IV SA/Po 191/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Jarosz (spr.) Sędziowie WSA Bożena Popowska WSA Donata Starosta Protokolant st.sekr.sąd. Krystyna Pietrowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi G.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia (...) r. nr (...) w przedmiocie odmowy przyznania świadczeń z funduszu alimentacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. na rzecz G. P. kwotę (...) zł (...) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego WSA/wyr.1-sentencja wyroku Decyzją z dnia (...) r. (...) Prezydent Miasta P. na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 2 i ust. 2, art. 9 ust. 1, art. 10, art. 12 ust. 1, art. 15 ust. 1 i ust. 2, art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tj. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm., dalej ustawa o pomocy osobom uprawnionym do alimentów), art. 3 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 992 ze zm., dalej ustawa o świadczeniach rodzinnych bądź uśr) odmówił przyznania świadczenia z funduszu alimentacyjnego na rzecz Z. P. W uzasadnieniu wskazano, iż w dniu (...) r. G. P. złożyła wniosek o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do świadczenia pieniężne wypłacane są w przypadku bezskuteczności egzekucji. Natomiast stosownie do art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów ilekroć w ustawie jest mowa o bezskuteczności egzekucji oznacza to egzekucję, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych (...). Na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego oraz pisma otrzymanego z Kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. ustalono, że postępowanie egzekucyjne na wniosek G. P. umorzono postanowieniem z dnia (...) r. Z powyższych względów organ odmówił przyznania przedmiotowego świadczenia. W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik skarżącej zarzucił naruszenia przepisów postępowania administracyjnego tj. art. 10 § 1 kpa, gdyż nie umożliwiono stronie przed wydaniem decyzji wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz art. 9 kpa, gdyż nie poinformowano strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które jak się okazało miały decydujący wpływ na wydanie odmownej decyzji, naruszenie przepisu art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez uznanie, że egzekucja sądowa nie jest bezskuteczna, gdyż postępowanie egzekucyjne zostało umorzone, a także nie wyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych sprawy (w kontekście art. 9 kpa), gdyż gdyby stronę poinformowano, że umorzenie egzekucji stanowi według organu I instancji przeszkodę uniemożliwiającą przyznanie przedmiotowego świadczenia, to mogłaby przedstawić dowód, że egzekucję wszczęto u innego komornika. W uzasadnieniu wskazano, iż skoro strona spełniła wymóg art. 2 pkt 2 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wykazując, że ponad cztery miesiące egzekucja była bezskuteczna, a jednocześnie żaden przepis ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie stawia wymogu by egzekucja komornicza była prowadzona przez cały czas niniejszego postępowania to wydanie decyzji nastąpiło z naruszeniem przepisów materialnych i procedury. Decyzją z dnia (...) r. nr (...) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. (dalej SKO bądź Kolegium) na podstawie art. 138 §1 pkt 1 kpa oraz art. 2 ust. 2 i art. 3 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu wskazano, iż skoro na wniosek wierzycielki postępowanie egzekucyjne zostało umorzone to trudno mówić o bezskuteczności egzekucji bowiem się ona nie toczy. Warunkiem uzyskania prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego są kumulatywnie: 1. ustalenie alimentów na rzecz uprawnionego tytułem egzekucyjnym pochodzącym od sądu. 2. spełnienie kryterium dochodowego oraz 3. bezskuteczność egzekucji. Tak, .więc umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania wnioskowanego świadczenia. Końcowo Kolegium poinformowało, iż w wyniku rozpatrzenia wniosku odwołującej z dnia (...), decyzją z dnia (...) r. nr (...) przyznano G. P. na rzecz córki Z. świadczenie z funduszu alimentacyjnego na okres od (...) r. do (...) r. w wysokości po (...) zł miesięcznie. W skardze na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącej podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu. Ponadto wskazał, iż strona w toku postępowania przedstawiła dokumenty, że egzekucja w stosunku do dłużnika A. P. była bezskuteczna w okresie od dnia (...) r. do dnia (...) r. tj. przez okres ponad czterech miesięcy przed złożeniem wniosku. Umorzenie egzekucji nastąpiło na wniosek strony niezadowolonej z opieszałej postawy komornika sądowego, którego działania w toku egzekucji ograniczały się w istocie do przyjmowania dobrowolnych wpłat dłużnika do kasy komornika. Strona złożyła w lipcu (...) r. ponowny wniosek egzekucyjny do komornika sądowego, który znany jest pełnomocnikowi z innych postępowań i daje rękojmię lepszej skuteczności egzekucji. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji Na rozprawie sądowej przeprowadzonej w dniu 26 kwietnia 2012 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał skargę i podał, że skarżącej przyznano świadczenie alimentacyjne za okres świadczeniowy tj. od (...) r. do (...) r. i otrzymuje świadczenie na bieżąco. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Kontrola sądu administracyjnego, zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. 2012..270, dalej ppsa) polega na badaniu zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych. Kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy w toku rozpoznania sprawy organy administracji publicznej nie naruszyły prawa materialnego i procesowego w stopniu istotnie wpływającym na wynik sprawy. Przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Na podstawie art. 134 § 1 ppsa, w postępowaniu sądowoadministracyjnym obowiązuje zasada oficjalności. Zgodnie z jej treścią, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. Materialno prawną podstawę kwestionowanej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.), ". Niekwestionowaną okolicznością w rozpoznawanej sprawie było, iż egzekucja, prowadzona względem dłużnika alimentacyjnego, była, w okresie od (...) do dnia(...) r. bezskuteczna, o czym świadczy nie podważone przez strony zaświadczenie komornika prowadzącego postępowanie egzekucyjne. Natomiast spór dotyczył w sprawie tego, czy przyznanie przedmiotowego świadczenia było możliwe jeżeli w chwili złożenia wniosku w trybie art. 15 ustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Podstawowym warunkiem uzyskania świadczeń z funduszu alimentacyjnego jest bezskuteczność egzekucji (art. 3 ust. 1 ustawy), która zdefiniowana została przez ustawodawcę w art. 2 pkt 2 ustawy jako egzekucja, w wyniku której w okresie ostatnich dwóch miesięcy nie wyegzekwowano pełnej należności z tytułu zaległych i bieżących zobowiązań alimentacyjnych. Za bezskuteczną egzekucję uważa się również niemożność wszczęcia lub prowadzenia egzekucji alimentów przeciwko dłużnikowi alimentacyjnemu przebywającemu poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W niniejszej sprawie przyczyną cofnięcia wniosku egzekucyjnego, co wyjaśniał pełnomocnik skarżącej na etapie postępowania zarówno przed organem I instancji, jak i w odwołaniu od decyzji, była mała operatywność, zdaniem skarżącej konkretnego komornika, a nie fakt, iż dłużnik alimentacyjny uregulował należność wynikającą z obowiązku alimentacyjnego. Tych wyjaśnień skarżącej ani organ I ani II instancji nie wziął pod uwagę, przy czy w czasie postępowania nie została ona pouczona o ewentualnych skutkach swego postępowania w tym zakresie. Organy nie wezwały także skarżącej do złożenia ewentualnych dalszych wyjaśnień co do losów egzekucji dotyczącej alimentów na małoletnią córkę. Naruszono w ten sposób zasady postępowania określone w art. 10 kpa, zgodnie z którymi organ administracji publicznej obowiązany jest zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Egzekucja w tym samym zakresie została wszczęta ponownie na wniosek skarżącej w lipcu (...) r., ponownie okazała się bezskuteczna i skarżąca uzyskała świadczenie na rzecz córki na okres od(...) r. do (...) r. W świetle uregulowania art. 2 pkt 2 oraz art. 3 i art. 15 ust. 4 pkt 3b nie jest warunkiem przyznania prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego trwanie egzekucji przez cały czas postępowania w sprawie przyznania świadczenia. Skarżąca złożyła wymagane przepisami ustawy zaświadczenie komornika o bezskuteczności egzekucji. W chwili podejmowania rozstrzygnięcia przez organ II instancji egzekucja toczyła się i - jak wynika z akt – była bezskuteczna. Zadaniem organu będzie obecnie wyjaśnienie wątpliwości związanych z przyczyną umorzenia postępowania egzekucyjnego, wyjaśnienie, czy skarżąca otrzymała w czasie rozstrzygania przez organ I instancji alimenty na córkę od dłużnika, dlaczego ponowny wniosek egzekucyjny złożyła dopiero po ponad miesiącu od umorzenia pierwszej egzekucji – co pozwoli wyjaśnić, czy egzekucja alimentów w chwili składania wniosku o świadczenie z funduszu alimentacyjnego była bezskuteczna. W świetle powyższego Sąd orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ppsa. O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawie art. 200 ppsa.