II SAB/Gd 28/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Mariola Jaroszewska (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2012 r. na rozprawie sprawy ze skargi W. P. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w sprawie nieważności decyzji dotyczącej podziału nieruchomości 1. zobowiązuje Samorządowe Kolegium Odwoławcze do rozpatrzenia wniosku W. P. z dnia 30 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 maja 1990 r., nr [...] w terminie jednego miesiąca od dnia zwrotu akt administracyjnych wraz z wyrokiem i stwierdzeniem jego prawomocności; 2. stwierdza, że bezczynność nastąpiła z rażącym naruszeniem prawa. Wnioskiem z dnia 30 listopada 2011 r. W. P., powołując się na art. 156 § 1 K.p.a., wystąpił o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 maja 1990 r., Nr [...] w części pkt 2, w jakiej orzeczono o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania, ewentualnie w zakresie całego pkt 2 decyzji. We wniosku wskazano, że kwestionowaną decyzją zatwierdzono podział nieruchomości – działki Nr [...] w O. W wyniku podziału powstała m.in. działka nr [...] o pow. 1287 m2 stanowiąca własność wnioskodawcy przeznaczona pod poszerzenie drogi. W decyzji ustalono, że nieruchomość zostaje przejęta przez Skarb Państwa bez odszkodowania. Wnioskodawca przytoczył treść art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości, według którego grunty wydzielone pod budowę ulic z nieruchomości objętej na wniosek właściciela podziałem przechodzą na własność Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja lub orzeczenie o podziale stały się ostateczne lub prawomocne, za odszkodowaniem ustalonym według zasad obowiązujących przy wywłaszczaniu nieruchomości, pomniejszonym o należności z tytułu wyłączenia gruntów z produkcji rolnej i leśnej. Wobec tego przejęcie przedmiotowej nieruchomości przez Skarb Państwa bez odszkodowania było rażąco sprzeczne z art. 12 ust. 5 ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości. Właściciel nie mógł się też zrzec uprawnienia do odszkodowania, co potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach. Wnioskodawca podkreślił, że na gruncie powołanej ustawy nie istniała prawna możliwość odstąpienia od ustalenia odszkodowania za przejmowaną nieruchomość. Wnioskodawca wyjaśnił, że ma zamiar wystąpić z wnioskiem o ustalenie odszkodowania za wywłaszczoną działkę, lecz żeby to uczyć koniecznym jest usunięcie sprzecznego z prawem zapisu o braku prawa do odszkodowania. Pismem z dnia 20 grudnia 2011 r. Wojewoda, działając na podstawie art. 65 § 1 K.p.a., przekazał wniosek W. P. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 maja 1990 r., Nr [...] do rozpatrzenia według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Wojewoda wyjaśnił, że organem wyższego stopnia właściwym do rozpoznania wniosku o stwierdzenie nieważności w stosunku do jednostek samorządu terytorialnego są samorządowe kolegia odwoławcze. W dniu 23 lutego 2012 r. W. P. wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa poprzez rozstrzygnięcie sprawy, która nie może doczekać się zakończenia od dwóch miesięcy. Następnie W. P. w dniu 8 marca 2012 r. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Wyjaśnił, że w dniu 30 listopada 2011 r. do Wojewody złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy. W grudniu sprawę przekazano według właściwości do Kolegium. Po upływie dwóch miesięcy od dnia przekazania skarżący wezwał Kolegium do usunięcia naruszenia prawa poprzez niezwłoczne załatwienie sprawy. Skarżący w odpowiedzi na wezwanie dowiedział się, że jego sprawa nie została zakwalifikowana do spraw pilnych i spodziewany okres oczekiwania na podjęcie decyzji to 3 do 6 miesięcy. Skarżący uzasadnił skargę naruszeniem jego praw i bezczynnością Kolegium. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej uwzględnienie. Kolegium wskazało, że poza sporem pozostaje okoliczność, że sprawa nie została jeszcze załatwiona, co powoduje, że Kolegium pozostaje nadal w stanie bezczynności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle obowiązujących przepisów prawa Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości orzeka między innymi w sprawach skarg na podejmowane przez organy inne niż decyzje i postanowienia akty lub czynności z zakresu administracji publicznej, dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa (art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. z 2012 r., poz. 270), oceniając postępowanie organów z punktu widzenia zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego. Sąd orzeka również w zakresie skarg na bezczynność organów administracji w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy (art. 3 § 2 pkt 8). Właściwość sądu w tym ostatnim przypadku dotyczy zatem niepodejmowania przez