II SA/Rz 195/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący NSA Jerzy Solarski Sędziowie WSA Ewa Partyka WSA Krystyna Józefczyk /spr./ Protokolant st. sekr. sąd. Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi B. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję. II SA/Rz 195/12 Uzasadnienie Decyzją z dnia 13 grudnia 2011r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. Nr 98 poz. 1071 z późniejszymi zmianami), zwanej dalej k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania B. S. utrzymało w mocy decyzję Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej działającego z upoważnienia Wójta Gminy [...] z dnia [...].11.20Hr., znak: [...] w sprawie odmowy przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku. Wskazaną wyżej decyzją I instancji Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej odmówił B. S. prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na dzieci: E. S., J. S. P. S. z uwagi na fakt, że dochód rodziny w 2010r., w przeliczeniu na osobę wynosił 626, 58 zł miesięcznie, przekraczając tym samym kryterium dochodowe (504 zł), określone w art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 992 z późn. zm.), zwanej dalej ustawą . Od w/w decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego złożyła B. S. Wskazała, że zgodnie z jej oświadczeniem o dochodach, spełnia ona kryterium dochodowe do przyznania świadczeń rodzinnych. Zgodnie z wyrokiem NSA II SA/Bd 71/09 z 24 lutego 2009r., dochodem z działalności gospodarczej opodatkowanej w formie ryczałtu jest rzeczywisty dochód, ustalany na podstawie złożonego oświadczenia, a nie przychód. Traktowanie tak opodatkowanego przychodu jako dochodu jest niezgodne z art. 2 Konstytucji RP. Rozpatrując sprawę w trybie odwoławczym Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. Organ podał, że w świetle przepisów art. 5 ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Ustawa o świadczeniach rodzinnych definiuje pojęcie dochodu rodziny jako przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy. W świetle przepisów art. 5 ust.8 ustawy w przypadku ustalania dochodu z gospodarstwa rolnego, przyjmuje się, że z 1 ha przeliczeniowego uzyskuje się dochód miesięczny w wysokości 1/12 dochodu ogłaszanego corocznie przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie art. 18 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz. U. z 2006 r. Nr 136, poz. 969, z późn. zm.). Organ I instancji prawidłowo odmówił prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku ze względu na przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie B. S. Wbrew twierdzeniom skarżącej organ I instancji przyjął do obliczenia kwotę uzyskiwanego dochodu z działalności gospodarczej, a nie kwotę przychodu wskazaną w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego, zalegającego w aktach sprawy. Zgodnie z przepisami prawa do dochodu zalicza się również dochód z gospodarstwa rolnego. W świetle art. 23 ust. 5a ustawy o świadczeniach rodzinnych ilekroć w postępowaniach w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych wymagane jest potwierdzenie dochodu rodziny lub członków rodziny uzyskanego przez rodzinę lub członków rodziny w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, w tym dochodów, o których mowa w ust. 4 pkt 1 i 2, osoba ubiegająca się o przyznanie świadczenia rodzinnego może przedłożyć stosowne zaświadczenie albo oświadczenie. B. S. do wniosku o przyznanie prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego dołączyła zaświadczenie z Urzędu Skarbowego o dochodach uzyskanych w 201 Or. W aktach sprawy znajduje się również oświadczenie skarżącej o dochodach osiągniętych przez jej rodzinę w 2010r., nie zawierające jednak klauzuli o jego złożeniu pod rygorem odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań Ponadto kwota wskazana przez skarżącą jest znacząca niższa od tej wynikającej z zaświadczenia US. Zgodnie z art. 76 § 1 k.p.a. dokumenty urzędowe sporządzone w przepisanej formie przez powołane do tego organy państwowe w ich zakresie działania stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Z tych względów organ I instancji dał wiarę wysokości dochodu wskazanego w zaświadczeniu US, jako dokumentowi mającemu moc dokumentu urzędowego. Przekroczenie kryterium dochodowego na osobę w rodzinie stało się podstawą odmowy prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku. Organ wskazał dodatkowo, że decyzja wydawana w przedmiotowej sprawie nie mieści się w granicach uznania administracyjnego i ma charakter związany. Skargę na powyższą decyzję złożyła B. S. w całości powtarzając w nim argumentację zawartą w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie z przyczyn podniesionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie zważył co następuje: Sąd administracyjny sprawuje w zakresie swej właściwości kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, co wynika z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269). Zakres tej kontroli wyznacza przepis art. 134 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - (t. j. Dz. U. z 2012r., poz. 270), dalej P.p.s.a. Stosownie do tego przepisu Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. W myśl art. 145 P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do uchylenia decyzji (bądź postanowienia) lub stwierdzenia nieważności, ewentualnie niezgodności z prawem, gdy decyzja (postanowienie) dotknięta jest naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeśli miało ono istotny wpływ na wynik sprawy, lub zachodzą przyczyny stwierdzenia nieważności decyzji wymienione w art. 156 k.p.a. lub innych przepisach. Jeżeli w wyniku przeprowadzonej kontroli Sąd nie stwierdzi wskazanych wyżej naruszeń skarga podlega oddaleniu stosownie do treści art. 151 P.p.s.a. Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z przyczyn, które Sąd uwzględnił urzędu. W pierwszej kolejności odwołać należy się do treści art. 107 § 1 k.p.a. który wymienia obligatoryjne składniki decyzji administracyjnej. Stosownie do jego brzmienia decyzja, obok oznaczenia organu administracji publicznej, daty, oznaczenia stron, powołania podstawy prawnej oraz pouczenia o środkach odwoławczych i podpisu, powinna zawierać uzasadnienie faktyczne i prawne. Stosownie natomiast do brzmienie art. 107 § 3 k.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno zawierać w szczególności wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej. Stwierdzić należy, że zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja takich elementów nie zawiera. Stosownie do treści art. 5. ust. 1 ustawy zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Zestawiając treść powyższego przepisu z brzemieniem art. 107 § 3 k.p.a wskazać należy, że uzasadnienie decyzji w sprawie przyznania zasiłku rodzinnego powinno jednoznacznie określać w jaki sposób obliczono dochód rodziny na osobę. Wszelkie operacje matematyczne jakie stały się podstawą obliczenia dochodu powinny mieć odzwierciedlenia w treści uzasadnienia decyzji. Z treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika natomiast jednoznacznie, co przyjęto do obliczenia kryterium dochodowego w niniejszej sprawie, czy uwzględniono dochód z gospodarstwa rolnego, a jeżeli tak, to w jaki sposób go obliczono. Ponadto z uzasadnienia zaskarżonej decyzji nie wynika, w jaki sposób obliczono kwoty wyszczególnione na piśmie z dnia 2 listopada 2011r., zawierającym obliczenie miesięcznego dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę, w kwocie przyjętej za podstawę odmowy przyznania zasiłku w zaskarżonej decyzji - karta 2 akt administracyjnych. Uzasadnienie decyzji ponadto zawiera nieścisłości. Na stronie 2 decyzji organ podał: "Wbrew twierdzeniom skarżącej organ I instancji przyjął do obliczenia kwotę dochodu uzyskiwanego z działalności gospodarczej, a nie kwotę przychodu wskazaną w zaświadczeniu z Urzędu Skarbowego zalegającego w aktach sprawy. Zgodnie z przepisami prawa do dochodu zalicza się również dochód z gospodarstwa rolnego" Na str. 3 uzasadnienia z kolei organ w uzasadnieniu podał: " ... kwota wynikająca z oświadczenia znacząco różni się od kwoty wynikającej z zaświadczenia z Urzędu Skarbowego. Kwota wskazana przez skarżącą jest znacząco niższa od tej wynikającej z zaświadczenia US.(...) Z tych względów organ I instancji dał wiarę wysokości dochodu wskazanego w zaświadczeniu US jako dokumentowi mającemu moc dokumentu urzędowego." Powyższe braki i nieścisłości w uzasadnieniu faktycznym, uniemożliwiają przeprowadzenie kontroli legalności zaskarżonej decyzji. Nie jest rolą Sądu dokonanie obliczenia dochodu przypadającego na członka rodziny celem zbadania czy zasadnie organy odmówiły skarżącej przyznania zasiłku rodzinnego, ustalenia w zakresie obliczenia dochodu muszą jednoznacznie wynikać z uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Sąd dokonuje jedynie kontroli prawidłowości ustaleń, w tym wypadku także obliczeń, poczynionych przez organy, uzasadnienie powinno więc umożliwić sądowi administracyjnemu sprawdzenie prawidłowości toku rozumowania organu wydającego decyzję oraz motywów rozstrzygnięcia. Podnieść należy także, że dowody zebrane w sprawie, a zwłaszcza dokumenty urzędowe, nie mogą zastępować uzasadnienia decyzji. Organ administracji, uzasadniając decyzję, może powoływać się na dowody zebrane w sprawie, jednakże nie zwalnia to go z obowiązku przedstawienia własnego stanowiska w sprawie i podania jego motwów. "Jednym z istotnych czynników wpływających na umocnienie praworządności w administracji jest obowiązek organów administracyjnych należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, którymi kierowały się te organy w toku załatwiania spraw. Motywy te powinny znaleźć swój wyraz także w uzasadnieniu faktycznym i prawnym decyzji, bowiem strony mają prawo znać argumenty i przesłanki podejmowanych decyzji. Bez zachowania tego elementu decyzji strony nie mają możliwości obrony swoich słusznych interesów oraz prowadzenia polemiki z organem - zarówno w odwołaniu, jak też w skardze do Sądu Niezależnie od powyższego - uzasadnienie stanowi jeden z warunków "sine qua non" skutecznej kontroli decyzji administracyjnych przez NSA. Prawidłowe uzasadnienie decyzji ma - zdaniem sądu - nie tylko znaczenie prawne ale i wychowawcze, bowiem pogłębia zaufanie uczestników postępowania do organów administracyjnych."(wyrok NSA OZ w Lublinie z 15 grudnia 1995 r., SA/Lu 2479/94 - LexPolonica nr 341620). Z uwagi na powyższe z uwagi na fakt, ze wskazanych wyżej przyczyn uznając że w przedmiotowej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz art. 5 ust. 1 ustawy uchylił zaskarżoną decyzję. Organ II instancji ponownie rozpatrując sprawę uwzględni wskazane powyżej wytyczne zwracając uwagę na fakt, że z uzasadnienia decyzji powinno jednoznacznie wynikać, jakie kwoty i z jakiego tytułu zostały przyjęte za podstawę obliczenia kryterium dochodowego na osobę w rodzinie, a także na jakich dowodach oparł się organ i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej.