I OSK 1817/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-09
Skład orzekający: Małgorzata Borowiec, Barbara Adamiak, Janusz Furmanek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej, wydając deklaratoryjną decyzję stwierdzającą zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej, jest związany oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego, a także czy niezastosowanie przepisu art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych stanowi rażące naruszenie prawa?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że organ administracji publicznej jest związany nie tylko sentencją, ale również oceną prawną wyrażoną w uzasadnieniu prawomocnego wyroku sądu administracyjnego. Niezastosowanie przepisu art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych, który reguluje zmianę trybu zwolnienia w przypadku uchylenia decyzji o zwolnieniu, stanowi rażące naruszenie prawa, uzasadniające uchylenie zaskarżonego wyroku i decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Obrony Narodowej o zwolnieniu R. P. z zawodowej służby wojskowej. Po wcześniejszym uchyleniu przez WSA decyzji o zwolnieniu z uwagi na błędną datę, Minister wydał deklaratoryjną decyzję stwierdzającą zwolnienie z dniem 1 października 2007 r. R. P. wniósł o stwierdzenie nieważności tej decyzji, zarzucając rażące naruszenie prawa. WSA oddalił skargę, uznając, że decyzja nie zawiera wad uzasadniających stwierdzenie nieważności. R. P. wniósł skargę kasacyjną, zarzucając m.in. naruszenie art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych i art. 153 PPSA.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie oraz zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. i poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Borowiec sędzia NSA Barbara Adamiak (spr.) sędzia del. NSA Janusz Furmanek Protokolant Karolina Kubik po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej R. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1661/10 w sprawie ze skargi R. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] sierpnia 2010 r. nr [...] oraz poprzedzającą ją decyzję Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...], 2. zasądza od Ministra Obrony Narodowej na rzecz R. P. kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Minister Obrony Narodowej w dniu [...] sierpnia 2007 r. wydał decyzję nr [...] o zwolnieniu z dniem 30 czerwca 2007 r. płk. R. P. z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej Ministra Obrony Narodowej, a po rozpoznaniu wniosku oficera o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] września 2007 r., utrzymał w mocy powyższą decyzję.
Decyzje te stały się przedmiotem skargi R. P. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który prawomocnym wyrokiem z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2021/07, uchylił zaskarżone decyzje Ministra Obrony Narodowej, stwierdzając w uzasadnieniu wyroku, iż ostatnim dniem okresu pozostawania skarżącego w rezerwie kadrowej był dzień 30 września 2007 r., a zatem zwolnienie ze służby "z upływem okresu pozostawania w rezerwie kadrowej" mogło nastąpić dopiero w dniu 1 października 2007 r.
W związku z sądową weryfikacją decyzji dotyczących zwolnienia R. P. z zawodowej służby wojskowej, Minister Obrony Narodowej w dniu [...] grudnia 2008 r. wydał decyzję nr [...], w której stwierdził, że zwolnienie płk. R. P. z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, nastąpiło z dniem 1 października 2007 r.
W dniu 15 czerwca 2010 r. R. P. skierował do Ministra Obrony Narodowej wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] z dnia [...] grudnia 2008 r., podnosząc, że decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem prawa – art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2009 r. oraz że była niewykonalna w dniu jej wydania i jej niewykonalność ma charakter trwały. Ponadto podniesiono, iż decyzja ta zawiera wadę powodującą jej nieważność z mocy prawa, albowiem ustawa stanowiła o rozstrzygnięciu zaistniałego stanu faktycznego w ściśle określony sposób, natomiast organ dokonał odmiennej oceny, a w konsekwencji podjął decyzję sprzeczną z obowiązującymi regulacjami prawnymi w tym zakresie.
Minister Obrony Narodowej decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2010 r., wydaną na podstawie art. 157 § 1 i art. 158 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu wniosku płk. rez. R. P. o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt 1) z dnia [...] grudnia 2008 r. w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, odmówił stwierdzenia nieważności kwestionowanej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, ze zwolnienie z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy było zgodne z obowiązującymi przepisami prawa. Podkreślił, że kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy ma stanowisko wyrażone w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2021/07. W wyroku tym Sąd, dokonując wywodu prawnego, bardzo precyzyjnie podkreślił, że stosownie do treści art. 111 pkt 10 wojskowej ustawy pragmatycznej, żołnierza zawodowego zwalnia się z zawodowej służby wojskowej wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej. W rozpoznawanej sprawie ostatnim dniem okresu pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej był dzień 30 września 2007 r., a zatem okres ten kończył się o godz. 24.00 tego samego dnia. Skoro zaś, zwolnienie żołnierza z zawodowej służby wojskowej następuje z upływem okresu pozostawania w rezerwie kadrowej, to zwolnienie ze służby mogło nastąpić dopiero w dniu 1 października 2007 r., a nie jak błędnie wskazano w dniu 30 września 2007 r., tj. przed upływem okresu pozostawania w rezerwie kadrowej.
W świetle tak sformułowanej oceny prawnej, zawartej w uzasadnieniu powołanego wyroku, organ administracji w oparciu o treść art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), będąc związany prawomocnym orzeczeniem sądu, podjął deklaratoryjną decyzję administracyjną stwierdzającą fakt zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej w ściśle określonej dacie wynikającej z treści prawomocnego wyroku.
Dlatego też – zdaniem organu – nieuprawniony jest zarzut rażącego naruszenia prawa polegającego na niezastosowaniu dyspozycji art. 116 powołanej wojskowej ustawy pragmatycznej, jak również obarczenia kwestionowanego rozstrzygnięcia wadą powodującą nieważność z mocy prawa, albowiem – jak wskazano powyżej – organ zastosował się do wiążącej oceny prawnej zawartej we wskazanym prawomocnym wyroku. Także za niezasadny uznano zarzut, że decyzja w chwili jej wydania była niewykonalna i jej niewykonalność ma charakter trwały. Przepis stanowiący podstawę prawną zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej określał "sztywny" termin zwolnienia mający charakter terminu prawa materialnego. Termin ten nie mógł wolą organu bądź strony zostać przedłużony bądź skrócony. Przepis określał datę zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej, która to data była niezależna od daty faktycznego zakończenia postępowania administracyjnego w przedmiocie zwolnienia żołnierza z zawodowej służby wojskowej. Dlatego też oficer "podlegał zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej w dacie upływu okresu pozostawania w rezerwie kadrowej, którą to datę ustalił Sąd na dzień 1 października 2007 r. W konsekwencji czego Minister Obrony Narodowej kwestionowaną deklaratoryjną decyzją nr 1891 (punkt 1) z dnia 2 grudnia 2008 r. stwierdził fakt zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej w dacie wynikającej z orzeczenia Sądu. Zwolnienie oficera z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, odbyło się z poszanowaniem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Organ też podkreślił, że w sprawie nie występują żadne z przesłanek określonych w art. 156 § 1 k.p.a. warunkujące stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej.
Minister Obrony Narodowej, w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy, decyzją nr [...] z dnia [...] sierpnia 2010 r., wydaną na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ ponownie podniósł, iż będąc związany prawomocnym orzeczeniem sądu, podjął deklaratoryjną decyzję administracyjną stwierdzającą fakt zwolnienia oficera z zawodowej służby wojskowej w ściśle określonej dacie wynikającej z treści prawomocnego wyroku. Nie zgodził się przy tym ze stanowiskiem strony odnośnie związania organów administracji publicznej jedynie treścią sentencji prawomocnych wyroków. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, stwierdził, iż prawomocne orzeczenia sądów wiążą nie tylko w zakresie sentencji dokonanych rozstrzygnięć, ale również w kwestii dokonanej w uzasadnieniu oceny prawnej danego stanu faktycznego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 25 maja 2011 r. sygn. akt II SA/Wa 1661/10, po rozpoznaniu sprawy ze skargi R. P. na decyzję Ministra Obrony Narodowej z [...] sierpnia 2010 r. nr [...] w przedmiocie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy, oddalił skargę. W uzasadnieniu decyzji Sąd wskazał, że sprawa była rozpoznawana w nadzwyczajnym trybie postępowania administracyjnego – postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Istotą tego postępowania jest wyłącznie ustalenie, czy badana decyzja obarczona jest wadami wyliczonymi w art. 156 § 1 k.p.a. Sąd stwierdził, że nie można w sprawie przyjąć istnienia tego rodzaju podstaw.
Błędne jest bowiem przekonanie skarżącego, że decyzja Ministra Obrony Narodowej nr [...] (pkt 1) z dnia [...] grudnia 2008 r., stwierdzająca zwolnienie go z zawodowej służby wojskowej i przeniesienie do rezerwy wskutek niewyznaczenia na stanowisko służbowe w czasie pozostawania w rezerwie kadrowej, z dniem 1 października 2007 r., obarczona jest wadą nieważności.
Zasadnie organ podnosi, iż decyzja ta wynikała z oceny prawnej wyrażonej w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2021/07. W wyroku tym Sąd, dokonując wykładni przepisu art. 111 pkt 10 ustawy z dnia 11 września 2003 r. o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych (Dz.U. z 2008 r. Nr 141, poz. 892), podkreślił, iż w rozpoznawanej sprawie ostatnim dniem okresu pozostawania żołnierza w rezerwie kadrowej był dzień 30 września 2007 r., a zatem okres ten kończył się o godz. 24.00 tego samego dnia. Skoro zaś zwolnienie żołnierza niewyznaczonego na stanowisko służbowe następuje z upływem okresu pozostawania w rezerwie kadrowej, to zwolnienie ze służby mogło nastąpić dopiero w dniu 1 października 2007 r., a nie jak błędnie przyjęto w dniu 30 września 2007 r., tj. przed upływem okresu pozostawania w rezerwie kadrowej.
Zgodnie z art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu administracyjnego wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność było przedmiotem zaskarżenia. Związanie organu administracyjnego oceną prawną odnosi się do określonych elementów uzasadnienia zapadłego wyroku. Pomimo bowiem użycia w art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi pojęcia "orzeczenie", chodzi w nim nie tylko o sentencję, lecz także o uzasadnienie podjętego rozstrzygnięcia. To w uzasadnieniu przedstawione jest rozumowanie, które doprowadziło sąd do określonej konkluzji prawnej. Analiza treści uzasadnienia wyroku pozwala także na sprecyzowanie zakresu przedmiotowego ferowanych ocen, tj. ustalenie, co wziął pod uwagę sąd, uwzględniając wniesioną skargę lub oddalając ją (por. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 7 grudnia 2009 r., sygn. akt I OPS 6/09).
Nie można więc zgodzić się ze skarżącym, że związanie organów administracji publicznej prawomocnym orzeczeniem dotyczy tylko samej treści jego sentencji, a nie poglądów prawnych wyrażonych w jego uzasadnieniu.
Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. W przedmiotowej sprawie decyzja stwierdzająca zwolnienie skarżącego z dniem 1 października 2007 r. wynikała z oceny prawnej dokonanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 10 lipca 2008 r., sygn. akt II SA/Wa 2021/07. Tak też wskazania Sądu co do dalszego postępowania postrzegał sam skarżący, stwierdzając w skardze, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił decyzję o zwolnieniu, wskazując w uzasadnieniu, że zwolnienie powinno nastąpić zgodnie z prawem w dniu następnym (a nie 30 września 2007 r.). Podnosił jednakże, iż organ, dokonując zwolnienia, powinien był zastosować przepis art. 116 ustawy pragmatycznej i uznać, że data zwolnienia – 30 września 2007 r. nie uległa zmianie.
Przepis ten stanowił, w brzmieniu obowiązującym na dzień zwolnienia (2 grudnia 2008 r.), iż w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13–15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulegają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1).
W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2).
W ust. 3 przewidziano, że żołnierzowi zawodowemu, o którym mowa w ust. 1, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego, wraz z dodatkami o charakterze stałym, należnego na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko służbowe, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązujących w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji wymienionych w ust. 1.
Sąd wskazał, że zastosowanie regulacji z art. 116 ustawy pragmatycznej nie skutkowałoby reaktywowaniem stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej, data zwolnienia nie uległaby zmianie i nastąpiłoby ono z dniem 30 września 2007 r., a nie 1 października 2007 r. Zatem niezastosowanie wskazanego przepisu nie ma w istocie wpływu na wynik sprawy i nie może stanowić podstawy wzruszenia ostatecznego rozstrzygnięcia, gdyż nie nosi wyraźnych cech rażącego naruszenia prawa, a więc takiego, w wyniku którego powstają skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia praworządności.
Traktowanie naruszenia prawa jako "rażące" może mieć miejsce tylko wyjątkowo, a mianowicie, gdy jego waga jest znacznie większa niż stabilność ostatecznej decyzji.
Argument skarżącego, iż organ, odmawiając stwierdzenia nieważności decyzji nr 1891, pozbawił go prawa do odszkodowania, o którym mowa w art. 116 ust. 3, nie może odnieść skutku.
Przepis art. 116 został wprowadzony na podstawie art. 1 pkt 51 ustawy z dnia 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 176, poz. 1242). Z uzasadnienia do projektu ustawy wynika, iż proponowane w niej rozwiązania mają na celu poprawę efektywności systemu kadrowego w Siłach Zbrojnych RP. Wskazano, iż dotychczasowe przepisy ustawy pragmatycznej nie zawierały regulacji dotyczących spraw związanych z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji zwalniającej żołnierza z zawodowej służby wojskowej. W takich przypadkach w większości uznawano, że żołnierz nie został zwolniony ze służby i wypłacono mu uposażenie za cały czas, jaki upłynął od dnia zwolnienia. Często były to okresy kilkuletnie. Nowe brzmienie art. 116 ustawy porządkuje ten obszar. W razie zaistnienia takich przypadków ulegać będą uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wyniknęły dla żołnierza zawodowego z tego orzeczenia w jego stosunku służbowym zawodowej służby wojskowej. Natomiast data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulegnie zmianie. Uznawać się będzie, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ. Jednocześnie przyjęto, że żołnierzowi takiemu będzie przysługiwało od Skarbu Państwa odszkodowanie w wysokości sześciokrotności kwoty uposażenia zasadniczego wraz z dodatkami o charakterze stałym, należne na ostatnio zajmowanym stanowisku służbowym, z uwzględnieniem powstałych zmian mających wpływ na prawo do uposażenia lub jego wysokość, a w przypadku, gdy stanowisko, które żołnierz zawodowy zajmował przed zwolnieniem z zawodowej służby wojskowej, nie istnieje, według stawek na porównywalnym pod względem stopnia etatowego i grupy uposażenia stanowisku służbowym, obowiązującym w dniu uprawomocnienia się orzeczenia lub decyzji.
Organy orzekające w sprawie dokonały właściwej analizy całości sprawy i prawidłowo odmówiły stwierdzenia nieważności przedmiotowego wypowiedzenia. Decyzja ta nie zawiera wad, które uzasadniałyby stwierdzenie nieważności przez zastosowanie art. 156 § 1 k.p.a. Została ona wydana przez właściwy organ, skierowano ją do właściwej strony postępowania, opiera się na istniejącej podstawie prawnej (przy jej wydaniu nie doszło do rażącego naruszenia prawa), nadaje się do wykonania, a jej wykonalność nie powoduje czynu zagrożonego karą, nie zawiera także wad powodujących jej nieważność z mocy przepisów prawa.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł o oddaleniu skargi.
R. P. wniósł od wyroku skargę kasacyjną zaskarżając wyrok w całości. Skargę kasacyjną oparł na zarzutach naruszenia prawa materialnego i naruszeniu prawa formalnego.
Zarzucił naruszenie prawa materialnego poprze ich niewłaściwą wykładnię i niewłaściwe zastosowanie:
– art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych z dnia 11 września 2003 r. (Dz.U. Nr 179, poz. 1750 ze zm.),
– art. 156 § 1 pkt 2 i 5 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego z dnia 14 czerwca 1960 r. (Dz.U. Nr 30, poz. 168 ze zm.),
– art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.),
– art. 57 i nast. ustawy – Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służbie Wywiadu Wojskowego oraz ustawę o służbie funkcjonariuszy Służby Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego z dnia 9 czerwca 2006 r. (Dz.U. Nr 104, poz. 711 ze zm.) w związku z art. 134 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Zarzut naruszenia prawa formalnego poprzez niewypełnienie dyspozycji przepisu art. 141 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Na tych podstawach wnosił o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznawaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej.
Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Zarzut naruszenia art. 153 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest zasadny. Sąd administracyjny kontroluje zgodność z prawem zaskarżonej decyzji w oparciu o stan faktyczny i obowiązujące przepisy prawa w dniu wydania decyzji. Jeżeli w wyniku zastosowania przez sąd administracyjny środka wobec zaskarżonej decyzji: uchylenia lub stwierdzenia jej nieważności sprawa wraca do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia w postępowaniu administracyjnym według stanu prawnego obowiązującego. Ustawą z 24 sierpnia 2007 r. o zmianie ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 176, poz. 1242) zmieniono art. 116 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Według art. 116 w brzmieniu obowiązującym w dniu wydania przez Ministra Obrony Narodowej decyzji z 2 grudnia 2008 r. nr 1891 "w razie uchylenia orzeczenia, o którym mowa w art. 111 pkt 11 i 13–15 lub art. 112 ust. 1 pkt 1, albo uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji o zwolnieniu z zawodowej służby wojskowej lub wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy, ulęgają uchyleniu skutki tego orzeczenia lub decyzji, jakie wynikły dla żołnierza zawodowego z tego tytułu (ust. 1). W przypadkach, o których mowa w ust. 1, data zwolnienia z zawodowej służby wojskowej nie ulega zmianie, przy czym uznaje się, że zwolnienie żołnierza zawodowego nastąpiło w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ (ust. 2)". Takie brzmienie art. 116 nie obowiązywało w dniu wydania kontrolowanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie decyzji z [...] września 2007 r. nr [...]. Zakres oceny prawnej został ograniczony tylko do naruszenia przepisów prawa przy wydaniu zaskarżonej decyzji. Nie oznacza to uchylenia obowiązku przy ponownym rozpoznaniu i rozstrzygnięciu sprawy stosowania przepisów obowiązujących w dniu wydania decyzji z [...] grudnia 2008 r. nr [...].
Zasadny jest zatem zarzut naruszenia art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych. Podstawowe znaczenie przy zastosowaniu tego przepisu prawa należy wiązać nie z datą zwolnienia ale trybem – zwolnienie z zawodowej służby wojskowej następuje w drodze wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez organ wojskowy (§ 30 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z 29 stycznia 2008 r. w sprawie zwolnienia żołnierzy zawodowych z zawodowej służby wojskowej, Dz.U. Nr 23, poz. 137 ze zm.). Ustawodawca w sposób szczególny określił sytuację żołnierza, w stosunku do którego uchylono decyzję o zwolnieniu ze służby, przez wprowadzenie w art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych expressis verbis zmiany trybu zwolnienia – zwolnienie następuje w trybie wypowiedzenia stosunku służbowego zawodowej służby wojskowej dokonanego przez właściwy organ.
Naruszenie normy prawa nie budzącej wątpliwości interpretacyjnych, a taką jest norma art. 116 ust. 2 regulująca zmianę trybu zwolnienia jest rażącym naruszeniem prawa. Tym samym zarzut naruszenia art. 116 ust. 2 ustawy o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych w związku z art. 156 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego jest zasadny.
Nie jest zasadny ogólnikowo postawiony zarzut naruszenia art. 57 i następnych ustawy z 9 czerwca 2006 r. – Przepisy wprowadzające ustawę o Służbie Kontrwywiadu Wojskowego oraz Służby Wywiadu Wojskowego (Dz.U. Nr 104, poz. 711 ze zm.) w związku z art. 134 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Sąd rozpoznaje w granicach sprawy rozstrzygniętej zaskarżoną decyzją. Sąd kontrolował zgodność z prawem decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie zwolnienia z zawodowej służby wojskowej i przeniesienia do rezerwy. Przedmiotem rozpoznania nie była sprawa zastosowania trybu zwolnienia na podstawie przepisów wynikających z tej podstawy skargi kasacyjnej.
W tym stanie rzeczy skoro skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie rażącego naruszenia przepisu prawa materialnego, na mocy art. 188 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.
O kosztach orzeczono na podstawie art. 203 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło