II OSK 2566/12
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-03-20
Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Małgorzata Stahl, Bożena Popowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sąd administracyjny może uchylić postanowienie organu administracji wyłącznie w części dotyczącej jego uzasadnienia, jeśli rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem, a uzasadnienie zawiera wadliwe stanowisko?Ratio decidendi
Sąd administracyjny nie może uwzględnić skargi i uchylić zaskarżonego aktu wyłącznie w części dotyczącej jego uzasadnienia, jeśli samo rozstrzygnięcie jest zgodne z prawem. Taka możliwość nie jest przewidziana w przepisach PPSA, a jej zastosowanie mogłoby naruszyć zakaz orzekania na niekorzyść skarżącego (art. 134 § 2 PPSA). Niemniej jednak, wadliwe uzasadnienie może rzutować na ocenę zgodności decyzji z prawem, a sąd powinien wyjaśnić swoje stanowisko w tej kwestii.Stan faktyczny
Spółka złożyła skargę kasacyjną od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ odwoławczy uchylił postanowienie PINB wstrzymujące roboty budowlane i umorzył postępowanie, uznając je za bezprzedmiotowe ze względu na zakończenie robót. Spółka kwestionowała uzasadnienie postanowienia organu odwoławczego, domagając się jego uchylenia w tej części. WSA oddalił skargę, uznając postanowienie za zgodne z prawem i wskazując na niemożność uchylenia aktu wyłącznie w części uzasadnienia.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Stahl Sędzia NSA Bożena Popowska Protokolant starszy sekretarz sądowy Andżelika Nycz po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie (dawniej "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Warszawie) od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 maja 2012 r. sygn. akt VII SA/Wa 229/12 w sprawie ze skargi [...] Sp. z o. o. w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] grudnia 2011 r. nr 1842/11 w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania prowadzenia robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 8 maja 2012 r., sygn. akt VII SA/Wa 229/12 oddalił skargę [...]Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]grudnia 2011 r. nr [...]w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego w sprawie wstrzymania robót budowlanych.
W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji wskazał, że postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...]Mazowiecki Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (MWINB), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7.07.1994r. Prawo budowlane - tekst jedn. Dz. U. z 2010r., Nr 243, poz. 1623 ze zm. (dalej: Prawo budowlane), po rozpatrzeniu zażalenia wniesionego przez "[...]'' Sp. z o.o. na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.st. Warszawy (dalej: PINB dla m. st. Warszawy) z dnia 25.10.2011 r. nr 10T/326/2011 wstrzymujące inwestorowi - Sp. z o.o. "[...]" z siedzibą w Warszawie przy ul. K.5 prowadzenie robót budowlanych polegających na samowolnej rozbiórce pozostałości budynku po dawnych koszarach przy ul. [...] 5 w Warszawie, tj. ściany szczytowej od strony wschodniej oraz fragmentów ścian konstrukcyjnych poprzecznych do ściany szczytowej, które stanowią element podpierający (wypory) oraz nakazującego wykonanie doraźnych zabezpieczeń terenu przed dostępem osób trzecich -uchylił zaskarżone postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w całości i umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych. Z akt postępowania administracyjnego wynika, że w dniu [...] października 2011 r. przedstawiciel PINB dla m. st. Warszawy przeprowadził kontrolę rozbiórki budynku na posesji przy ul. [...] 5 w Warszawie. Po przybyciu na miejsce prowadzonej rozbiórki stwierdził jej wykonanie poza ścianą szczytową od strony wschodniej. Nie stwierdził zagrożenia dla zawalenia się ściany, gdyż dokonujący rozbiórki pozostawili fragmenty ścian konstrukcyjnych poprzecznych do ściany szczytowej, które stanowiły element podpierający (wypory). Zawiadomieniem z dnia [...]października 2011 r. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie robót budowlanych polegających na samowolnej rozbiórce pozostałości budynku dawnych koszar huzarskich przy ul. [...] 5 w Warszawie.
