II OSK 1020/11
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2012-05-09
Skład orzekający: Maria Czapska-Górnikiewicz, Małgorzata Dałkowska-Szary, Beata Jezielska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dopuszczenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dowodu z dokumentu w języku obcym, bez jego urzędowego tłumaczenia na język polski, stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy dotyczącej odmowy uznania za obywatela polskiego?Ratio decidendi
Naruszenie przepisów postępowania polegające na dopuszczeniu dowodu z dokumentu w języku obcym bez tłumaczenia na język polski nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy, jeśli rozstrzygnięcie sądu było oparte na całokształcie materiału dowodowego zgromadzonego w postępowaniu administracyjnym, a dowody te same w sobie były wystarczające do wydania decyzji. Skuteczne zarzucenie naruszenia prawa materialnego wymaga uprzedniego skutecznego zakwestionowania ustaleń faktycznych sądu pierwszej instancji poprzez wykazanie naruszenia przepisów postępowania.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy uznania W. G. za obywatela polskiego na podstawie art. 9 ustawy o obywatelstwie polskim. Organy administracji uznały, że W. G. nie wykazał, iż jest osobą o nieokreślonym obywatelstwie lub nieposiadającą żadnego obywatelstwa, wskazując na posiadanie przez niego obywatelstwa ukraińskiego, co potwierdzały dokumenty. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, dopuszczając dowody uzupełniające. W skardze kasacyjnej W. G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania poprzez dopuszczenie dowodu w języku obcym bez tłumaczenia oraz naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 9 ustawy o obywatelstwie polskim.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maria Czapska-Górnikiewicz Sędziowie NSA Małgorzata Dałkowska-Szary (spr.) del. WSA Beata Jezielska Protokolant Agnieszka Kuberska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej W. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 stycznia 2011 r. sygn. akt IV SA/Wa 1674/10 w sprawie ze skargi W. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2011 r., sygn. akt IV SA/Wa 1674/10, oddalił skargę W. G. na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] lipca 2010 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za obywatela polskiego.
Powyższy wyrok zapadł w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Wojewoda Dolnośląski decyzją z dnia [...] kwietnia 2010 r. odmówił uznania W. G. za obywatela polskiego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że W. G. wystąpił o uznanie go za obywatela polskiego na podstawie art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 28, poz. 353 ze zm.), zgodnie z którym za obywatela polskiego może być uznana osoba o nieokreślonym obywatelstwie lub nieposiadająca żadnego obywatelstwa, jeżeli zamieszkuje w Polsce na podstawie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego Wspólnot Europejskich, co najmniej 5 lat. Wojewoda stwierdził, że w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym brak jest dokumentu potwierdzającego, że W. G. nie jest obywatelem Ukrainy - wielokrotnie wzywany do przedstawienia zaświadczenia, że nim nie jest, zaświadczenia takiego nie przedłożył. Zdaniem Wojewody wnioskodawca nie spełnia przesłanek z ww. art. 9 ustawy - zamieszkuje on wprawdzie w Polsce co najmniej 5 lat na podstawie prawa stałego pobytu, brak jest jednak dowodów potwierdzających, że utracił on obywatelstwo ukraińskie.
W odwołaniu od powyższej decyzji W. G. podniósł zarzut naruszenia art. 6 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Zdaniem odwołującego się zatajone zostały dowody świadczące o tym, że Rzeczypospolita Polska traktowała go oraz jego matkę, jako bezpaństwowców.
