IV SA/Wa 144/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Teresa Zyglewska, Sędziowie Sędzia WSA Alina Balicka (spr.), Sędzia WSA Łukasz Krzycki, Protokolant ref. staż. Renata Puchalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi S. M. na postanowienie Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie zwrotu wniosku - uchyla zaskarżone postanowienie - Postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r. Nr [...] Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 144 Kpa, uchylił postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] orzekające o zwrocie wniosku S. M. z dnia 25 października 2008 r. w przedmiocie wypłaty odszkodowania z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] o pow. 1,49 ha, położonej w N. , która została włączona w całości pod budowę zbiornika "N. " w 1992 r. oraz umorzył w całości postępowanie przed organem I instancji w zakresie zwrócenia powołanego wyżej wniosku w trybie art. 66 § 3 Kpa. Wskazane postanowienie zostało wydane w następujących okolicznościach sprawy: Pismem z dnia 25 października 2008 r. skierowanym do Wojewody [...] M. W. , działająca w imieniu S. M. , złożyła wniosek o wypłatę odszkodowania z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] o pow. 1,49 ha, położonej w N. , która została włączona w całości pod budowę zbiornika "N. " w 1992 r. Po przekazaniu niniejszego wniosku Marszałkowi Województwa [...] jako organowi właściwemu w sprawie, organ ten postanowieniem z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...], na podstawie art. 66 § 3 Kpa, orzekł o zwróceniu przedmiotowego wniosku stwierdzając, iż właściwym w sprawie jest sąd powszechny. W wyniku rozpoznania zażalenia M. W. - pełnomocnika S. W. od powyższego postanowienia, Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej postanowieniem z dnia [...] listopada 2011 r., uchylił postanowienie Marszałka Województwa [...] i umorzył postępowanie przed organem pierwszej instancji w zakresie zwrócenia powołanego wyżej wniosku w trybie art. 66 § 3 Kpa. W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia organ odwoławczy wskazał, iż zdarzenie wywołujące szkodę majątkową wystąpiło przed wejściem w życie ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne (Dz. U. Nr 115, poz. 1229 ze zm.), natomiast przedmiotowy wniosek o odszkodowanie wpłynął do Urzędu Wojewódzkiego w L. w dniu 3 listopada 2008 r. Okoliczność ta, zdaniem Prezesa Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej oznacza, że żaden z przepisów ustawy Prawo wodne z 2001 r. nie mógł mieć zastosowania z uwagi na niedziałanie prawa wstecz. Wskazano, iż regulacje zawarte w cytowanej ustawie mają zastosowanie jedynie do stanów faktycznych i szkód wyrządzonych przed wejściem tej ustawy w życie. Organ odwoławczy stwierdził, że przy założeniu że w rozpatrywanej sprawie mają zastosowanie przepisy ustawy Prawo wodne, a nie Kodeksu cywilnego, nie mogą być to przepisy ustawy z dnia 2001 r., a przepisy ustawy Prawo wodne z dnia 24 października 1974 r. (Dz. U. Nr 38, poz. 230 ze zm.), które obowiązywały w chwili wyrządzenia szkody i które zgodnie z art. 40 cyt. ustawy przewidywały trzyletni termin przedawnienia roszczeń o odszkodowanie. Ponadto organ odwoławczy podkreślił, iż w niniejszej sprawie istotne znaczenie ma fakt, że wnioskodawca przed wystąpieniem z wnioskiem do organu złożył pozew o odszkodowanie do Sądu Okręgowego w Z. , który z uwagi na brak właściwości sądu powszechnego odrzucił przedmiotowy pozew. Zasadnicze znaczenie zdaniem organu ma również to, że szkoda była konsekwencją decyzji Wojewody Z. z dnia [...] lipca 1998 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego Wojewódzkiemu Zarządowi Melioracji i Urządzeń Wodnych w Z. na pobór i piętrzenie wód rzeki W. i P. dla potrzeb zbiornika "N. ", a w rezultacie zalania działek skarżącego. Powyższe okoliczności w ocenie organu odwoławczego wskazują, że w stosunku do wniosku strony z dnia 25 października 2008 r. brak było podstaw prawnych i faktycznych do rozpatrzenia i rozstrzygnięcia sprawy, tj. wydania w trybie art. 186 ustawy Prawo wodne decyzji w przedmiocie odszkodowania, już bowiem przed organem pierwszej instancji istniały podstawy do umorzenia postępowania z powodu jego bezprzedmiotowości. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej, powołując się na orzecznictwo sądowoadministracyjne podkreślił, iż sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej ingerencji organu administracji publicznej w formie decyzji administracyjnej. Brak podstawy prawnej do wydania decyzji w zakresie żądania wnioskodawcy, obliguje do umorzenia postępowania, które kończy bieg postępowania w danej instancji. Organ odwoławczy za wadliwe uznał również działanie organu pierwszej instancji, który w sytuacji wcześniejszego orzeczenia sądu cywilnego odrzucającego pozew skarżącego o odszkodowanie z uwagi na brak właściwości sądu powszechnego, w trybie art. 66 § 4 zwrócił przedmiotowy wniosek uznając, że właściwym do jego rozpoznania jest sąd powszechny. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył S. M. , reprezentowany przez M. W. W uzasadnieniu skargi skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zwrócenie sprawy do ponownego jej rozpoznania wskazał, iż szkoda jaką poniósł powstała przed wydaniem decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lipca 1998 r. udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, już bowiem od 1992 r., w momencie rozpoczęcia prac inwestycyjnych, jego działka została zalana. W wyniku ujścia wody ze zbiornika w N. poniósł on i nadal ponosi straty w postaci braku zbiorów siana, co wiąże się z obniżeniem standardów jego życia oraz życia jego rodziny. W ocenie skarżącego, wobec faktu iż wyczerpał on wszelkie możliwe tryby właściwe do rozpoznania wniosku o odszkodowanie z tytułu utraconych plonów siana, wadliwe jest działanie orzekających organów pozbawiające go możliwości dochodzenia swoich praw - uzyskania zwrotu poniesionych kosztów i utraconych dochodów - w trybie postępowania administracyjnego. W odpowiedzi na skargę Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie jak i postanowienie organu pierwszej instancji mają charakter procesowy, zatem w ramach postępowania sądowoadministracyjnego, kontrolującego legalność tych rozstrzygnięć nie jest rozważana kwestia, czy skarżącemu przysługuje odszkodowanie z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] o pow. 1,49 ha, położonej w N. , oraz ewentualna jego wysokość, a jedynie kwestia właściwości organów administracji publicznej do rozpoznania przedmiotowego wniosku oraz prawidłowości zastosowania przez nie przepisów postępowania administracyjnego. W ocenie Sądu trafnie Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej przyjął, iż w niniejszej sprawie wobec odrzucenia przez Sąd Okręgowy w Z. pozwu skarżącego o wypłatę odszkodowania z powodu stwierdzenia braku kognicji sądu powszechnego, koniecznym było podjęcie sprawy przez właściwy przedmiotowo organ administracji publicznej, którym w niniejszej sprawie w pierwszej instancji był Marszałek Województwa [...] . Błędne zatem było działanie organu, orzekającego o zwrocie w trybie art. 66 § 3 Kpa wniosku skarżącego o odszkodowanie z uwagi na brak właściwości organu administracji publicznej w tej sprawie. Należy mieć na uwadze, iż stosowanie do art. 66 § 3 Kpa, jeżeli podanie wniesiono do organu niewłaściwego, a organu właściwego nie można ustalić na podstawie danych podania, albo gdy z podania wynika, że właściwym w sprawie jest sąd powszechny, organ do którego podanie wniesiono, zwraca je wnoszącemu. Organ nie może jednak zwrócić podania z tej przyczyny, że właściwy w sprawie jest sąd powszechny, jeżeli w tej sprawie sąd uznał się już za niewłaściwy ( art. 66 § 4 Kpa). Powyższe oznacza, iż w sytuacji, kiedy strona wniosła do organu podanie w sprawie, w której uprzednio sąd powszechny uznał się za niewłaściwy, organ ten nie może odmówić podjęcia sprawy (P. . R. Stankiewicz, [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, (red. M. Wierzbowski, A. Wiktorowska), Warszawa 2011 r., s. 363). W niniejszej sprawie prawomocnym postanowieniem Sądu Okręgowego w Z. z dnia [...] listopada 2003 r., sygn. akt [...] , odrzucono pozew S. M. o odszkodowanie z tytułu utraconych plonów siana z łąki o nr ew. [...] o pow. 1,49 ha, położonej w N. , z uwagi na brak właściwości sądu powszechnego w tej sprawie. Okoliczność ta nakładała na organ pierwszej instancji obowiązek podjęcia sprawy, nawet w sytuacji gdy istniałyby podstawy do przyjęcia, że sprawa ma charakter cywilny. Zastosowanie przez organ pierwszej instancji trybu, o którym mowa w art. 66 § 4 Kpa i zwrócenie wniosku skarżącemu było zatem działaniem nieuprawnionym, co dawało podstawę do orzeczenia przez organ odwoławczy o uchyleniu wadliwego postanowienia wydanego w pierwszej instancji. Prezes Krajowego Zarządu Gospodarki Wodnej uchylając z tego powodu postanowienie Marszałka Województwa [...] z dnia [...] stycznia 2011 r. oraz stwierdzając brak podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku, błędnie jednak sformułował sentencję zaskarżonego postanowienia. O ile bowiem przyjąć, iż właściwe były ustalenia organu co do bezprzedmiotowości wszczętego postępowania z uwagi na brak podstaw materialnoprawnych do merytorycznego rozpoznania wniosku skarżącego, w ocenie Sądu nieprawidłowe jest sformułowanie przyjęte przez organ odwoławczy, zawarte w pkt 2 sentencji zaskarżonego postanowienia. Organ odwoławczy w postanowieniu z dnia [...] listopada 2011 r. w jego pkt 2 orzekł bowiem, iż umorzeniu podlega postępowanie przed organem pierwszej instancji w zakresie powołanego wyżej wniosku w trybie art. 66 § 3 Kpa. Zapis taki wskazuje, iż umorzeniu podlega nie całe postępowanie prowadzone przez organ pierwszej instancji, a jedynie postępowanie w zakresie zwrócenia wniosku z dnia 25 października 2008 r. Takie sformułowanie sentencji daje podstawę do przyjęcia, iż w bliżej nieokreślonym zakresie wniosek skarżącego będzie podlegał dalszemu merytorycznemu rozpoznaniu, co mając na uwadze argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wydaje się być sprzeczne z intencją organu. Sentencja zaskarżonego postanowienia, w sytuacji przyjęcia, iż postępowanie zainicjowane wnioskiem skarżącego z dnia 25 października 2008 r. jest w całości bezprzedmiotowe winna wskazywać, iż umorzeniu podlega postępowanie pierwszej instancji w całości. Należy jednocześnie podkreślić, iż na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kpa możliwe jest umorzenie postępowania pierwszej instancji w części, jednak tylko wtedy, gdy istnieją podstawy faktyczne i prawne do merytorycznego rozpoznania pozostałej części wniosku, co w niniejszej sprawie nie ma miejsca. Powyższe rozważania wskazują, iż zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), orzekł jak w sentencji.