I SA/Wa 99/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Emilia Lewandowska Sędziowie: WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) WSA Przemysław Żmich Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 r. sprawy ze skargi M.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości oddala skargę. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], po rozpatrzeniu odwołania M.S. od decyzji Zarządu [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmawiającej przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości położonej w W. przy ul. [...], oznaczonej jako działki ewidencyjne nr [...] i nr [...] z obrębu [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr [...] – utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i ocenę prawną sprawy. Przeddekretowymi właścicielami nieruchomości przy ul. [...] byli A. i A. K., którzy aktem notarialnym zawartym w 1947 r. przenieśli swoje prawa na rzecz A.K. i J.B. Wnioskiem z dnia 17 stycznia 1949 r. A.K. i J.B. wystąpili o przyznanie prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości w trybie dekretu o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy. Prezydium Rady Narodowej W. decyzją z dnia [...] marca 1969 r., nr [...] odmówiło wnioskodawcom przyznania prawa użytkowania wieczystego. Decyzją z dnia [...] czerwca 2003 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. stwierdziło nieważność rozstrzygnięcia z dnia [...] marca 1969 r. W związku z powyższym Prezydent W., po ponownym rozpatrzeniu wniosku A.K. i J.B., decyzją z dnia [...] marca 2008 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz.U. Nr 50, poz. 279 ze zm.), ustanowił na 99 lat prawo użytkowania wieczystego: w punkcie pierwszym gruntu zabudowanego o pow. [...] m², oznaczonego jako działka ewid. nr [...] w obrębie [...], KW [...], położonego przy ul. [...] na rzecz B.B. w udziale ¼ części, J.B. w udziale ¼ części i M.M. w udziale ¼ części; w punkcie drugim niezabudowanego gruntu o pow. [...] m², oznaczonego jako działka ewid. nr [...] w obrębie [...], KW [...], położonego przy ul. [...] na rzecz ww. osób w wyżej określonych częściach. W wykonaniu decyzji z dnia [...] marca 2008 r. zawarto w dniu [...] lutego 2009 r. umowę w formie aktu notarialnego Rep. [...]. Wnioskiem z dnia 12 lipca 2010 r., złożonym w dniu 5 sierpnia 2010 r., M.M., J.B. i B.B. wystąpili o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz.U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Umową zawartą w dniu [...] października 2010 r., Rep. A Nr [...] M.M., J.B. i B.B. sprzedali nieruchomość opisaną w księdze wieczystej nr [...] M.S. W dniu 20 grudnia 2010 r. M.S. złożyła wniosek o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości w trybie przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Decyzją Zarządu [...] W. z dnia [...] lipca 2011 r., nr [...] odmówiono wnioskodawczyni – M.S., przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości [...] przy ul. [...] podnosząc, że nie zostały spełnione przesłanki wskazane w art. 1 ust. 1 i ust. 1a oraz ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W., po rozpatrzeniu odwołania M.S., decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu Kolegium stwierdziło, że materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, która weszła w życie w dniu 13 października 2005 r. Zgodnie z ww. ustawą z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić m.in. osoby fizyczne będące następcami prawnymi osób, które uzyskały użytkowanie wieczyste na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., również wtedy, gdy prawo użytkowania wieczystego uzyskały po dniu 13 października 2005 r. (art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1a pkt 2 w zw. z art. 1 ust. 4 ustawy). Kwestią zasadniczą jest zatem ustalenie, czy skarżąca jest w rozumieniu art. 1 ust. 3 ustawy następcą prawnym osób, które uzyskały prawo użytkowania wieczystego w trybie dekretu z dnia 26 października 1945 r. Zdaniem organu odwoławczego w sprawie bezsporne jest, że swoje następstwo prawne odwołująca wywodzi z czynności prawnej, tj. umowy zawartej w formie aktu notarialnego z dnia [...] października 2010 r., mocą której M.M., J.B. i B.B. sprzedali jej prawo użytkowania wieczystego spornej nieruchomości. Kolegium wyjaśniło, że przez użyte w powołanym wyżej przepisie pojęcie "następca prawny" rozumieć należy natomiast wyłącznie osoby, które uzyskały prawo w drodze sukcesji uniwersalnej (dziedziczenia), nie zaś osoby, które nabyły to prawo w drodze sukcesji syngularnej, tj. na podstawie umowy cywilnoprawnej o sprzedaży prawa. Powołując się na stosowne orzecznictwo sądowoadministracyjne Kolegium uznało, że skoro M.S. nie można zakwalifikować jako następcę prawnego osób, którym przyznano prawo użytkowania wieczystego na podstawie art. 7 powołanego dekretu z dnia 26 października 1945 r., to nie przysługuje jej roszczenie o przekształcenie nabytego w drodze czynności prawnej prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Podnoszone zatem w odwołaniu kwestie dotyczące nieokreślenia przez M.M., J.B. i B.B. we wniosku z dnia 12 lipca 2010 r. (który poparła M.S., i która – jak twierdzi – nie zgłosiła nowego wniosku lecz zgłosiła swój udział w toczącym się już postępowaniu), czy przekształcenie miałoby być nieodpłatne, czy odpłatne, nie mają znaczenia w sprawie. Skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] listopada 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła M.S., zarzucając naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego: a) art. 1 ust. 3 w zw. z art. 1 ust. 1a oraz art. 1 ust. 4 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości poprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca jako następca prawny pod tytułem szczególnym osób oczywiście uprawnionych do żądania przekształcenia prawa użytkowania wieczystego przedmiotowego gruntu w prawo własności na podstawie art. 1 ust. 4 ww. ustawy, sama takiego uprawnienia rzekomo nie ma; b) naruszenie art. 5 pkt 1 ww. ustawy poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że pojęcie następcy prawnego na gruncie tego przepisu należy rozumieć zawężająco jako następcę prawnego pod tytułem ogólnym. 2) przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy: a) art. 9, 11 oraz 107 § 2 i 3 Kpa poprzez niedostateczne wyjaśnienie podstaw i przesłanek utrzymania w mocy decyzji organu I instancji o odmowie przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu oraz dowolność w wydaniu decyzji przez niedostateczne i niepełne uzasadnienie decyzji, z którego nie wynika, dlaczego ten sam stan faktyczny i prawny uzasadnia różne decyzje w analogicznych sytuacjach - tj. w szczególności niespójność uzasadnienia decyzji, w którym powoływane są orzeczenia w odniesieniu tylko do art. 5 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności, czyli tylko co do kwestii nieodpłatnego przekształcenia, natomiast brak jest uzasadnienia faktyczno-prawnego odnośnie odmowy uprawnienia skarżącej do przekształcenia w ogólności; b) art. 8 Kpa poprzez wydanie odmiennej decyzji przy istnieniu jednolitej linii orzeczniczej w tożsamych lub zbliżonych stanach faktycznych, które to rozstrzygnięcie odmawia skarżącej jako następcy prawnemu prawa do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności gruntu, podczas gdy uprawnienie takie w rozumieniu art. 1 ustawy o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nie jest w orzecznictwie sądów kwestionowane. W związku z powyższym skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w W. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości, przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Ponadto sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej p.p.s.a.). W ocenie Sądu skarga jest niezasadna, bowiem zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji nie naruszają prawa w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Na wstępie wskazać należy, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości (Dz. U. Nr 175, poz. 1459 ze zm.). Zgodnie z art. 1 ust. 1 powołanej ustawy osoby fizyczne i prawne będące w dniu 13 października 2005 r. (tj. w dniu wejścia w życie ustawy) użytkownikami wieczystymi nieruchomości mogą wystąpić z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego tych nieruchomości w prawo własności. W myśl art. 1 ust. 1a ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również osoby fizyczne będące w dniu 13 października 2005 r. użytkownikami wieczystymi nieruchomości, jeżeli użytkowanie wieczyste uzyskały: 1) w zamian za wywłaszczenie lub przejęcie nieruchomości gruntowej na rzecz Skarbu Państwa na podstawie innych tytułów, przed dniem 5 grudnia 1990 r.; 2) na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Stosownie do art. 1 ust. 2 tej ustawy z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, o którym mowa w ust. 1, w prawo własności nieruchomości, mogą również wystąpić: 1) osoby fizyczne i prawne będące właścicielami lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego; 2) spółdzielnie mieszkaniowe będące właścicielami budynków mieszkalnych lub garaży. Zgodnie zaś z art. 1 ust. 3 wskazanej ustawy, z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą również wystąpić osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 1 i 1a oraz osoby fizyczne i prawne będące następcami prawnymi osób, o których mowa w ust. 2. Z treści powołanych wyżej przepisów ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. wynika zatem, że możliwość przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości przysługuje co do zasady wyłącznie tym użytkownikom wieczystym, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r., ewentualnie następcom prawnym użytkowników wieczystych szczegółowo określonych w art. 1 ust. 3 ustawy. Wyjątki od powyższej zasady przewiduje natomiast przepis art. 1 ust. 4, zgodnie z którym przepisy ust. 1a pkt 2 i ust. 2 pkt 1 stosuje się również do osób, które prawo użytkowania wieczystego albo udział w tym prawie uzyskały po dniu 13 października 2005 r. Ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że prawo użytkowania wieczystego objętej zaskarżoną decyzją nieruchomości, przed nabyciem go przez skarżącą M.S., przysługiwało M.M., J.B. i B.B., którzy nabyli to prawo w trybie i na zasadach określonych w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m.st. Warszawy, w dniu [...] lutego 2009 r. (akt notarialny Rep. [...]), a więc po dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. (tj. po dniu 13 października 2005 r.). M.S. prawo użytkowania wieczystego przedmiotowej nieruchomości nabyła natomiast na podstawie umowy zawartej w formie aktu notarialnego w dniu [...] października 2010 r., Rep. A Nr [...], a więc również po dniu wejścia w życie powołanej ustawy. Jak zaś wyżej wskazano wyjątki od zasady, że przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności możliwe jest wyłącznie w odniesieniu do użytkowników wieczystych, których prawo istniało w dniu wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2005 r., przewiduje art. 1 ust. 4 tej ustawy. Z treści powyższego przepisu wynika natomiast, że prawo do przekształcenia prawa użytkowania wieczystego, uzyskanego po dniu 13 października 2005 r., przysługuje wyłącznie osobom, które uzyskały powyższe prawo na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. (art. 1 ust. 1a pkt 2) oraz właścicielom lokali, których udział w nieruchomości wspólnej obejmuje prawo użytkowania wieczystego (art. 1 ust. 2 pkt 1). Z przepisu tego w żaden sposób nie wynika zaś, aby prawo to przysługiwało następcom prawnym, tj. osobom, które (tak jak w niniejszej sprawie) nabyły prawo użytkowania wieczystego od osób, które uzyskały to prawo na zasadach i trybie określonym w art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r., po dniu wejścia w życie powołanej ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. Przy czym podkreślić należy, że przepis art. 1 ust. 3 powołanej ustawy przewiduje co prawda, że z żądaniem przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości mogą wystąpić również następcy prawni osób, o których mowa m.in. w ust. 1a pkt 2 ustawy, tj. następcy prawni użytkowników wieczystych nieruchomości, którzy uzyskali powyższe prawo na podstawie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. - jednakże przepis ten dotyczy sytuacji, gdy z żądaniem występują następcy prawni użytkowników wieczystych, których prawo istniało już w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 13 października 2005 r. W świetle powyższych ustaleń, Sąd stwierdził, że wydane w sprawie rozstrzygnięcia organów administracji publicznej odpowiadają prawu, pomimo iż uzasadnienia tych decyzji są nietrafne. Nie ulega bowiem wątpliwości, że skarżącej nie przysługuje roszczenie o przekształcenie prawa użytkowania wieczystego w prawo własności opisanej wyżej nieruchomości, gdyż nie spełnia ona warunków określonych w art. 1 ust. 4 w zw. z art. 1 ust. 1a pkt 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości. Wyjaśnienia wymaga, że organy obu instancji orzekające w niniejszej sprawie błędnie zajęły się wyjaśnieniem pojęcia "następca prawny", o którym mowa w art. 1 ust. 3 powołanej ustawy i wykazaniem, że skarżąca nie jest następcą prawnym osób, którym przyznano prawo użytkowania wieczystego w trybie art. 7 dekretu z dnia 26 października 1945 r. Jednakże przepis ten, w stanie faktycznym ustalonym w rozpoznawanej sprawie, który jest bezsporny, w ogóle nie może mieć zastosowania. Kwestią zasadniczą było bowiem ustalenie, czy w sprawie może mieć zastosowanie art. 1 ust. 4 w związku z art. 1 ust. 1a pkt 2 powołanej ustawy. Uchybienie powyższe – zdaniem Sądu – nie jest jednak uchybieniem, które miało wpływ na wynik sprawy. Oczywiste bowiem jest, że skarżąca nie spełnia przesłanek określonych w ustawie z dnia 29 lipca 2005 r., które warunkują wydanie decyzji uwzględniającej wniosek. W konsekwencji, jak słusznie podniósł Minister, bez znaczenia w niniejszej sprawie jest, czy skarżąca domagała się przekształcenia prawa użytkowania wieczystego w prawo własności nieruchomości odpłatnie, czy też nieodpłatnie. Odmawiając zatem przekształcenia prawa użytkowania w prawo własności nieruchomości organy obu instancji nie naruszyły prawa. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. ----------------------- 7