Pomijając już tę kwestię, że inwestycja została prawnie i faktycznie zrealizowana, a więc postępowanie z wniosku inwestora o wydanie decyzji środowiskowej dla projektowanej inwestycji nie odpowiada przedmiotowi sprawy zakreślonemu we wniosku wszczynającym postępowanie, nie można zapominać, że to wnioskodawca jest dysponentem wniosku, który po wniesieniu nie może podlegać samodzielnym modyfikacjom ani organu I ani też II instancji. Jeżeli więc wnioskodawca /w niniejszej sprawie podmiot wnoszący skargę kasacyjną/ jednoznacznie wypowiada się za tym, że uznaje dalsze procedowanie za "absurdalne", co jednoznacznie świadczy o jego woli w kwestii bezprzedmiotowości ponownego rozpatrzenia sprawy, a w konsekwencji także wniosku, nie może być mowy o wykonaniu zaskarżonej decyzji wydanej na podstawie art. 138 §2 Kpa. W zaskarżonym wyroku nie dostrzeżono prawnego i faktycznego zrealizowania inwestycji na EURO i kwestii woli wnioskodawcy, o czym mowa powyżej, a także iż zasada szybkości postępowania wyrażona w Kodeksie postępowania administracyjnego /art. 12/ odnosząc się generalnie do wszystkich postępowań wraz z regulacjami art. 138 §2 Kpa i 136 Kpa wymaga aby organ II instancji w pierwszym rzędzie podjął wszelkie niezbędne działania zmierzające do merytorycznego rozstrzygnięcia. Zasada ta uległa w sprawie przedsięwzięć na EURO 2012 dodatkowemu wzmocnieniu, wynikającemu ze specregulacji wprowadzonej dla danych inwestycji. Wskazanie we wniosku, iż w jednym z wyroków Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że nawet rozpoczęcie lub zrealizowanie inwestycji nie stoi na przeszkodzie w prowadzeniu postępowania o wydanie decyzji środowiskowej, w danej sprawie nie może być uznane za skuteczne, w szczególności ze względu na niebudzącą jakichkolwiek wątpliwości wolę wnioskodawcy /inwestora/ co do tego, że opowiada się on za brakiem podstaw do powrotu sprawy do etapu postępowania administracyjnego przed organem I instancji." Uwzględniając zatem powyższą ocenę prawną należy wskazać, że decyzja organu odwoławczego z dnia 15 czerwca 2011 r. wydana została w postępowaniu wszczętym na wniosek P. SA z siedzibą w K. w wyniku rozpatrzenia odwołania wniesionego przez M. J. w czasie, gdy inwestycja objęta tą decyzją została już zrealizowana i upłynął termin za zgłoszenie sprzeciwu Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w W. wobec zgłoszenia inwestora przedmiotowego przedsięwzięcia o zakończeniu robót budowlanych. Tak, jak ocenił to Naczelny Sąd Administracyjny w kontekście przepisów prawa budowlanego, inwestycja ta została faktycznie i prawnie zakończona przed wydaniem zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy. Zgodnie z art. 46 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (Dz.U. z 2008 r. Nr 25, poz. 150) o treści obowiązującej dla decyzji wydanej przez organ odwoławczy, realizacja planowanego przedsięwzięcia mogącego znacząco oddziaływać na środowisko, określonego w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 jest dopuszczalna wyłącznie po uzyskaniu decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach zgody na realizację przedsięwzięcia. Przedmiotowa inwestycja linii elektroenergetycznej 400 + 110 kV stanowiła w czasie wydania decyzji przez organ odwoławczy przedsięwzięcie mogące znacząco oddziaływać na środowisko, określone w art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy Prawo ochrony środowiska, co wynika z §2 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 9 listopada 2004 r. w sprawie określenia rodzajów przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz szczegółowych uwarunkowań związanych z kwalifikowaniem przedsięwzięć do sporządzenia raportu o oddziaływaniu na środowisko (Dz.U. Nr 257, poz. 2573, ze zm.). Według natomiast art. 46a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska o treści obowiązującej dla decyzji wydawanej przez organ pierwszej instancji i organ odwoławczy, postępowanie w przedmiocie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wszczyna się na wniosek podmiotu podejmującego realizację przedsięwzięcia. Z zestawienia cytowanych przepisów wynika zatem, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy decyzja o środowiskowych uwarunkowaniach mogła być wydana jedynie na wniosek inwestora dla planowanego przedsięwzięcia, a więc przed jego zrealizowaniem. Zrealizowanie przedmiotowej inwestycji wyklucza zatem dopuszczalność wnioskowania wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach tej inwestycji. Jakkolwiek wniosek o wydanie takiej decyzji inwestor złożył przed zrealizowaniem przedmiotowej inwestycji, to jednak odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało rozpatrzone po zrealizowaniu tej inwestycji. Z cytowanej wyżej wykładni dokonanej przez Naczelny Sąd Administracyjny wynika zaś, że okolicznością konieczną do wyjaśnienia jest ustalenie, czy zrealizowanie inwestycji i w jej konsekwencji wyrażenie woli przez inwestora niepopierania już wniosku o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach w kształcie złożonym organowi pierwszej instancji skutkuje bezprzedmiotowością postępowania odwoławczego lub też koniecznością rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy z wykluczeniem art. 138 §2 kpa, skoro w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w zaistniałych okolicznościach sprawy nie może być mowy o wykonaniu decyzji wydanej na podstawie art. 138 §2 kpa. Naczelny Sąd Administracyjny wskazał bowiem, że nie jest wykluczona ocena w zakresie oddziaływania na środowisko zrealizowanej inwestycji, jednakże już nie na etapie w istocie organu pierwszej instancji. Przy tak sformułowanej wykładni art. 138 §2 kpa w okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie ulega wątpliwości, iż organ odwoławczy nie mógł zastosować art. 138 §2 kpa, dlatego zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem tego przepisu w związku z art. 46 ust. 1 pkt 1 i art. 46a ust. 1 ustawy Prawo ochrony środowiska o treści obowiązującej dla decyzji wydawanej przez organ pierwszej instancji i organ odwoławczy, skoro organ odwoławczy przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji w sytuacji, gdy wnioskodawca nie popierał już wniosku o wydanie decyzji w takim kształcie, w jakim wniosek ten inwestor złożył organowi pierwszej instancji, a jednocześnie organ pierwszej instancji nie mógł ponownie rozpatrywać sprawy z uwzględnieniem wytycznych organu odwoławczego wobec inwestycji już zrealizowanej w takim kształcie, jaki wynikał z dotychczasowej decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy zobowiązany był bowiem do oceny, czy wnioskodawca nadal popiera wniosek o wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, skoro w czasie rozpatrywania odwołania inwestycja została już zrealizowana. Zaniechanie ustalenia tej okoliczności przez organ odwoławczy – w kontekście cytowanej powyżej oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego – oznacza naruszenie przez ten organ także art. 7 kpa skutkujące w konsekwencji naruszeniem art. 138 §2 kpa, skoro organ pierwszej instancji nie mógł po zrealizowaniu przedmiotowej inwestycji ponownie rozpatrywać sprawy środowiskowych uwarunkowań w granicach wyznaczonych wnioskiem inwestora z uwzględnieniem wytycznych organu odwoławczego, jeżeli wniosek inwestora dotyczył kształtu dopiero planowanej inwestycji w chwili jego złożenia, a nie kształtu inwestycji zrealizowanej z uwzględnieniem uwarunkowań określonych przez organ pierwszej instancji. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł, jak w sentencji. W zwrocie kosztów postępowania orzeczono na podstawie na podstawie art. 200 i art. 205 §2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpatrywaniu sprawy organ orzekający przeprowadzi postępowanie wyjaśniające na okoliczności wskazane w uzasadnieniu wyroku.