organy administracji nakazanych prawem aktów lub czynności w sprawach indywidualnych. Przedmiotem zarzucanej przez skarżącego bezczynności Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest niepodjęcie działań w odpowiedzi na wniosek skarżącego z dnia 30 listopada 2011 r., w którym zwrócił się on o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 maja 1990 r., Nr [...] w części pkt 2, w jakiej orzeczono o przejęciu nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa bez odszkodowania. Z odpowiedzi na skargę wynika, że Kolegium nadal pozostaje w bezczynności z załatwieniem sprawy objętej wnioskiem skarżącego. W świetle przytczonych okoliczności skargę należało uznać za uzasadnioną. Zgodnie z art. 12 § 1 K.p.a. organy administracji publicznej mają obowiązek działać w sprawie wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Na organie prowadzącym postępowanie spoczywa obowiązek podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do załatwienia sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a.). Stosownie do treści art. 35 § 1 i 3 K.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. W myśl natomiast art. 36 § 1 K.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ ten nie podjął żądanych czynności w sprawie lub opieszale prowadził postępowanie, i - mimo ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (wyrok NSA z dnia 5 lutego 1999 r., sygn. akt I SAB 90/98, LEX nr 48016). Dla stwierdzenia stanu bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinionym lub też niezawinionym brakiem czynności organu w jego podjęciu. Skarga na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie Kolegium nie wywiązało się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Analiza dokumentów znajdujących się aktach administracyjnych sprawy, przekazanych do Sądu wraz ze skargą wskazuje, iż od dnia wystąpienia przez skarżącego z wnioskiem z dnia 30 listopada 2011 r. o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy z dnia 24 maja 1990 r., Nr [...] Kolegium nie podejmowało żadnych czynności mających na celu zgromadzenie materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Uwzględnić należy oczywiście fakt, że wniosek skarżącego wpłynął do Wojewody, który pismem z dnia 20 grudnia 2011 r. przekazał przedmiotowy wniosek według właściwości Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu. Pismo to wpłynęło do Kolegium w dniu 27 grudnia 2011 r. Zatem od tego dnia rozpoczął bieg kodeksowych terminów dla Kolegium do załatwienia sprawy. Kolegium w tym czasie nie podjęło istotnych czynności procesowych zmierzających do załatwienia sprawy. Aktywność Kolegium ograniczyła się do zażądania akt administracyjnych. Niepoinformowano skarżącego, zgodnie z dyspozycją art. 36 § 1 k.p.a., o niezałatwieniu sprawy w terminie z podaniem przyczyny zwłoki i wskazaniem nowego terminu załatwienia sprawy. Podkreślenia wymaga, że po wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na bezczynność, Kolegium uznało jej zasadność. W ocenie Sądu przedstawione okoliczności jednoznacznie wskazują, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze, wbrew obowiązkom określonym w powołanych wyżej przepisach K.p.a., nie podjęło w sprawie działań zmierzających do jej załatwienia. Podkreślić również należy, że z analizy akt sprawy wynika, iż organ nie informował skarżącego o przyczynie niezałatwienia sprawy w terminie i wyznaczeniu nowego terminu jej załatwienia. Poinformowano jedynie skarżącego, że jego sprawa zakwalifikowana została do pilnych, których czas oczekiwania na załatwienie wynosi od 3 do 6 miesięcy. Informacja ta miała charakter generalny, niezindywidualizowany i nieskonkretyzowany w stosunku do przedmiotowej sprawy. Z powyższego wynika, że skarga na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego jest uzasadniona. Nie ulega wątpliwości, że wskazany organ administracji publicznej nie wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uznając skargę na bezczynność organu za zasadną, Sąd zobowiązuje ten organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności. Jednocześnie uwzględniając skargę na bezczynność Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że wobec nieinformowania stron o niemożności zachowania terminu i niepodejmowania istotnych czynności zmierzających do załatwienia sprawy, bezczynność nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Wskazane wyżej okoliczności potwierdzaja uznanie przez Sąd, że organ z nieuzasadnionych powodów nie rozpatrzył wniosku skarżącego, czym rażąco naruszył podstawowe zasady postępowania, zwłaszcza wynikające z art. 7, art. 8, art. 9, art. 12, jak również art. 35 oraz art. 36 K.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na podstawie art. 149 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.