III SA/Po 399/12

Dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska (spr.) Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi D. M. na akt Starosty C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu opłaty za kartę pojazdu I. uchyla zaskarżony akt Starosty C. II. zasądza od Starosty C. na rzecz skarżącego kwotę [...],- zł ([...] złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania . Pismem z dnia 30 listopada 2011 r. DM złożył do Starosty C wniosek o stwierdzenie uprawnienia do otrzymania zwrotu części opłaty za wydanie 12 kart pojazdów i zwrot nadpłaconej kwoty w wysokości 5.100 zł. W uzasadnieniu wniosku, powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 17 stycznia 2006 r., sygn. U /04. Starosta C aktem z dnia [...] r., doręczonym pełnomocnikowi strony w dniu 20 grudnia 2011 r. odmówił zwrotu wnioskowanej kwoty. W uzasadnieniu pisma wyjaśnił, że opłata za kartę pojazdu, w kwocie 500 zł za sztukę, została pobrana zgodnie z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu ( Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm. ). Tym samym, zdaniem tego organu, brak jest podstaw prawnych do zwrotu. Ponadto Starosta wskazał, iż droga sądowa dochodzenia zwrotu opłat za karty pojazdu jest niedopuszczalna. W dniu 21 grudnia 2011 r. wnioskodawca wezwał Starostę C do usunięcia naruszenia prawa ze względów przytoczonych we wniosku. W odpowiedzi na wezwanie w dniu [...] r. organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko. W dniu 9 lutego 2012 r. DM wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. W skardze tej wniósł o uchylenie zaskarżonego aktu Starosty [...] roku i przysądzenie od organu kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi podniesiósł, że opłaty za wydanie karty pojazdu - z uwagi na ich specyfikę - mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), należy traktować je jako niepodatkowe należności budżetowe, pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W konsekwencji tego zachodzą podstawy do przyjęcia, iż w sprawie ich częściowego zwrotu tryb postępowania powinien opierać się na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej, do których odsyła art. 67 ustawy o finansach publicznych. Skarżący przy tym powołał się na utrwalone już orzecznictwo sądów administracyjnych (II SA/Po 955/11, II SA/Po 881/11). Ponadto zdaniem skarżącego, odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej oznacza, że wniosek z dnia [...] wydanie kart pojazdów, który winien zostać rozpatrzony w trybie określonym w ustawie z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych z zastosowaniem przepisów K.p.a. i Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko jednocześnie dodając, że niezależnie od podniesionych przez stronę skarżącą zarzutów prawo do ewentualnego zwrotu nadpłaty już wygasło. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Zaskarżony akt został wydany w oparciu o dotychczasową praktykę ukształtowaną w wyniku uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 lutego 2008 r. sygn. akt I OPS 3/07 (ONSAiWSA z 2008 r. nr 2, poz. 21). W uchwale tej przesądzono, że skierowane do organu żądanie zwrotu opłaty za wydanie karty pojazdu, uiszczonej na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 28 lipca 2003 r. w sprawie wysokości opłat za kartę pojazdu (Dz. U. Nr 137, poz. 1310 ze zm.), jest sprawą administracyjną, którą organ załatwia w drodze aktu lub czynności, na które przysługuje skarga do sądu administracyjnego na podstawie art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). W uzasadnieniu motywów uchwały zaznaczono, iż taka kwalifikacja sprawy jest spowodowana tym, iż do zwrotu opłaty za kartę pojazdu nie mogą mieć zastosowania przepisy Ordynacji podatkowej o zwrocie podatku, a jednocześnie nie ma podstaw by wniosek załatwić w drodze decyzji administracyjnej w oparciu o przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Niewątpliwie powyższą uchwałą o sygn. akt I OPS 3/07 Naczelny Sąd Administracyjny nie tylko przesądził dopuszczalność kognicji sądów administracyjnych w sprawach zwrotu opłat za wydanie kart pojazdów, ale nadto - co równie istotne - określił charakter uiszczonych należności oraz wskazał tryb i formę, w jakiej powinny być załatwiane żądania ich zwrotu. Uchwała ta od dnia jej ogłoszenia nakładała na sądy administracyjne obowiązek w zakresie określonym przez ustawę z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) – dalej p.p.s.a., oceniania legalności aktów lub czynności w sprawie zwrotu opłaty za karty pojazdu, z perspektywy zawartego w niej stanowiska, co przekładało się na stosowaną formę rozpatrywania tych spraw przez organy administracji. Stosowanie się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego nie może jednak następować bez uwzględnienia zmian w ustawodawstwie, jakie nastąpiły po jej wydaniu ( zob. m. in. wyroki: WSA w Poznaniu z dnia 1 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 955/11 oraz z 8 grudnia 2011 r., sygn. akt II SA/Po 881/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 19 kwietnia 2012 r., sygn. III SA/Po 121/12). Mianowicie, w dniu 1 stycznia 2010 r. weszła w życie ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. Nr 157, poz. 1240), która zasadniczo rzutuje na sprawy dotyczące zwrotu opłat za karty pojazdu. Ustawa ta określa bowiem wyraźnie jaki tryb postępowania należy stosować w sprawach niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publiczno-prawnym, do których zaliczono, między innymi, dochody jednostek samorządu terytorialnego pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (art. 60 pkt 7 ustawy). W art. 67 ustawy wskazuje się bowiem, że do spraw dotyczących należności, o których mowa w art. 60, nieuregulowanych niniejszą ustawą, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio przepisy działu III Ordynacji podatkowej. Mając na uwadze powyższe należy zatem zgodzić się ze stanowiskiem strony skarżącej i stwierdzić, że ustawodawca przesądził w sposób generalny, jaki tryb postępowania należy stosować w odniesieniu do środków publicznych stanowiących niepodatkowe należności budżetowe a będące dochodami pobieranymi przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. Bezsporne jest, że w kategorii tej mieszczą się m.in. opłaty za wydanie karty pojazdu, które zostały niewątpliwie pobrane przez właściwe urzędy powiatowe albo miejskie (stanowiące jednostki budżetowe – zob. L. Lipiec-Warzecha, Komentarz do art. 11 ustawy [w] Ustawa o finansach publicznych, Komentarz, Lex 2011 oraz C. Kosikowski, Ustawa o finansach publicznych, Komentarz, Warszawa 2011, s. 105), na pokrycie kosztów druku i dystrybucji zamówionych i wydawanych właścicielom pojazdów kart. Powyższe uzasadnia uznanie, że opłaty za wydanie karty pojazdu – z uwagi na ich specyfikę – mieszczą się w art. 60 pkt 7 ustawy o finansach publicznych, to jest należy traktować je jako niepodatkowe należności budżetowe, pobierane przez samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw. W konsekwencji tego, zachodziły podstawy do przyjęcia w przedmiotowej sprawie trybu postępowania opartego na przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego i odpowiednio działu III Ordynacji podatkowej, do których odsyła cytowany wcześniej art. 67 ustawy o finansach publicznych. Z tego wynika, trafność stanowiska strony skarżącej, że odpowiednie stosowanie działu III Ordynacji podatkowej oznacza, iż wniosek o zwrot opłaty uiszczonej za wydanie karty pojazdu, należy obecnie potraktować jako wniosek o stwierdzenie nadpłaty i w stosunku do tego wniosku znajdzie bezpośrednie zastosowanie ustawa o finansach publicznych. Co za tym idzie, stosownie do treści art. 61 ust. 1 pkt 2 ustawy o finansach publicznych organem pierwszej instancji właściwym do wydania decyzji w odniesieniu do należności, o których mowa w art. 60 (o ile odrębne ustawy nie stanowią inaczej) są w stosunku do należności budżetowych jednostek samorządu terytorialnego – wójt, burmistrz, prezydent miasta, starosta bądź marszałek województwa, zaś organem odwoławczym samorządowe kolegium odwoławcze (art. 61 ust. 3 pkt 4). Nadto należy dodać, że stanowisko organu wyrażone w odpowiedzi na skargę, co do tego, iż prawo do ewentualnego zwrotu nadpłaty już wygasło i niezależnie od formy rozstrzygnięcia zwrot opłaty się nie należy, z uwagi na zmianę trybu orzekania w przedmiocie zwrotu opłaty za karty pojazdu nie może zostać skutecznie wyrażone w zaskarżonym akcie, a tym bardziej w odpowiedzi na skargę. Wejście w życie art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych spowodowało, że sprawy dotyczące niepodatkowych należności budżetowych wszczęte po 1 stycznia 2010 r., odnoszące się do należności uiszczonych albo należnych wcześniej, podlegają rozpoznaniu w nowym trybie. Wprowadzenie określonych regulacji proceduralnych (K.p.a. i O.p. ) nie powoduje zaś automatycznie skutków materialnoprawnych niekorzystnych dla adresatów, a zwłaszcza nie narusza zasady niedziałania prawa wstecz. Charakter art. 60 i 67 ustawy o finansach publicznych, zważywszy, że w założeniu miały charakter jedynie porządkujący zagadnienia niepodatkowych należności budżetowych od strony proceduralnej, nie uzasadnia wyprowadzania z nich skutków retroaktywnych pozwalających na stwierdzenie przedawnienia. W świetle powyższego za uzasadnione należy uznać stanowisko, że stosując, na podstawie art. 67 ustawy o finansach publicznych, przepisy działu III Ordynacji podatkowej w sprawach opłat za karty pojazdu uiszczonych przed 2010 r., termin przedawnienia do złożenia wniosku o zwrot opłaty należy liczyć najwcześniej od dnia wejścia w życie ustawy o finansach publicznych ( por. wyrok w sprawie II SA/Po 955/11 z 1. 12. 2011 r.). Mając na uwadze powyższe , za zasadny należało uznać wniosek skarżącego o uchylenie zaskarżonego aktu Starosty na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. Jednocześnie przy ponownym rozpatrzeniu wniosku skarżącego organy administracji winny mieć na uwadze bogaty już dorobek orzecznictwa sądów administracyjnych w przedmiocie zwrotu opłaty za kartę pojazdu. Rozpoznając ponownie sprawę Starosta Chodzieski winien uwzględnić powyższe stanowisko Sądu i odnieść się we właściwym trybie do wniosku strony skarżącej z dnia 30 listopada 2011 r. o zwrot nadpłaconej kwoty za wydanie karty pojazdu. Wobec powyższego orzeczono zgodnie z art. 146 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a.