III SA/Po 208/12

Dnia 9 maja 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Lorych - Olszanowska Sędziowie WSA Beata Sokołowska (spr.) WSA Szymon Widłak Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia r. nr w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie dotyczącej decyzji odmawiającej rejestracji pojazdu, po wznowieniu postępowania. I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz skarżącej Spółki kwotę 200zł (dwieście) złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych; III. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana. Decyzją z dnia 26 kwietnia 2011 r., Prezydent Miasta uchylił na podstawie art. 151 § 1 pkt. 2 i art. 145 § 1 pkt 5 kpa swoją decyzję z dnia 15 listopada 2010 r. dotyczącą rejestracji samochodu osobowego m-ki B zarejestrowanego na rzecz M i odmówił zgody na rejestrację przedmiotowego pojazdu. W uzasadnieniu decyzji wskazano, iż po wydaniu decyzji rejestracyjnej organ I instancji otrzymał w dniu 7 lutego 2011 r. informację z Izby Celnej, iż nie uiszczono podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego powyższego pojazdu, ani opłaty recyklingowej pomimo posiadania dowodu wpłaty w wysokości 500 zł tytułem tej opłaty. W związku z tym w dniu 7 marca 2011 r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa wydano postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie rejestracji przedmiotowego samochodu. Właściciel pojazdu S.A. poinformował organ, iż podmiotem przewłaszczającym pojazd jest A sp. z o. o. Organ uznał, iż z powodu nieuiszczenia akcyzy nie spełniono przesłanki do zarejestrowania pojazdu (art. 72 ust. 1 pkt 6 a i pkt 9 ustawy Prawo o ruchu drogowym), wobec czego nie było podstaw do wydania takiej decyzji. Prezydent Miasta wskazał ponadto, iż samochód ten jest obecnie zarejestrowany na S. A. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła A Spółka z o. o. z siedzibą w Ś powołując się w pierwszym zdaniu uzasadnienia środka zaskarżenia, że została uznana na podstawie art. 28 kpa za stronę przedmiotowego postępowania. Strona wskazała, iż samochód B nabyty został przez nią od M ze środków pochodzących z pożyczki udzielonej przez S.A. – na podstawie umowy pożyczki z 14 grudnia 2010 r. Nieświadomie zakupiono pojazd, od którego nie uiszczono podatku akcyzowego. Wniesiono o wstrzymanie terminu wykonania decyzji o cofnięciu rejestracji pojazdu, gdyż pożyczkodawca może wypowiedzieć umowę pożyczki i spółka zostanie zobowiązana do uiszczenia wszystkich wymaganych należności. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 28 października 2011 r. na podstawie art. 28, art. 127 §1 i art. 138 §1 pkt. 3 kpa, umorzyło postępowanie odwoławcze. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał ogólnie, że stroną postępowania w kwestii rejestracji pojazdu jest wyłącznie jego właściciel, czyli aktualnie S.A. A Sp. z o. o. posiada natomiast jedynie interes faktyczny, a nie prawny, wobec czego nie jest stroną powyższego postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego A Sp. z o. o. w Ś wniosła o uznanie jej za stronę postępowania odwoławczego. Jej przymiot strony ma wynikać wprost z pisma Urzędu Miasta Wydział Komunikacji z dnia 24 czerwca 2011 r. Skarżąca powtórzyła też argumenty dotyczące zakupu pojazdu w dobrej wierze ze środków finansowych pochodzących z bankowej umowy pożyczki udzielonej przez S.A. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje : Dokonując kontroli legalności skarżonej decyzji Sąd uznał, że skarga okazała się uzasadniona. Wskazać należy na wstępie, iż zgodnie z art. 28 kpa stroną postępowania administracyjnego jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Zgodnie z poglądem utrwalonym w orzecznictwie i doktrynie o istnieniu interesu prawnego danej osoby można mówić w sytuacji, gdy występuje ona wobec organu z roszczeniem prawnym opartym na określonej normie materialnego prawa publicznego (administracyjnego), stwarzającej dla tego podmiotu prawo podmiotowe publiczne. Interes tego rodzaju może być zaspokojony przez wydanie indywidualnego aktu administracyjnego, kształtującego sytuację prawną danego podmiotu. Interes prawny musi być indywidualny, konkretny, aktualny i weryfikowalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego. Również obowiązek wskazany w art. 28 kpa musi wynikać z normy prawa materialnego i jego nałożenie winno wynikać z wydania decyzji administracyjnej (zob. m. in. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2011, s. 178-190). Nieco inaczej definiowane jest pojęcie strony w postępowaniu odwoławczym (art. 127 § 1 kpa), gdyż legitymację do wniesienia odwołania ma podmiot, który twierdzi, iż decyzja organu I instancji dotyczy jego interesu prawnego lub prawnie nałożonego obowiązku. Takie twierdzenie daje podstawę do wszczęcia postępowania odwoławczego, które zakończy się decyzją o umorzeniu postępowania, gdy twierdzenie jednostki nie znajduje podstaw w przepisach prawa materialnego. Na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowym (Dz.U. 2005, Nr 108, poz. 908 ze zm.) rejestracji pojazdu dokonuje właściwy organ wyłącznie na wniosek jego właściciela. Wnioskodawca winien wobec tego udokumentować swoje prawo własności do danego pojazdu, a zadaniem organu jest jednoznaczne ustalenie, że taki podmiot jest właścicielem samochodu (zob. m.in. wyrok NSA z dnia 28 lipca 2000 r., sygn. akt II SA 2371/99, OSS 2000/4/96). W przypadku istnienia kilku współwłaścicieli wniosek o rejestrację może być złożony przez jednego z nich, ale organ jest zobowiązany do powiadomienia o postępowaniu innych współwłaścicieli pojazdu, będących stronami w rozumieniu art. 28 kpa (wyrok WSA w Krakowie z dnia 26 stycznia 2012 r., II SA/Kr 319/11, niepubl.). Zdaniem Sądu Samorządowe Kolegium Odwoławcze zbyt lakonicznie uzasadniło swoją tezę o braku u skarżącej spółki przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, stwierdzając jedynie, iż nie ma ona interesu prawnego, gdyż taki posiada wyłącznie właściciel pojazdu – S.A. (w związku z umową przewłaszczenia z dnia 14 grudnia 2010 r., określaną też zamiennie jako umowa pożyczki bankowej). Organ odwoławczy pominął całkowicie informację przekazaną mu przez organ I instancji w piśmie z dnia 24 czerwca 2011, na które w odwołaniu powoływała się też strona, a dotyczącą wznowienia postępowania w sprawie rejestracji pojazdu na rzecz S.A. i uznania w tym postępowaniu za stronę A Sp. z o.o. Nie wyjaśnił, dlaczego w tej sytuacji, w jego ocenie, odwołująca się spółka ma tylko interes faktyczny. Przyjął przy tym jako okoliczność bezsporną to, iż na mocy umowy przewłaszczenia bank stał się rzeczywistym i zarazem jedynym właścicielem spornego pojazdu, nie dokonując uprzednio analizy postanowień tej umowy, mogących uzasadniać tezę tego rodzaju. Umowa ta nie została ponadto załączona do akt administracyjnych sprawy, co uniemożliwia praktycznie Sądowi dokonanie prawidłowej oceny legalności zaskarżonej decyzji w zakresie zasadności uznania A S.A. za jedynego właściciela pojazdu, co w konsekwencji dawałoby organowi podstawę do odmowy uznania skarżącej spółki za stronę postępowania. Wskazać należy ponadto, iż w piśmie organu I instancji z dnia 24 czerwca 2011 r. – przekazującym odwołanie Spółki A do Organu II instancji wyraźnie podano, że w dniu 9 czerwca 2011 r. wznowiono postępowanie zakończone decyzją z dnia 19 stycznia 2011 r. w sprawie rejestracji przedmiotowego pojazdu na rzecz S.A., w którym skarżącą spółkę uznano za stronę postępowania w rozumieniu art. 28 kpa. Ponieważ w aktach administracyjnych nie ma powyższej decyzji z 19 stycznia 2011 r., ani dokumentów ze wznowionego postępowania rejestracyjnego dotyczącego S.A., nie wiadomo, na jakiej podstawie uznano w tym wznowionym postępowaniu za jego stronę A Sp. z o.o. w Ś. Być może wynikało to z tego, iż strona skarżąca była współwłaścicielem pojazdu, ale ze względu na brak umowy przewłaszczenia (pożyczki) dnia 14 grudnia 2010 r. nie ma podstaw do takich twierdzeń w tym zakresie. Według Sądu ze względu na brak istotnych dokumentów w aktach sprawy (m. in. umowy z dnia 14 grudnia 2010 r. i decyzji z 19 stycznia 2011 r. dotyczącej rejestracji pojazdu na rzecz S.A.) oraz brak szerszych ustaleń w zakresie posiadania przez skarżącą spółkę atrybutów strony w rozumieniu art. 28 kpa (interesu prawnego opartego na określonych normach prawa materialnego) uzasadniona jest teza o naruszeniu przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisów postępowania poprzez dokonanie niewyczerpujących ustaleń faktycznych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy rzeczą organu odwoławczego będzie dokonanie pełnych i jednoznacznych ustaleń w zakresie istnienia bądź braku przesłanek z art. 28 kpa, opartych m. in. na wnikliwej analizie powyżej wymienionych dokumentów (ewentualnie dodatkowych). Stanowisko organu winno też znaleźć pełne odzwierciedlenie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, które musi spełniać wymogi ustawowe określone w art. 107 § 3 k.p.a. i nie naruszać zasady przekonywania wskazanej w art. 11 k.p.a. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, iż decyzja organu II instancji została wydana z naruszeniem przepisów postępowania (art. 7, 77, 107 § 3 i 127 § 1 w zw. z art. 28 kpa) mogącym mieć istotny wpływ na wynik niniejszej sprawy, wobec czego należało orzec o jej uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012.270) – jak w punkcie I wyroku. O zwrocie kosztów sądowych i wykonalności decyzji postanowiono na podstawie art. 200 i 152 powyższej ustawy – jak w punktach II i III orzeczenia.