PINB dla m.st. Warszawy postanowieniem nr [...] z dnia [...].10.2011 r. wstrzymał inwestorowi - sp. z o.o. "[...]" z siedzibą w Warszawie przy ul. Królowej Marysieńki 5 prowadzenie robót budowlanych polegających na samowolnej rozbiórce pozostałości budynku po dawnych koszarach przy ul. [...] 5 w Warszawie, tj. ściany szczytowej od strony wschodniej oraz fragmentów ścian konstrukcyjnych poprzecznych do ściany szczytowej, które stanowią element podpierający (wypory) oraz nakazał wykonanie doraźnych zabezpieczeń terenu przed dostępem osób trzecich.
Rozpatrując zażalenie na powyższe postanowienie, które wniosła "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie MWINB wskazał, że w dniu [...] października 2011 r. PINB dla m.st. Warszawy przeprowadził kontrolę robót budowlanych na posesji przy ul. [...] 5 w Warszawie stwierdzając, iż teren rozbiórki jest ogrodzony, na terenie nieruchomości trwają roboty porządkowe, ponadto pracuje sprzęt ciężki, koparka, likwidując zwałowiska gruzu po rozebranym budynku. Do protokołu kontroli został załączony materiał zdjęciowy obrazujący opisany stan faktyczny.
Organ odwoławczy zauważył, że postanowienie organu I instancji powiatowego wywarło skutek prawny dla inwestora z chwilą jego doręczenia. Postanowienie to zostało doręczone inwestorowi w dniu [...]listopada 2011 r., co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru. Z materiału dowodowego zgromadzonego w aktach przedmiotowej sprawy, w tym protokołu kontroli przeprowadzonej w dniu [...]października 2011 r. wynika, że w chwili doręczenia postępowanie w zakresie wstrzymania robót budowlanych oraz dokonania stosownych zabezpieczeń było bezprzedmiotowe, gdyż obiekt budowlany którego postępowanie dotyczyło już nie istniał. MWINB zauważył, że inwestor przystąpił do robót rozbiórkowych na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. Rozpoczęcie takich robót nie zwalnia od obowiązku bezzwłocznego uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia o zamierzonej rozbiórce obiektu budowlanego. W ocenie organu odwoławczego przepis ten wprowadza instytucję wyjątkową, opartą na swoistym "stanie wyższej konieczności". Zgodnie z jego treścią roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi i mienia. Zagrożenie musi być bezpośrednie, co oznacza, że nie można, ze względu na grożące bliskie niebezpieczeństwo, zastosować zwykłego trybu uzyskania pozwolenia na rozbiórkę lub zgłoszenia, które co do zasady wiąże się z obowiązkiem odczekania 30 dni na reakcję organu. Wskazał, że niebezpieczeństwo musi przy tym zagrażać dobrom szczególnie chronionym, czyli zdrowiu i życiu ludzi oraz mieniu.
MWINB zwrócił uwagę, że w aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się orzeczenie - "Opinia techniczna dotycząca północnej ściany stanowiącej fragment rozebranego budynku przy ul. [...] 5 w Warszawie" z sierpnia 2011 r., z treści której wynika możliwość wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Organ nadzoru budowlanego nie posiadał wiedzy o zamiarze przystąpienia przez inwestora do robót budowlanych polegających na rozbiórce przed jej dokonaniem, co jest jednoznaczne z tym, iż nie mógł w trakcie kontroli potwierdzić lub zaprzeczyć stwierdzeniom zawartym w ww. opinii. Jednakże w aktach sprawy znajduje się wniosek inwestora o pozwolenie na rozbiórkę z dnia [...]października 2011 r. z naniesioną uwagą o przystąpieniu do robót objętych pozwoleniem na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. W ocenie organu nadzoru w sytuacji zaistnienia przesłanek z art. 51 ust.7 prawa budowlanego zastosowanie instytucji wstrzymania jest zbędne.
Z uwagi na powyższe należało podjąć rozstrzygnięcie w trybie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 105 § 1 w związku z art. 144 k.p.a., tzn. uchylić zaskarżone postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...]października 2011 r. i umorzyć postępowanie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych.
Powyższe postanowienie MWINB zostało zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez "[...]" Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie (dalej: Spółka), w części dotyczącej jego uzasadnienia.
W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że osnowa zaskarżonego postanowienia jest zgodna z prawem natomiast jego uzasadnienie prawu nie odpowiada. W ocenie Spółki obowiązkiem organu zażaleniowego była całościowa ocena zasadności i zgodności z prawem postanowienia organu I instancji, stosownie do treści art. 15 kpa w zw. z art. 50 ust. 5 Prawa budowlanego, z uwzględnieniem wszystkich okoliczności faktycznych, także tych, które mogły nie być znane organowi I instancji. Wskazała, że organ II instancji powinien odnieść się do zarzutów zażalenia zgodnie z art. 15 oraz 106 § 4 w zw. z art. 126 kpa, które opierały żądanie uchylenia postanowienia na tym, że w sprawie nie zaszła żadna z okoliczności, powodujących naruszenie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Obowiązkiem organu II instancji było zatem rozstrzygnięcie czy prowadzone prace rozbiórkowe były prowadzone bez wymaganego pozwolenia na rozbiórkę w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. W ocenie skarżącej Spółki zmiana sytuacji, która powodowała bezprzedmiotowość postępowania nie zwalniała organu zażaleniowego od oceny, czy istniały prawne podstawy do wydania zaskarżonego postanowienia w dacie jego wydawania, w związku z czym organ ten nie miał prawa uchylać się od zajęcia stanowiska w tej kwestii.
Spółka wskazała także, że błędna jest argumentacja prawna uzasadnienia wskazująca na art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego jako źródło zbędności wydawania postanowień przewidzianych w art. 50 ust. 1 w przypadku wykonywanych robót budowlanych wypełniających dyspozycję art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Spółka podniosła, że art. 51 ust. 7 Prawa budowlanego wskazuje na zbędność postanowienia, o którym mowa w art. 50 ust. 1 tej ustawy, wyłącznie w sytuacji, kiedy roboty budowlane wykonywane z naruszeniem art. 50 ust. 1 pkt 1 lub pkt 2 zostały wykonane, co nie miało miejsca w niniejszej sprawie.
Skarżąca Spółka zauważyła, że do prac rozbiórkowych przystąpiono w oparciu o art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, przy spełnieniu warunków prawnych ich prowadzenia, określonych w tym przepisie, uzasadnienie zaskarżonego postanowienia powinno na taką okoliczność umorzenia postępowania wskazywać, czego nie czyni, czym narusza prawo i istotny interes Spółki.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznając skargę za niezasadną, wskazał, że sąd administracyjny rozpoznający skargę na określony akt w postaci decyzji lub postanowienia nie może uwzględnić skargi wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia. Przepisy procedury sądowoadministracyjnej, w tym art. 145 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie przewidują takiego rozstrzygnięcia, które uwzględniałoby wniosek o uchylenie zaskarżonego aktu w części dotyczącej uzasadnienia.
Ponadto Sąd nie może uchylić zaskarżonego aktu w sytuacji, gdy mogłoby to pogorszyć sytuację prawną skarżącego. Stanowi o tym art. 134 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, stosownie do którego sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. W okolicznościach niniejszej sprawy uwzględnienie skargi Spółki i uchylenie zaskarżonego postanowienia niewątpliwie korzystnego dla skarżącej oznaczałoby naruszenie art. 134 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd I instancji wskazał, że zaskarżone postanowienie nie jest dotknięte żadną kwalifikowaną wadą prawną powodującą jego nieważność w oparciu o art. 156 § 1 kpa. Zaskarżone postanowienie jest zgodne z przepisami prawa. W niniejszej sprawie inwestor przystąpił do robót rozbiórkowych na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego, zgodnie z którym roboty zabezpieczające i rozbiórkowe można rozpocząć przed uzyskaniem pozwolenia na rozbiórkę lub przed ich zgłoszeniem, jeżeli mają one na celu usunięcie bezpośredniego zagrożenia bezpieczeństwa ludzi lub mienia. W aktach administracyjnych organu I instancji znajduje się "Opinia techniczna dotycząca północnej ściany stanowiącej fragment rozebranego budynku przy ul. [...] 5 w Warszawie" z sierpnia 2011 r., z treści której wynika możliwość wystąpienia bezpośredniego zagrożenia dla zdrowia i życia ludzi oraz bezpieczeństwa mienia. Ponadto, w aktach sprawy znajduje się wniosek inwestora o pozwolenie na rozbiórkę z dnia [...] października 2011 r. z uwagą o przystąpieniu do robót objętych pozwoleniem na podstawie art. 31 ust. 5 Prawa budowlanego. W rezultacie Sąd I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie wystąpiły samowolne roboty rozbiórkowe. Dodatkowo z kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2011 r. wynika, że inwestor zakończył rozbiórkę obiektu budowlanego, a zatem w dniu doręczenia postanowienia postępowanie w zakresie wstrzymania robót budowlanych oraz dokonania stosownych zabezpieczeń stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji rozstrzygnięcie organu, który stosując art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 kpa uchylił zaskarżone postanowienie PINB dla m.st. Warszawy z dnia [...] października 2011 r. i umorzył postępowanie organu I instancji w przedmiocie wstrzymania prowadzenia przedmiotowych robót budowlanych było, w ocenie Sądu I instancji prawidłowe.
Zarzuty Spółki zawarte w skardze dotyczące konieczności rozstrzygnięcia istoty sprawy są zdaniem Sądu I instancji niezasadne, niezrozumiałe i nie mogą zostać uwzględnione przez Sąd, także ze względu na konieczność stosowania przez Sąd powołanego na wstępie art. 134 § 2 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku WSA w Warszawie wniosła skarżąca spółka i zaskarżając wyrok w całości zarzuciła:
- naruszenie przepisów postępowania w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art. 141 § 4 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi w zw. z art. 176 § 1 Konstytucji RP przez niepodanie w uzasadnieniu wyroku powodów, dla których Sąd I instancji uznał za niedopuszczalne uchylenie przez sąd administracyjny postanowienia wyłącznie w części dotyczącej uzasadnienia; to naruszenie procedury sądowoadministracyjnej ma wpływ na wynik sprawy sądowej, gdyż uniemożliwiając poznanie motywów, którymi kierował się sąd I instancji, ogranicza dwuinstancyjność kontroli sądowoadministracyjnej, gwarantowaną przytoczonym przepisem konstytucyjnym, pozbawiając Skarżącego i sąd drugoinstancyjny możliwości odniesienia się do argumentacji wspierającej rozstrzygnięcie.
- art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, i art.art. art. 3 § 1 i 3 § 2 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w związku z art. 107 § 3 w związku z art. 126, oraz art.art. 6, 7 i 15 k.p.a. oraz art. 105 § 1 w związku z art. 144 k.p.a., w związku z art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego (Dz.U.2010.243.1623 j.t. ze zm.) przez nieuchylenie zaskarżonego do sądu administracyjnego postanowienia, w części obejmującej jego uzasadnienie, mimo wadliwości tego uzasadnienia; jego wadliwość polegała na niepodaniu prawidłowej podstawy prawno-faktycznej umorzenia postępowania, gdyż postępowanie stało się bezprzedmiotowe ze względu na to, że stan faktyczny nie odpowiadał hipotezie art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i nie doszło do naruszenia prawa; istotność tego naruszenia polega tym, że w przypadku postępowania prowadzonego z urzędu, w sprawie administracyjnej związanej z podejrzeniem naruszenia prawa przez stronę postępowania, sytuacja prawna adresata takiego, nawet incydentalnego, rozstrzygnięcia jest inna, kiedy podstawą umorzenia określoną w akcie administracyjnym jest wskazanie braku naruszenia prawa, a inna - gdy jako przyczynę umorzenia; wskazuje się inne okoliczności; ma znaczenie dla wyniku sprawy administracyjnej kończonej umorzeniem, i to nawet incydentalnej, toczonej w związku z naruszeniem prawa, wskazanie, czy do naruszenia prawa doszło, czy nie.
Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do WSA w celu ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że wyrażone przez Sąd I instancji stanowisko o niedopuszczalności uchylenia przez sąd administracyjny aktu administracyjnego tylko w części obejmującej jego uzasadnienie stoi w sprzeczności z poglądem prezentowanym przez część orzecznictwa i aprobującym je poglądem części doktryny [np.: Andrzej Kabat: Komentarz do art.art. 3 oraz 145 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi; (w:) Dauter Bogusław, Grusz-czyński Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LEX 2011].
W ocenie skarżącej obowiązkiem sądu I instancji było wyjaśnienie, dlaczego powyższego poglądu nie podziela. Uzasadnienie wyroku jednak nie zawiera żadnej argumentacji w tej kwestii. Ponadto, Sąd I instancji - niezależnie od uznania niemożliwości wydania wyroku zgodnie z żądaniem skargi z powodu opisanego w poprzednim punkcie uzasadnienia -wskazał, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem. W związku z ograniczeniem zakresu zaskarżenia skargi do WSA do uzasadnienia pozwala to Skarżącemu przyjąć, że - zdaniem sądu I instancji - z prawem zgodne jest uzasadnienie postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej była sprawa postanowienia o wstrzymaniu robót rozbiórkowych. Postanowienie drugoinstancyjne uchylało postanowienie I instancji i umarzało postępowanie pierwszoinstancyjne wstrzymujące te roboty. W postanowieniu pierwszoinstancyjnym, w uzasadnieniu, wskazano na samowolność prac rozbiórkowych, natomiast w uzasadnieniu postanowienia drugoinstancyjnego podano, że przede wszystkim prace rozbiórkowe zakończyły się zanim nakaz wstrzymania i rozbiórki zaczął obowiązywać, natomiast co do istnienia samowoli organ pierwszoinstancyjny orzekał nie dysponując kompletnym materiałem dowodowym.
Odnosząc się generalnie do kwestii bezprzedmiotowości postępowania wskazano w skardze kasacyjnej, że jej źródłem może być okoliczność faktyczna lub okoliczność prawna. Przy czym w zaskarżonym do sądu postanowieniu wskazano obie okoliczności. Jako pierwszą podano okoliczność faktyczną – brak podstaw do wydania/utrzymania w mocy postanowienia o wstrzymaniu robót budowlanych ze względu na ich wykonanie, a odnośnie drugiej – niejasno i niejednoznacznie – napomknięto, że przystąpiono do rozbiórki w warunkach przewidzianych art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego, jednak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia brak stwierdzenia, że niedoszło do samowoli budowlanej, a więc nie było podstaw do stosowania art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Co więcej, końcowa jego część sugeruje, przez odwołanie się do art. 51 ust. 7, że powodem umorzenia postępowania było zakończenie prac rozbiórkowych. Uzasadnienie postanowienia MWINB nie wskazuje jednoznacznie przyczyny umorzenia. Zdaniem skarżącego kasacyjnie skoro Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku potwierdził, że nie było samowoli budowlanej, nie było podstaw do prowadzenia postępowania przez nadzór budowlany w oparciu o art. 50 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego, w uzasadnieniu postanowienia organu brak takiej konstatacji. Z kolei zaś jeśli organ administracji uruchamia postępowanie, będące następstwem naruszenia prawa lub podejrzenia tego naruszenia, powinien przede wszystkim określić, czy do niego doszło, a w konsekwencji, czy istnieją podstawy do wydania stosownego nakazu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej oznacza, iż podstawy, na jakich zostaje oparta skarga kasacyjna wyznaczają kierunek i zakres kontroli kasacyjnej zaskarżonego wyroku. W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:
1) naruszeniu przepisów prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,
2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Jednocześnie zgodnie z art. 176 P.p.s.a. skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przepisanym dla pisma w postępowaniu sądowym oraz zawierać oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem, czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem żądanego uchylenia lub zmiany.
Na wstępie zaznaczyć należy, że wyrok sądu I instancji odpowiada prawu mimo częściowo błędnego uzasadnienia.
Nie ma racji bowiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, iż przedmiotem skargi do sądu administracyjnego nie może być wyłącznie uzasadnienie decyzji. Uzasadnienie jest jednym z elementów decyzji , określonych w art. 107 kpa, tworzących jej całościową strukturę. Błędne uzasadnienie przenosi tę wadę na decyzję rozstrzygająca sprawę co do istoty. Uzasadnienie rzutuje na ocenę zgodności decyzji z prawem. Oznacza to, iż w sytuacji gdy uzasadnienie nie koreluje z prawidłowym rozstrzygnięciem możliwa jest jego eliminacja.
W tej sytuacji nie można zgodzić się z zarzutem skargi kasacyjnej odnośnie naruszenia art. 141§4 w związku z art. 145§1pkt.1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 176 Konstytucji RP. Wprawdzie uzasadnienie wyroku zawiera wadliwe stanowisko co do niemożliwości kwestionowania części decyzji w postaci jej uzasadnienia, jednak nieprawidłowość ta nie wyczerpuje przesłanek zawartych w art. 174 pkt., nie ma bowiem istotnego wpływu na wynik rozstrzygnięcia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny Warszawie słusznie stanął na stanowisku legalności postanowienia Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Zgodnie z art. 105 kpa § 1, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe organ administracji wydaje decyzję o umorzeniu postępowania.
Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego w rozumieniu powyższego przepisu oznacza, że brak jest któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje niemożliwością wydania rozstrzygnięcia załatwiającego sprawę co do istoty, w tym wypadku w przedmiocie wstrzymania wykonania robót budowlanych. Przyczyny bezprzedmiotowości dzielą się na podmiotowe i przedmiotowe. Mogą powstać na skutek faktów naturalnych oraz zdarzeń prawnych. Wymienić tu można śmierć osoby fizycznej, utraty przez nią zdolności do nabycia uprawnień o charakterze osobistym, ustanie bytu osoby prawnej, zmiana tytułu własności rzeczy, jej zniszczenie.
Wykładnia przepisu art. 105 §1 kpa prowadzi do wniosku, że w razie wystąpienia przesłanek bezprzedmiotowości organ jest zobligowany do umorzenia postępowania. Odnosząc się do okoliczności niniejszej sprawy stwierdzić należało za sądem I instancji oraz organem odwoławczym , że w istocie samo zakończenie robót budowlanych skutkować musiało przyjęciem braku przedmiotu do wstrzymania wykonania rozbiórki. Warunkiem skorzystania z instytucji, ustanowionej w przepisie art. 50ust.1 prawa budowlanego jest w pierwszej kolejności prowadzenie robót budowlanych, ich brak wyłącza możliwość analizy, czy spełnione zostały dalsze przesłanki, uszczegóławiające dopuszczalność skorzystania z tej normy.
W chwili wydania decyzji przez organ II instancji tak jak i w dacie doręczenia decyzji organu I instancji adresatowi rozbiórka była ukończona.
Bezprzedmiotowość postępowania wyklucza merytoryczne rozpoznanie sprawy, co oznacza, iż w okolicznościach niniejszej sprawy brak było możliwości oceny, czy prowadzone prace rozbiórkowe odpowiadały hipotezie normy zawartej w art. 50 ust.1 pkt.1 prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy za nieuprawniony uznać należało zarzut naruszenia art. 145§1 pkt.1 lit.c i art. 3§1 i 2 pkt.2 P.p.s.a. w związku z art. 107§3 w związku z art. 126, 6,7,15 kpa, 105§1,144kpa w związku z art. 50 ust.1pkt.1 prawa budowlanego.
W tym stanie rzeczy na podstawie art. 184 P.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło