VI SA/Wa 733/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Piotr Borowiecki po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji stwierdzającej objęcie dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym p o s t a n a w i a: - odrzucić skargę - Decyzją z dnia [...] maja 2011 r. nr [...] Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia stwierdził nieważność decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2008 r. w sprawie stwierdzenia, że K. K. (skarżący) został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lutego 2008 r. W zaskarżonej decyzji organ zawarł pouczenie o trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Powyższa decyzja została prawidłowo doręczona stronie w dniu 16 maja 2011 r. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w w następującym stanie faktycznym i prawnym. K. K., reprezentowany przez pełnomocnika J. K. (matkę) pismem z dnia [...] lipca 2008 r. wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia o wydanie decyzji dotyczącej objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym. Z akt sprawy wynika, iż skarżący reprezentowany przez matkę w dniu [...] lipca 2007 r. zawarł umowę dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego nr [...]. Ubezpieczony w § 3 ww. umowy oświadczył, "iż nie podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu z żadnego z tytułów wymienionych w art. 66 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2008 r. Nr 164, poz. 1027 z późn. zm.) lub obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu - strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym i zgłasza wniosek o objęcie go dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w Narodowym Funduszu Zdrowia wraz z członkami jego rodziny określonymi we wniosku oraz drukach: ZUS ZCNA LUB ZUS ZCZA ". Dyrektor [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ decyzją z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] stwierdził, iż skarżący został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lutego 2008 r. Następnie skarżący reprezentowany przez matkę wystąpił do [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z wnioskiem o ustalenie ustawodawstwa właściwego w dniach od [...] lipca 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. (data wpływu do [...] O W NFZ dnia [...] listopada 2010 r.). Do wniosku dołączono m.in. formularz Krajowego Zakładu Ubezpieczeń Zdrowotnych INPS (Włochy) oraz Certifikat z dnia [...] kwietnia 2007 r., z których wynika, iż skarżący był zatrudniony w I. - umowa o pracę od [...] kwietnia 2007 do [...] sierpnia 2007 r. W wyniku rozpatrzenia wniosku Dyrektor [...] OW NFZ decyzją nr [...] z dnia [...] grudnia 2010 r., ustalił, że w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r. w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego dla K. K. właściwe jest ustawodawstwo włoskie. Następnie [...] OW NFZ pismem z dnia [...] stycznia 2011 r., znak: [...] wystąpił do Prezesa NFZ o wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z dnia [...] grudnia 2010 r. nr [...] i weryfikacji decyzji z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...]. Dyrektor [...] OW NFZ poinformował, że zostały wydane dwie decyzje w przedmiocie objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym K. K.. Ponadto poinformował, iż w trakcie prowadzonego postępowania wyjaśniającego przed wydaniem drugiej, późniejszej decyzji okazało się, iż w okresie od dnia [...] kwietnia 2007 r. do [...] sierpnia 2007 r. skarżący podlegał ustawodawstwu włoskiemu (z tytułu zawartej umowy o pracę), zatem nie mógł jednocześnie podlegać ustawodawstwu polskiemu z tytułu zawartej umowy dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego. Umowa dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] została zawarta na podstawie nieprawdziwego oświadczenia pełnomocnika skarżącego, jakoby nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu. Dyrektor [...] OW NFZ pismem z dnia [...] marca 2011 r. znak: [...] poinformował pełnomocnika skarżącego, iż uchyla się od skutków prawnych oświadczenia woli - umowy Nr [...] dobrowolnego ubezpieczenia zdrowotnego z dnia [...] lipca 2007 r. - jako złożonego pod wpływem błędu co do treści czynności prawnej. Błąd polegał na przyjęciu, iż K. K. nie podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu, gdy tymczasem, jak wynika z odrębnego postępowania, w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] sierpnia 2007 r., podlegał obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu we Włoszech. Ww. pismo zostało doręczone stronie. Z uwagi na powyższe Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia postanowieniem nr [...] z dnia [...] kwietnia 2011 r. wszczął postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia, że skarżący został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lutego 2008 r. Następnie Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia decyzją nr [...] z dnia[...] maja 2011 r., stwierdził nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] lipca 2008 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia, że skarżący został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lutego 2008 r. Pismem z dnia 1 marca 2012 r. (nadanym w dniu 3 marca 2012 r.) skarżący, reprezentowany przez matkę, wystąpił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi na powyższą decyzję. Równocześnie z ww. wnioskiem skarżący złożył skargę na decyzję Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia [...] maja 2011 r. Wraz ze skargą złożony został wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie przyznania pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ, podtrzymując dotychczasowe stanowisko, wniósł o odrzucenie skargi z uwagi na wniesienie jej po terminie, ewentualnie o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważa, co następuje. W ocenie Sądu z akt sprawy wynika jednoznacznie, iż strona skarżąca wnosząc w dniu 3 marca 2012 r. skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa NFZ z dnia [...] maja 2011 r., (błędnie pouczona) nie dopełniła wymogu zachowania stosownego trybu wniesienia skargi na wydaną w postępowaniu administracyjnym decyzję administracyjną. Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej: p.p.s.a.) skargę na decyzję można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeśli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. Wykorzystanie przez stronę prawa odwołania lub wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy jest zatem jedną z przesłanek dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego, zaś nieskorzystanie z tego prawa jest podstawą odrzucenia skargi (art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a.). Niemniej należy stanowczo podkreślić, iż na drodze postępowania przed sądem administracyjnym mogą być zaskarżone wyłącznie decyzje ostateczne. To ograniczenie wynika z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm. – dalej: k.p.a.), która ma pierwszeństwo przed zasadą prawa skargi do sądu (art. 16 § 2 k.p.a.). Należy podnieść, iż zgodnie z art. 127 § 3 k.p.a. w niniejszej sprawie skarżącemu przysługiwał środek zaskarżenia w postaci wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy od wydanej w dniu [...] maja 2011 r. decyzji organu I instancji – Prezesa NFZ, dotyczącej stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ z dnia [...] lipca 2008 r. znak: [...] w sprawie stwierdzenia, że skarżący został objęty dobrowolnym ubezpieczeniem zdrowotnym w okresie od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] lutego 2008 r. Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia, działający w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora Oddziału [...]OW NFZ jako organ I instancji, zawarł w zaskarżonej decyzji błędne pouczenie informując stronę postępowania o prawie i trybie wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w terminie 30 dni od dnia doręczenia zaskarżonej decyzji. W związku z tym w sprawie niniejszej należy stwierdzić, iż skarga na decyzję Prezesa NFZ wniesiona zgodnie z pouczeniem organu do sądu administracyjnego została wniesiona przedwcześnie. Zatem niniejsza skarga jest niedopuszczalna w świetle powołanych przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jednocześnie podkreślenia wymaga, że fakt mylnego pouczenia strony o prawie i trybie złożenia wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy nie wpływa na bieg terminu do wniesienia tego środka, lecz może stanowić podstawę do przywrócenia terminu (por. Wyrok NSA w Warszawie z dnia 21 grudnia 2005 r., IOSK 271/05, w podobnym tonie orzecznictwo wypowiada się również w wyroku NSA z dnia 1 października 1997 r., III SAB 30/97 i postanowienie NSA w Warszawie z dnia 27 października 1998 r., III SA 6382/97). Należy zauważyć, że skarżący zwolniony jest od kosztów postępowania sądowoadministracyjnego na mocy art. 239 ust. 1 lit. c) p.p.s.a. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.