II GZ 154/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Stanisław Gronowski po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia B.P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 13/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi B. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...] w przedmiocie pomocy finansowej dla młodych rolników postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie Postanowieniem z dnia 9 lutego 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 13/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił B. P.przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] października 2011 r., nr [...], w przedmiocie pomocy finansowej dla młodych rolników. Przedstawiając motywy rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, że w dniu [...] grudnia 2011 r. wpłynęła do Sądu, złożona za pośrednictwem Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa skarga B.P. (dalej: "skarżący") na decyzję z dnia [...] października 2011 r. w przedmiocie pomocy finansowej dla młodych rolników, wraz z pismem z dnia [...] grudnia 2011 r. zawierającym wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Uzasadniając wniosek skarżący wyjaśnił, że zaskarżona decyzja została doręczona bratu – R. P., który nie jest domownikiem i mieszka pod innym adresem. Skarżący wskazał, że w październiku i listopadzie tj. w czasie, gdy przesyłka była doręczona, przebywał w innej miejscowości, gdzie wykonywał prace sezonowe. Decyzję Prezesa ARMiR z dnia [...] października 2011 r. odnalazł po powrocie do domu [...] grudnia 2011 r. W ocenie Sądu pierwszej instancji skarżący nie przedstawił okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak jego winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Wyjazd skarżącego poza miejsce zamieszkania, w celach zarobkowych, nie może zostać uznany za przesłankę do przywrócenia terminu. Skarżący będący osobą prowadzącą postępowanie administracyjne powinien bowiem odpowiednio wcześnie zadbać o to, by uniknąć negatywnych konsekwencji uchybienia terminów procesowych, chociażby poprzez ustanowienie pełnomocnika procesowego. Według WSA zaskarżona decyzja Prezesa ARMiR została odebrana przez brata skarżącego [...] października 2011 r., w trybie art. 43 k.p.a. Doręczenie dokonane we wskazanym trybie rodzi domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Skarżący w żaden sposób nie wykazał, aby jego brat (R. P.) nie posiadał statusu domownika. Ponadto Sąd pierwszej instancji zauważył, że jak wynika z akt administracyjnych sprawy, osoba ta w trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego odbierała także inną korespondencję adresowaną do skarżącego (19 lipca 2011 r.). Zażalenie na powyższe postanowienie złożył B.P., wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa ARMiR z dnia [...] października 2011 r. Jak podnosi skarżący pod jego nieobecność listonosz doręczając ww. decyzję udał się kila domów dalej i przekazał przesyłkę listowną na ręce brata skarżącego R. P. Brat skarżącego mieszka na tej samej ulicy, ale pod innym adresem (posiada własny dom). Wraz z zażaleniem skarżący przedstawił oświadczenie R. P. Ponadto skarżący oznajmił, że brat od kilku lat nie zamieszkuje wraz z nim i rodzicami. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącego zasługuje na uwzględnienie. W postępowaniu administracyjnym zasadą jest doręczanie pism osobom fizycznym do rąk własnych (tzw. doręczenie właściwe). Wyjątkiem od tej zasady są tzw. doręczenia zastępcze uregulowane w art. 43 i 44 k.p.a. Zgodnie z art. 43 k.p.a. w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Przepis ten powinien być interpretowany ścieśniająco. Doręczenie zastępcze nie może bowiem prowadzić do zamknięcie drogi sądowej do ochrony interesów strony (por. wyrok TK z dnia 15 października 2002 r., sygn. akt SK 6/02). Przyjąć więc należy, iż "domownikiem" w rozumieniu art. 43 k.p.a. jest osoba, która pozostaje z adresatem pisma we wspólnym gospodarstwie domowym (G. Łaszczyca [w:] G. Łaszczyca, C. Martysz, A. Matan "Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz". Wyd. Zakamycze 2005, s. 519). Będzie tu chodzić zatem o takie osoby, dla których mieszkanie adresata będzie ich aktualnym centrum życiowej działalności, ośrodkiem osobistych i majątkowych interesów. Wymogiem uznania osoby za domownika w rozumieniu art. 43 k.p.a. nie jest natomiast jej zameldowanie w miejscu zamieszkania adresata (wyrok NSA z dnia 26 lutego 1997 r., SA/Ka 2279/95, niepubl., postanowienie NSA z dnia 18 stycznia 1995 r., SA/Łd 2865/94, niepubl.). W niniejszej sprawie bezspornym jest, że przesyłkę zawierającą decyzję Prezesa ARMiR z dnia [...] października 2011 r. odebrał w dniu [...] października 2011 r. brat skarżącego R.P. Jednakże jak wynika z oświadczenia R. P. nie zamieszkuje on wraz ze skarżącym pod wspólnym adresem, gdyż od dwóch lat ma własny dom. Również fakt pokwitowania odbioru przesyłki zawierającej ww. decyzję przez brata skarżącego, przy braku adnotacji doręczającego przesyłkę potwierdzającej, iż odbierający pismo jest domownikiem skarżącego, nie uprawnia do przyjęcia skuteczności doręczenia zastępczego. Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje bowiem tylko wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w przepisie art. 43 k.p.a. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 13 grudnia 1996 r., sygn. akt SA/Wr 81/96). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, argumentacja skarżącego jak również treść złożonego przez R.P. oświadczenia wskazują, że podstawa faktyczna doręczenia zastępczego uregulowana w art. 43 k.p.a., została wadliwie w rozpoznawanej sprawie sformułowana. Stanowi to przesłankę do podważenia skuteczności doręczenia zastępczego opisanej powyżej przesyłki. Z tej przyczyny okoliczność doręczenia decyzji Prezesa ARMiR z dnia [...] października 2011 r. osobie niebędącej domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. powinien wziąć pod uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. przy ponownym rozważaniu wystąpienia braku winy strony skarżącej w niedochowaniu terminu do wniesienia skargi w rozumieniu art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.