Decyzją z dnia [...] lipca 2010 r. Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji utrzymał w mocy decyzję Wojewody. Minister stwierdził, że nie budzi wątpliwości fakt, iż W. G. zamieszkuje w Polsce ponad 5 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się. Wątpliwości budzi natomiast status jego obywatelstwa - nie udowodnił on bowiem, że jest bezpaństwowcem lub, że jego obywatelstwo jest nieokreślone. Zebrany w sprawie materiał dowodowy wskazuje, że W. G. przyjechał do Polski wraz z matką w 1996 r. na podstawie paszportu byłego ZSRR. Jest to paszport książeczkowy, wydany na druku paszportu ZSRR serii [...] nr [...]. Paszport ten wydany został przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy w dniu [...] lipca 1994 r., to jest po rozpadzie ZSRR i po uzyskaniu przez Ukrainę niepodległości. W paszporcie tym znajduje się zapis: obywatelstwo – Ukraina. Także M. G., legalizując swój pobyt w Polsce w 1996 r., jako swoje obywatelstwo oraz obywatelstwo syna wskazała obywatelstwo ukraińskie. Posiadała też później paszport ukraiński serii [...] nr [...] wydany w dniu [...] października 1997 r. przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Ukrainy z wpisem: paszport obywatela Ukrainy. Dowodzi to, zdaniem Ministra, nabycia przez M. G. – M. obywatelstwa ukraińskiego z chwilą powstania niepodległej Ukrainy.
Zdaniem Ministra zarzut, iż akta sprawy dotyczące udzielenia M. G. i W. G. zezwolenia na pobyt stały zostały sfałszowane, jest bezpodstawnym pomówieniem. Minister wskazał, że M. G. legitymowała się paszportem ukraińskim (do pierwszego z nich wpisany był małoletni wówczas syn W.) wydanym przez właściwe władze ukraińskie z wpisem o posiadanym obywatelstwie ukraińskim. Polskie organy administracji zobowiązane są więc do uwzględnienia tego faktu w prowadzonych postępowaniach dotyczących M. G. i jej syna W. G.. Mając jednak na uwadze fakt, że od czasu legitymowania się ukraińskimi paszportami W. G. mógł utracić obywatelstwo ukraińskie został on wezwany przez organ I instancji do przedłożenia dokumentu potwierdzającego fakt nieposiadania obywatelstwa ukraińskiego. W odpowiedzi na to wezwanie W. G. przedłożył jedynie kserokopie pisma adresowanego do Konsulatu Generalnego Ukrainy w Krakowie w przedmiotowej kwestii oraz zwrotne poświadczenie odbioru przesyłki przez konsulat ukraiński. Minister stwierdził również, że pismem z dnia 10 czerwca 2010 r. wezwał W. G. do przedłożenia dokumentu wystawionego przez właściwe władze Ukrainy, zawierającego informację o dacie utraty przez niego obywatelstwa ukraińskiego. Wskazał również, że Wojewoda Dolnośląski, wydając W. G. dokument podróży dla cudzoziemca z wpisem – bez obywatelstwa, nie badał kwestii posiadania przez W. G. obywatelstwa ukraińskiego, tylko przyjął jego oświadczenie, że nie posiada żadnego obywatelstwa. W ocenie Ministra Wojewoda prawidłowo uznał, że W. G. nie spełnił warunków do uznania go za obywatela polskiego na podstawie art. 9 ustawy o obywatelstwie polskim.
W skardze na powyższą decyzję W. G. podniósł zarzut naruszenia art. 139 k.p.a., art. 154 k.p.a., art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 15 pkt 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela ONZ z dnia 10 grudnia 1948 r. Podniósł, że od 12 lat jest bezpaństwowcem, zaś urząd fałszował dokumenty, upadlał, zastraszał i represjonował go oraz jego matkę. Rażąco naruszane były art. 2 i 18 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 8 i 14 Europejskiej Konwencji Praw Człowieka oraz art. 7 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ. Wskazał, że wykonał wszystkie żądania i wymagania stawiane mu przez organ I instancji. Zdaniem skarżącego ukryty został fakt, że on oraz jego matka zostali uznani za bezpaństwowców. Wskazał on też, że art. 3 ustawy z dnia 12 listopada 1965 r. - Prawo prywatne międzynarodowe stwierdza, że jeżeli ustawa przewiduje właściwość prawa ojczystego, a obywatelstwa danej osoby nie można ustalić albo osoba ta nie ma obywatelstwa żadnego państwa stosuje się prawo, w którym znajduje się jej miejsce zamieszkania.
W odpowiedzi na skargę Minister wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Ponadto wskazał, że już po zakończeniu postępowania odwoławczego, w dniu 24 sierpnia 2010 r. otrzymał pismo Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie z dnia 11 sierpnia 2010 r. roku przesyłające pismo Departamentu Państwowego do spraw Obywatelstwa, Imigracji i Rejestracji Osób Fizycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy z dnia 29 lipca 2010 r. stwierdzające, że W. G. urodzony [...] listopada 1986 r. od dnia 24 sierpnia 1991 r. (data powstania niepodległej Ukrainy) jest obywatelem ukraińskim.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku wskazał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zasadnie organy administracji stwierdziły, że w niniejszej sprawie nie została spełniona druga przesłanka warunkująca uznanie skarżącego za obywatela polskiego, jaką jest nieposiadanie przez niego żadnego obywatelstwa bądź też, by skarżący był osobą o nieokreślonym obywatelstwie. Prawidłowo organy administracji wykazały, że ze zgromadzonego w sprawie materiału wynika, że matka skarżącego M. G. legitymowała się paszportem ukraińskim. Do pierwszego z tych paszportów wpisany był małoletni wówczas syn W. G.. Paszporty zostały wydane przez właściwe władze ukraińskie z wpisem o posiadanym obywatelstwie ukraińskim. Nadto matka skarżącego M. G., składając wniosek o wydanie karty stałego pobytu wskazywała, że posiada obywatelstwo ukraińskie. Taka sytuacja miała miejsce w podaniu z dnia 9 maja 1997 r. W kwestionariuszu osobowym z dnia 29 czerwca 1996 r. matka skarżącego wskazała, że jej syn W. G. posiada obywatelstwo ukraińskie. Nie został ujawniony żaden dowód, który wskazywałby, że skarżący utracił obywatelstwo ukraińskie. Skarżący wezwany do przedstawienia zaświadczenia o utracie obywatelstwa ukraińskiego zaświadczenia takiego nie przedstawił mimo iż spoczywał na nim obowiązek współpracy z organem administracji w ustalaniu okoliczności niezbędnych do wydania rozstrzygnięcia. Ponadto Sąd wskazał, że skarżący nie tylko nie przedstawił zaświadczenia, że utracił obywatelstwo ukraińskie ale wbrew wynikającym z dokumentów faktom twierdził, że nigdy go nie nabył. W momencie, gdy ujawniono fakty podważające jego twierdzenia skarżący zamiast przedstawienia merytorycznych kontrargumentów zaczął formułować irracjonalne twierdzenia, że dokumenty zostały sfałszowane, zaś pracownicy organów administracji upadlali go, zastraszali i represjonowali. Zdaniem Sądu są to typowe, gołosłowne argumenty, które można traktować jedynie w kategoriach oszczerstw i pomówień. Oczywistym jest, że tego rodzaju "argumenty" nie mogą być podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Sąd wskazał na zaświadczenie Departamentu Państwowego do spraw Obywatelstwa, Imigracji i Rejestracji Osób Fizycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, z którego wynika, że skarżący jest obywatelem Ukrainy i podał, że dopuścił je jako dowód na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. Na rozprawie dopuszczony został też dowód z pisma Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie Wydział Konsularny z dnia 11 sierpnia 2010 roku. W ocenie Sądu brak jest podstaw do kwestionowania wiarygodności ww. dokumentów. Dokumenty te są natomiast dowodem na to, że skarżący, gdyby chciał, to mógłby uzyskać zaświadczenie właściwych władz Ukrainy w kwestii swojego obywatelstwa. Dokumenty te potwierdzają także ustalenia poczynione przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Zdaniem Sądu dowody zgromadzone w toku postępowania administracyjnego były same w sobie wystarczające do wydania decyzji odmawiającej uznania skarżącego za obywatela polskiego.
