I OSK 2016/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 427/12 odrzucające skargę Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców na decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z dnia [...] stycznia 2012 r., Nr [...] w przedmiocie nakazania udostępnienia danych osobowych postanawia: oddalić skargę kasacyjną Okręgowy Zarząd Mazowiecki Polskiego Związku Działkowców skargą z dnia 10 lutego 2012 r. zakwestionował decyzję Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (dalej jako GIODO) z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], utrzymująca w mocy wcześniejszą decyzję tego organu z dnia [...] września 2011 r., nr [...], nakazującą skarżącemu udostępnienie osobom wymienionym w decyzji, danych osobowych w zakresie imion, nazwisk, adresów zameldowania oraz numerów działek, użytkowników działek nr [...], [...], [...], [...] Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]" z siedzibą w [...]. Wezwaniem z dnia 16 marca 2012 r. (k. 9) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał stronę skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi w terminie 7 dni, pod rygorem jej odrzucenia. W wezwaniu zobowiązano skarżącego do nadesłania: 1. dokumentów wskazujących na sposób reprezentacji Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców, 2. statutu Polskiego Związku Działkowców, 3. wyciągu z Krajowego Rejestru Sądowego Polskiego Związku Działkowców. W terminie do wykonania powyższego wezwania strona skarżąca nadesłała pismo procesowe informujące o wykonaniu wezwania WSA, jednakże wbrew treści pisma nie dołączono do niego żadnych dokumentów. Zarządzeniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. (k. 13-14) WSA ponownie wezwał stronę skarżącą do nadesłania wskazanych dokumentów w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to zostało doręczone stronie skarżącej w dniu 18 kwietnia 2012 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru - k. 15). W odpowiedzi na powyższe wezwanie pismem datowanym na dzień 20 marca 2012 r. (data nadania w Urzędzie Pocztowym Warszawa 46 - 30 kwietnia 2012 r. - koperta k. 19), skarżący nadesłał dokumenty. Postanowieniem z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 427/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, iż zgodnie z treścią art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 - dalej jako p.p.s.a.), skarga podlega odrzuceniu, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie jej braków formalnych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji z zestawienia daty otrzymania przez Okręgowy Zarząd Mazowiecki Polskiego Związku Działkowców wezwania do uzupełnienia braków formalnych skargi - 18 kwietnia 2012 r., z datą wykonania tej czynności przez stronę skarżącą - 30 kwietnia 2012 r. wynika, że nie uzupełniono braków skargi w wyznaczonym terminie (dokonano tego już po jego upływie). Ostatni dzień na dokonanie tej czynności to 25 kwietnia 2012 r., zaś pismo uzupełniające braki formalne nadano dopiero w dniu 30 kwietnia 2012 r. W ocenie WSA art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w sposób jednoznaczny przewiduje obowiązek sądu odrzucenia skargi w przypadku nieuzupełnienia w wyznaczonym terminie jej braków formalnych (świadczy o tym zwrot "Sąd odrzuca skargę"). Powyższe postanowienie zostało w całości zaskarżone skargą kasacyjną wywiedzioną przez Okręgowy Zarząd Mazowiecki Polskiego Związku Działkowców. W środku odwoławczym sformułowano zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. poprzez: a) odrzucenie skargi, w sytuacji gdy prawidłowość doręczenia zarządzeń nakładających na stronę określone obowiązki i to pod rygorem formalnego zakończenia sprawy poprzez odrzucenie skargi została dochowana, to uwzględniając zawiłe okoliczności sprawy, powinno kierować się potrzebą doprowadzenia do merytorycznego jej zbadania, mimo że strona nie zdążyła uzupełnić braków formalnych w terminie, b) uznanie, że złożona skarga zawiera braki formalne w sytuacji, w której fakt reprezentowania Związku w niniejszym postępowaniu przez Prezesa został szczegółowo udokumentowany w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego (vide wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 17 października 2011 r.). W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie. W uzasadnieniu podniesiono, iż w sprawie nie sposób kwestionować uzupełnienia braków formalnych przez skarżącego po upływie przepisanego terminu. Jednakże wnoszący skargę kasacyjną zwrócił uwagę, że zaskarżone postanowienie zostało wydane w sprawie dość zawiłej, której przedmiotem jest udostępnienie danych osobowych, a wiec dóbr chronionych prawem. Wyznaczony tygodniowy termin do uzupełnienia braków formalnych, jest terminem bardzo krótkim na skompletowanie dokumentów, których dostarczenia żądał Sąd. Przedmiotowe dokumenty dodatkowo nie miały istotnego wpływu na merytoryczne zbadanie sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, za czym przemawiała zasada prymatu merytorycznego rozpoznania sprawy, nad rozpoznaniem jej w sposób formalny (braki formalne nie były brakami istotnymi, tj. takimi których nieuzupełnienie uniemożliwiałoby nadanie skardze dalszego biegu. Wskazano również , iż strona nie pozostawała bierna co do wezwań WSA nakładających obowiązek uzupełnienia braków formalnych, tzn. w przepisanym pierwszym terminie złożyła pismo procesowe informujące o wykonaniu wezwania Sądu, nie załączając jednak wszystkich odpowiednich dokumentów. Pokazuje to, że strona dążyła do merytorycznego rozpoznania sprawy i zależało jej na uchyleniu decyzji organu z dnia [...] stycznia 2012 r. Dodatkowo, składając skargę Okręgowy Zarząd Mazowiecki Polskiego Związku Działkowców, nie był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, co mogło utrudniać zachowanie terminu uzupełnienia braków formalnych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną GIODO wniósł o jej oddalenie. Organ wskazał, iż WSA w Warszawie słusznie odrzucił skargę, bowiem nie uzupełniono w terminie braków tego środka prawnego. WSA nie odmówił skarżącemu konstytucyjnego prawa do sądu, bowiem w podjętych działaniach zmierzał do nadania sprawie dalszego biegu poprzez pisemne wezwania do usunięcia stwierdzonych braków formalnych. W ocenie GIODO, WSA w Warszawie był zobligowany do stosowania przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Wezwanie do przedłożenia dokumentów było prawidłowe. GIODO stwierdził także, iż niezasadne jest stanowisko pełnomocnika strony skarżącego, że dokumenty, o które zwrócił się do tego podmiotu Sąd pierwszej instancji "nie miały istotnego wpływu na merytoryczne zbadanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny sprawy". Dokumenty te były istotne dla ustalenie w sposób nie budzący wątpliwości, czy osoby, które wniosły skargę w imieniu Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców, są umocowane do reprezentowania tego podmiotu przed sądem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma uzasadnionych podstaw. Po pierwsze za niezasadne należy uznać twierdzenie wnoszącego środek odwoławczy [pkt b) zarzutu skargi kasacyjnej], jakoby WSA w Warszawie wadliwie przyjął, iż przedstawiona mu skarga zawierała braki formalne w sytuacji, gdy fakt reprezentowania Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców przez Prezesa został szczegółowo udokumentowany w trakcie przeprowadzonego postępowania administracyjnego, o czym ma świadczyć - w ocenie skargi kasacyjnej - wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 17 października 2011 r. W ocenie NSA nie jest w ogóle wiadome, o czym miałby świadczyć wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy na który powołuje się strona, zwłaszcza że składa się on z dwóch kart, na których wyrażono negatywną ocenę merytorycznej strony decyzji GIODO (k. 84-85 akt administracyjnych). Do wniosku tego nie dołączono ani statutu PZD, ani wyciągu KRS tego podmiotu, ani też uchwał powołujących osoby podpisujące wniosek (a później skargę) na pełnione przez nie stanowiska (Prezesa i Wiceprezesa OZM PZD). W aktach administracyjnych brak jest dokumentów, o które zwracał się WSA. Nie można więc uznać, iż wezwanie było niezasadne. Wskazać należy, iż zagadnienie prawidłowej reprezentacji podmiotu inicjującego postępowanie sądowoadministracyjne ma kluczowe znaczenie dla dalszego biegu sprawy (dopuszczalności skargi). Wszelkie wady w tym zakresie mogą doprowadzić do nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. W taki sam sposób sąd administracyjny oceni zatem ten formalny wymóg zarówno w odniesieniu do małej spółki prawa handlowego, np. działającej na lokalnym rynku spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, która wnosi skargę na decyzję organu administracji publicznej, jak i w odniesieniu do Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców, będącego złożoną strukturą organizacyjną, skupiającą tysiące członków i zarządzającą lub nadzorującą zarząd znacznymi, pod względem powierzchni, obszarami rodzinnych ogrodów działkowych. Jeszcze raz więc należy podkreślić, że nie są zasadne uwagi strony wnoszącej skargę kasacyjną, iż wezwanie do uzupełnienia braków skargi było w rzeczywistości niepotrzebne. Po drugie NSA wskazuje, iż w sądach administracyjnych zawsze prymat przyznawany jest zasadzie merytorycznej oceny sprawy nad jej względami formalnymi. Świadczy o tym chociażby uchwała pełnego składu tego Sądu z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, w której "złagodzono" surowe wymogi jakim powinny odpowiadać zarzuty skargi kasacyjnej. Tym samym jest bezsporne, iż tam gdzie jest to możliwe, skutki uchybień formalnych strony są łagodzone, np. poprzez wykonanie przez sąd administracyjny we własnym zakresie kopii skargi celem doręczenia jej innym uczestnikom postępowania. Nie można jednak powiedzieć, iż w niniejszej sprawie wystąpił przypadek, który umożliwiłby analogiczne w swoim skutku działanie. Wykazanie prawidłowej reprezentacji spoczywa na stronie postępowania, nie zaś na sądzie. NSA nadto zauważa, iż pierwsze wezwanie do nadesłania dokumentów potwierdzających umocowanie do działania w imieniu OZM PZD doręczono na wskazany w skardze adres w dniu 22 marca 2012 r. (ZPO - k. 10). W przewidzianym do tego terminie przesłano do WSA pismo informujące o wykonaniu wezwania, jednakże nie dołączono do niego wymienionych załączników (kluczowych do oceny formalnej strony sprawy). Kolejnym wezwaniem z dnia 13 kwietnia 2012 r. (doręczonym w dniu 18 kwietnia 2012 r. - ZPO k. 15) poinformowano stronę o braku załączników oraz ponowiono wezwanie z zakreśleniem rygoru odrzucenia skargi. W dniu 30 kwietnia 2012 r. OZM PZD nadał w placówce pocztowej operatora publicznego pismo (o tej samej treści co poprzednia korespondencja), dołączając do niego żądane przez WSA dokumenty. Wykonanie nałożonego obowiązku nastąpiło jednak bezsprzecznie po terminie. Ponadto, dołączony do tego pisma wyciąg z KRS Polskiego Związku Działkowców został wydany w dniu 20 marca 2012 r., a dodatkowo potwierdzony za zgodność z oryginałem przez adwokata [...] (k. 18v). Skarżący dysponował więc odpisem z KRS jeszcze przed doręczeniem mu pierwszego wezwania o jego nadesłanie (22 marca 2012 r.). Nie było więc konieczności - co akcentuje skarga kasacyjna - podejmowania skomplikowanych czynności w celu uzupełnienia braków skargi. Ponadto, potwierdzona przez adwokata kopia wyciągu z KRS wskazuje, iż związek co najmniej miał możliwość korzystania z pomocy profesjonalnego pełnomocnika. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca także uwagę, iż oceniając daną sprawę (tak formalnie jak i merytorycznie), sąd administracyjny ma zawsze obowiązek rozważenia interesów wszystkich stron postępowania (skarżącego, organu i uczestników). W niniejszej sprawie skarżący otrzymał dwukrotnie szansę na przedłożenie sądowi wymaganych dokumentów, z której w przewidzianym terminie się nie wywiązał. Takie zachowanie nie może być akceptowane, bowiem budzi uzasadnione wątpliwości, co do rzeczywistych motywów postępowania skarżącego (w istocie prowadzi do przedłużania postępowania mającego rozstrzygnąć istotną kwestię prawną). Skarżący w całej sprawie dostrzega jedynie swój interes prawny w zwalczaniu niekorzystnej dla niego decyzji GIODO. Nie dostrzega jednocześnie, iż po drugiej stronie stoją podmioty uprawnione, mocą tej samej decyzji, do uzyskania danych osobowych. W takich okolicznościach faktycznych sprawy za niezasadny uznano pkt b) zarzutu skargi kasacyjnej. W świetle powyższego Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie był nie tyle uprawniony, co zobowiązany do odrzucenia skargi na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 p.p.s.a. Na marginesie NSA zauważa, iż pełnomocnictwo udzielone adwokatowi [...] zostało podpisane przez prezesa i członka prezydium Polskiego Związku Działkowców, nie zaś przez osoby upoważnione do reprezentowania Okręgowego Zarządu Mazowieckiego Polskiego Związku Działkowców (wnoszący skargę kasacyjną). Jednakże w ocenie NSA nie jest to uchybienie, bowiem zgodnie z § 152 ust. 2 i 3 statutu PZD Prezydium Krajowej Rady PZD może przejąć do prowadzenia sprawy sądowe i administracyjne prowadzone przez inne organy Związku. Na marginesie należy także zauważyć, iż jeżeli zachodziły niezawinione przez OZM PZD przeszkody w wykonaniu wezwania WSA, możliwe jest ubieganie się o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności. Kwestie związane z przywracaniem uchybionego terminu uregulowane są w art. 85-89 p.p.s.a. Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.