Sąd uznał za niezasadny zarzut naruszenia zaskarżoną decyzją art. 139 k.p.a., zgodnie z którym organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się – sytuacja skarżącego po wydaniu decyzji przez organ odwoławczy nie zmieniła się w porównaniu z sytuacją powstałą po wydaniu decyzji przez organ I instancji. Za nieuzasadniony uznano też zarzut naruszenia art. 154 k.p.a. – z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że ma on zastosowanie do uchylenia lub zmiany ostatecznej decyzji administracyjnej - w przedmiotowej sprawie organy nie prowadziły postępowania w sprawie uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej.
Zdaniem Sądu nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 2 Konstytucji RP – nie normuje on zagadnienia nabywania obywatelstwa polskiego i nie może być bezpośrednio stosowany do rozstrzygnięcia sprawy skarżącego, a tym samym nie mógł zostać naruszony. Brak jest także podstaw do przyjęcia, że warunki uznania za obywatela polskiego określone w art. 9 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim naruszają zasadę demokratycznego państwa prawnego. Brak także podstaw do przyjęcia, by ww. art. 9 ust. 1 był niezgodny z art. 18 Konstytucji RP. Nie ma zatem podstaw, zdaniem Sądu, do występowania do Trybunału Konstytucyjnego o rozstrzygnięcie powyższych kwestii.
Za nieuzasadnione Sąd uznał także zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia art. 7 oraz art. 15 pkt 1 Powszechnej Deklaracji Praw Człowieka ONZ – odmowa uznania skarżącego za obywatela polskiego nie nastąpiła z powodu jego dyskryminacji. Skarżący nie przedstawił żadnego dowodu na poparcie tego twierdzenia poza własnymi gołosłownymi zarzutami. Odnośnie zarzutu naruszenia art. 15 pkt 1 ww. Deklaracji wskazano, że prawo do posiadania obywatelstwa nie oznacza, że można uzyskać obywatelstwo polskie wbrew obowiązującym w Polsce przepisom prawa. Ponadto, jak wynika z dowodów zgromadzonych w sprawie skarżący ma obywatelstwo ukraińskie. Skarżący jedynie w pewnym momencie samodzielnie uznał, że nie ma tego obywatelstwa jak i żadnego innego. Ignoruje on przy tym i nie przyjmuje do wiadomości, że samodzielnie uznanie przez niego, iż jest bezpaństwowcem, nie ma żadnego znaczenia prawnego. Jako obywatel Ukrainy mógłby się stać człowiekiem nieposiadającym żadnego obywatelstwa tylko wówczas, gdyby się go zrzekł zgodnie z ukraińskimi przepisami normującymi tę kwestię.
Niezasadny jest również, zdaniem Sądu, zarzut naruszenia art. 8 i 14 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności – odmowa uznania skarżącego za obywatela polskiego nie nastąpiła bowiem na skutek jego dyskryminacji. Odmowa ta nie godzi również w dobro prawne, jakim jest prawo do poszanowania życia rodzinnego. Ponadto nietrafiony jest też zarzut naruszenia art. 3 Prawa prywatnego międzynarodowego. Ustawa ta nie normuje kwestii ustalania obywatelstwa polskiego - celem tej ustawy jest określenie prawa właściwego dla międzynarodowych stosunków osobistych i majątkowych w zakresie prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy. Art. 3 ww. ustawy rozstrzyga kwestię ustalenia prawa właściwego z zakresu prawa cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego oraz prawa pracy ze względu na obywatelstwo, a nie kwestię nadania obywatelstwa polskiego – nie miał więc zastosowania w niniejszej sprawie. Bezpodstawne są również, zdaniem Sądu, twierdzenia skarżącego, iż został on uznany przez organy administracji za bezpaństwowca – w toku postępowania wyjaśniono, iż Wojewoda Dolnośląski, wydając skarżącemu dokument podróży dla cudzoziemca z wpisem – bez obywatelstwa, nie badał kwestii posiadania przez W. G. posiadania obywatelstwa ukraińskiego, tylko przyjął jego oświadczenie, że nie posiada żadnego obywatelstwa. Oświadczenie to, w świetle zgromadzonego w przedmiotowej sprawie materiału dowodowego, nie było natomiast zgodne z prawdą.
Skargą kasacyjną W. G. zaskarżył powyższy wyrok w całości, zarzucając mu naruszenie:
1) przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, tj. art. 134 § 1, art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b i pkt. 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przez dopuszczenie i przeprowadzenie przez sąd uzupełniającego dowodu z dokumentu, który nie był znany organowi administracyjnemu w dacie wydania decyzji, nadto w związku z wymienionym naruszeniem przepisów postępowania, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów na podstawie art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez przyjęcie, że stan faktyczny wynikający z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie na dzień podjęcia decyzji przez organ administracji oraz na podstawie dowodów uzupełniających dopuszczonych na rozprawie w dniu 27 stycznia 2011 r. potwierdzał ustalenia poczynione przez organ administracji, podczas gdy uzupełniający dowód dopuszczony przez sąd nie mógł być dowodem uznanym w sprawie, z uwagi na naruszenie art. 27 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej w zw. z art. 4 pkt. 1 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim (Dz. U. z 1999 r., Nr 90, poz. 999 ze zm.) poprzez dopuszczenie dowodu sporządzonego w języku ukraińskim bez jego urzędowego przetłumaczenia na język polski,
2) przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnię art. 9 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim poprzez przyjęcie, że na podstawie ustaleń faktycznych skarżący nie mógł być uznany za obywatela polskiego.
Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W skardze kasacyjnej, niezależnie od podniesionych zarzutów, podniesiono, że ocenie Sądu winna podlegać także więź skarżącego ze społeczeństwem polskim. Wprawdzie decyzja o potwierdzeniu obywatelstwa polskiego jest zawsze fakultatywna, ale przy jej podejmowaniu winny być wzięte pod uwagę także inne przesłanki, takie jak wieloletnie zamieszkiwanie w Polsce i włączenie się do społeczeństwa, w którym żyją i pracują osoby ubiegające się o potwierdzenie obywatelstwa polskiego. Skarżący wychował się w Polsce, tutaj się uczył i z powodzeniem studiował na Politechnice W. Jego polskość wyznacza język polski, kultura polska, w przeciwieństwie do zupełnej nieznajomości języka ukraińskiego oraz kultury tego kraju, który opuścił jako kilkuletnie dziecko.
W dniu 27 kwietnia 2012 r. skarżący skierował do Naczelnego Sądu Administracyjnego pismo, w którym zawarł szereg zarzutów i uwag wykraczających poza zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw.
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270, dalej: p.p.s.a.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi. Oznacza to związanie Sądu zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej, które mogą dotyczyć wyłącznie ocenianego wyroku. Stąd Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił poza zakresem swych rozważań dodatkowe zarzuty podniesione w piśmie procesowym skarżącego z dnia 27 kwietnia 2012 r.
Na wstępie wskazać należy, że przedmiotem oceny Sądu I instancji była legalność wydanych przez organy obu instancji decyzji o odmowie uznania W. G. za obywatela polskiego. Decyzje te zostały wydane po rozpatrzeniu wniosku zainteresowanego złożonego w trybie art. 9 ustawy z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim ( Dz. U. z 2000r., Nr 28, poz. 353). Ustawa z dnia 15 lutego 1962 r. o obywatelstwie polskim (Dz. U. Nr 10, poz. 49) przewiduje w art. 9 możliwość uznania za obywatela polskiego osoby o nieokreślonym obywatelstwie lub nie mającej żadnego obywatelstwa, która zamieszkuje w Polsce przez co najmniej 5 lat na podstawie zezwolenia na osiedlenie się lub zezwolenia na pobyt rezydenta Wspólnot Europejskich. Jak wynika z treści tego przepisu, decyzja o uznaniu za obywatela polskiego jest decyzją konstytutywną, uznaniową, uzależnioną od spełnienia co najmniej dwóch przesłanek wymienionych w tym przepisie. Jest to szczególny i ułatwiony sposób uzyskania obywatelstwa jedynie przez osoby o nieokreślonym obywatelstwie lub nie mające żadnego obywatelstwa.
Inne sposoby uzyskania obywatelstwa polskiego ( przez cudzoziemców) przewidziane są w art. 8 i 10 tej ustawy.
Ustalenie więc spełnienia przez wnioskodawcę ustawowych przesłanek uznania za obywatela polskiego w trybie art. 9 ustawy było podstawowym obowiązkiem organów rozpatrujących wniosek. W badanej sprawie Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku zaakceptował stanowisko organów obu instancji, które po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego ustaliły, że W. G. nie wykazał, że spełnia przesłankę bycia osobą o nieokreślonym obywatelstwie lub nieposiadającą żadnego obywatelstwa. Oceny tej Sąd I instancji dokonał na podstawie materiału dowodowego sprawy zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego oraz po przeprowadzeniu w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. dowodów uzupełniających z dokumentów - pisma Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie Wydział Konsularny z dnia 11 sierpnia 2010 roku i zaświadczenia z dnia 29 lipca 2010r. Departamentu Państwowego do spraw Obywatelstwa, Imigracji i Rejestracji Osób Fizycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy, które w ocenie Sądu potwierdziły wcześniejsze ustalenia organów, co do obywatelstwa skarżącego. Trafnie przy tym Sąd podkreślił, że dla ustalenia spełnienia przesłanki bycia bezpaństwowcem nie ma znaczenia prawnego subiektywne uznanie przez samego zainteresowanego, że jest bezpaństwowcem.
Zgłaszając w ramach podstawy z art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzut naruszenia przepisów postępowania – art. 134 § 1, art. 106 § 3 i § 5 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. b i pkt 5 p.p.s.a. - skarżący przede wszystkim wskazuje na niedopuszczalność przeprowadzenia przez Sąd I instancji uzupełniającego dowodu z dokumentu w języku obcym, który nie został urzędowo przetłumaczony i nie był znany organowi administracyjnemu przy wydawaniu decyzji.
Odnosząc się do tego zarzutu wskazać przede wszystkim należy, że dla skuteczności podniesionego w skardze kasacyjnej na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zarzutu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest wykazanie, że uchybienie sądu mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Okoliczności tej skarżący nie wykazał. Wprawdzie zasadne jest stanowisko skarżącego, że dopuszczenie przez Sąd pierwszej instancji na rozprawie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. jako dowodu uzupełniającego m. innymi dokumentu w języku obcym bez jego tłumaczenia na język polski stanowiło naruszenie art. 27 Konstytucji RP i art. 4 ustawy z dnia 7 października 1999 r. o języku polskim, jednakże w okolicznościach sprawy uchybienie to nie miało istotnego wpływu na jej wynik, gdyż rozstrzygnięcie Sądu zostało oparte na podstawie dokonanej przez ten Sąd oceny całokształtu materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim ustaleń i dowodów jakie były zgromadzone w toku postępowania administracyjnego. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji dokonał szczegółowej oceny ustalonego przez organy stanu faktycznego i akceptując go podzielił stanowisko organów, że dowody zgromadzone w toku postępowania administracyjnego były same w sobie wystarczające do wydania decyzji odmawiającej uznania skarżącego za obywatela polskiego w trybie art. 9 ustawy o obywatelstwie polskim gdyż wynika z nich, że skarżący jest obywatelem Ukrainy. Sam więc fakt dopuszczenia przez Sąd na rozprawie w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. jako uzupełniających dowodów dokumentów w postaci pisma Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Kijowie Wydział Konsularny z dnia 11 sierpnia 2010 roku ( w języku polskim) i zaświadczenia z dnia 29 lipca 2010 r. Departamentu Państwowego do spraw Obywatelstwa, Imigracji i Rejestracji Osób Fizycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy ( w języku ukraińskim), które w ocenie Sądu potwierdziły jedynie wcześniejsze ustalenia organów, co do obywatelstwa skarżącego nie może być uznany za mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisu art. 134 § 1, art. 106 § 3 i § 5 w związku z art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. ( w skardze zarzucono także naruszenie nieistniejącego pkt. 5 art. 145 § 1 p.p.s.a ).
Dodać należy, że w sprawie nie było podstaw do zastosowania przepisu art. 145 § 1 pkt. 1 lit. b p.p.s.a. , gdyż przedstawiony w postępowaniu sądowoadministracyjnym nowy dowód w postaci zaświadczenia z dnia 29 lipca 2010 r. Departamentu Państwowego do spraw Obywatelstwa, Imigracji i Rejestracji Osób Fizycznych Ministerstwa Spraw Wewnętrznych Ukrainy został wytworzony już po dacie wydania zaskarżonej decyzji ([...] lipca 2010r.).
Z powyższych względów zarzuty naruszenia wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów procedury sądowoadministracyjnej należało oddalić jako nieuzasadnione, a stan faktyczny sprawy, wobec jego skutecznego niezakwestionowania – uznać za ustalony prawidłowo.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut naruszenia prawa materialnego - art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 15 lutego 1962r. o obywatelstwie polskim przez błędną wykładnię poprzez przyjęcie, że na podstawie ustaleń faktycznych skarżący nie mógł być uznany za obywatela polskiego. Uzasadnienie tego zarzutu sprowadza się bowiem w istocie do podważenia dokonanych przez organy obu instancji ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów, na podstawie których ustalony został stan faktyczny.
Naczelny Sąd Administracyjny, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, nie bada trafności ustaleń faktycznych, poczynionych w zaskarżonym wyroku, jeżeli skarżący skutecznie nie zarzucił w ramach podstawy kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a., że przy ich dokonaniu doszło do naruszenia przepisów postępowania.
Nie można zatem stawiać w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa materialnego, uzasadniając go błędnym ustaleniem przez Sąd stanu faktycznego sprawy.
Natomiast przyjęty przez Sąd pierwszej instancji stan faktyczny został prawidłowo uznany za odpowiadający hipotezie powołanego w skardze kasacyjnej przepisu prawa materialnego.
W konkluzji stwierdzić należy, że wobec tego, iż skarżący nie wywiódł skutecznego zarzutu naruszenia przepisów postępowania, nie może skutecznie kwestionować ustaleń dotyczących braku spełnienia przez skarżącego przesłanki uznania go za obywatela polskiego na podstawie art. 9 ust. 1 ustawy o obywatelstwie polskim. Skarżący bowiem nie podważył, uznanych za prawidłowe przez Sąd pierwszej instancji, ustaleń faktycznych oraz dowodów, które doprowadziły organy obu instancji do wniosku, że skarżący nie spełnia przesłanek do uznania go za obywatela polskiego w tym trybie, nie wykazał bowiem, że jest osobą o nieokreślonym obywatelstwie lub nieposiadającą żadnego obywatelstwa.
W konsekwencji zachodzi brak podstaw pozwalających uznać, że doszło do naruszenia art. 9 ust. 1 cyt. ustawy o obywatelstwie polskim.
Podnoszone natomiast przez skarżącego w uzasadnieniu skargi kasacyjnej okoliczności dotyczące więzi skarżącego ze społeczeństwem polskim mogłyby być wzięte pod uwagę ( ze względu na uznaniowy charakter decyzji ) tylko w przypadku spełnienia przez skarżącego ustawowych przesłanek określonych w art. 9 ust. 1 ustawy.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło