II SA/Bk 205/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-05-10
Skład orzekający: Stanisław Prutis, Grażyna Gryglaszewska, Małgorzata Roleder
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba pobierająca zagraniczną emeryturę w wysokości 62 euro miesięcznie może być uznana za osobę bezrobotną i mieć prawo do zasiłku dla bezrobotnych na gruncie polskiego prawa?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania i prawa materialnego. Zagraniczna emerytura w wysokości 62 euro miesięcznie nie odpowiada polskiej definicji emerytury, która wymaga spełnienia określonych warunków prawnych i minimalnej wysokości świadczenia. Ponadto, organ błędnie zinterpretował art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, uznając, że sam fakt posiadania prawa do zagranicznej emerytury, niezależnie od jej wysokości, wyklucza status bezrobotnego.Stan faktyczny
Skarżący Cz. W. został zarejestrowany jako bezrobotny i przyznano mu zasiłek. Po otrzymaniu informacji z ZUS o przyznaniu mu zagranicznej emerytury od 2010 r., organy administracji wszczęły postępowanie w celu uchylenia decyzji o uznaniu go za bezrobotnego. Po kilku etapach postępowania, ostatecznie decyzją Wojewody P. odmówiono uznania skarżącego za osobę bezrobotną z powodu pobierania emerytury. Skarżący wniósł skargę do sądu, argumentując, że jego zagraniczna emerytura jest zbyt niska, aby mogła być uznana za emeryturę w rozumieniu polskiego prawa, a organy błędnie zinterpretowały przepisy.Rozstrzygnięcie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody P. oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty Powiatu B. Stwierdził, że decyzje te nie mogą być wykonane do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Wojewody P. na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Stanisław Prutis (spr.), Sędziowie sędzia NSA Grażyna Gryglaszewska, sędzia WSA Małgorzata Roleder, Protokolant Sylwia Tokajuk, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi Cz. W. na decyzję Wojewody P. z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uznania za osobę bezrobotną 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] grudnia 2011 r. numer [...]; 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 3. zasądza od Wojewody P. na rzecz skarżącego Cz. W. kwotę 257,00 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.-
Skarga została wywiedziona na podstawie następujących okoliczności.
Cz. W. został zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy w B. jako osoba bezrobotna w dniu [...] lutego 2011 r. Decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. orzeczono o uznaniu zainteresowanego z dniem [...] lutego 2011 r. za osobę bezrobotną oraz przyznaniu prawa do zasiłku od dnia [...] lutego 2011 r. w wysokości 890,60 zł w okresie pierwszych trzech miesięcy i 699,30 zł w okresie kolejnych miesięcy posiadania prawa do zasiłku. Zasiłek dla bezrobotnych wypłacono za okres od 22 lutego 2011 r. do 31 sierpnia 2011 r. W dniu 5 października 2011 r. wpłynęło do urzędu pismo z ZUS Oddział w B. informujące, że zainteresowanemu przysługuje prawo do emerytury zagranicznej od dnia 1 lipca 2010 r. Zainteresowany w dniu 6 października złożył oświadczenie, że otrzymuje wcześniejszą emeryturę z Belgii w wysokości 64 euro miesięcznie oraz że otrzymał wyrównanie w marcu 2011 r. Do oświadczenia dołączył dokumenty w języku francuskim potwierdzające przyznanie od dnia 1 lipca 2010 r. emerytury oraz jej wysokość.
W następstwie otrzymanej informacji z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, organ wznowił na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 147 i art. 149 § 1 i art. 150 §1 kpa postępowanie w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Starosty Powiatu B. z dnia [...] lutego 2011 r. Następnie na mocy decyzji z dnia [...] października 2011 r. uchylono ww. decyzję i odmówiono uznania Cz. W. z dniem [...] lutego 2011 r. za osobę bezrobotną z powodu pobierania emerytury. Od powyższego rozstrzygnięcia zainteresowany odwołał się do Wojewody P., który decyzją z dnia [...] listopada 2011 r. uchylił kwestionowaną decyzję Starosty Powiatu B. z dnia [...] października 2011 r. i umorzył postępowanie organu I instancji z tego powodu, że brak było podstaw do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 kpa.
W związku z powyższym w dniu 5 grudnia 2011 r. Starosta B. wydał na podstawie art. 163 kpa oraz art. 2 ust. 1 pkt 2, art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b i art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, decyzję o uchyleniu decyzji Starosty Powiatu B. z dnia [...] lutego 2011 r. i odmowie uznania zainteresowanego za osobę bezrobotną z dniem [...] lutego 2011 r. z powodu nabycia prawa do emerytury.
Od powyższej decyzji Cz. W. wniósł odwołanie do Wojewody P. i podniósł, że została ona wydana bez podstawy prawnej, albowiem w przedmiotowej sprawie nie zachodziły przesłanki do uchylenia decyzji w oparciu o treść 163 kpa. Odwołujący podkreślił, iż powyższy stan rzeczy stanowi naruszenie przepisów art. 6, 7 i 8 kpa. Zainteresowany wywiódł, że skoro w ustawie o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy nie ma przepisu szczególnego pozwalającego na uchylenie decyzji ostatecznej organu zatrudnienia w zgodzie z art. 163 kpa, to niemożliwe jest uchylenie decyzji przyznającej mu status osoby bezrobotnej od dnia [...] lutego 2011 r. Dodatkowo podniósł, że uzyskana emerytura belgijska w wysokości 62 euro miesięcznie nie pozwala na zapewnienie godnej egzystencji, a jednocześnie stwarza paradoks, ponieważ wyklucza możliwość przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Odwołujący podkreślił, że organ zatrudnienia wydając zaskarżoną decyzję nie uwzględnił celu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy błędnie stosując wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy. Stwierdził, że otrzymywane przez niego świadczenie w wysokości 62 euro nie spełnia ustawowego pojęcia emerytury, a skoro tak się dzieje to w sprawie nie zachodzą jakiekolwiek przesłanki do pozbawienia go prawa do zasiłku dla bezrobotnych. W dalszej kolejności odwołujący się poruszył kwestię przyznania mu "emerytury belgijskiej" już po nadaniu statusu bezrobotnego tj. z datą wsteczną. Jego zdaniem jakiekolwiek kroki urzędu pracy podjęte w celu pozbawienia go statusu osoby bezrobotnej z powodu przyznania wstecznego świadczenia emerytalnego należy uznać za nielegalne. Dodał, że w kwestii statusu bezrobotnego istotne jest to, czy bezrobotny w dniu rejestracji wiedział o tym, że nie przysługuje mu status bezrobotnego, a takiej wiedzy odwołujący się wówczas nie posiadał, gdyż decyzja o przyznaniu emerytury belgijskiej została mu dostarczona w dniu 28 marca 2011 r. Cz. W. dodatkowo nadmienił, że ma 63 lata, leczy się w kilku poradniach specjalistycznych, do dnia dzisiejszego nie pracuje i nikt nie chce go zatrudnić. Dodał, że pracę stracił w wyniku likwidacji stanowiska pracy oraz że jest gotowy do podjęcia pracy (zgłasza się w tym celu co miesiąc do urzędu pracy). Odwołujący się podkreślił, że pozbawiony statusu bezrobotnego staje się osobą wykluczoną społecznie, a działania organu zatrudnienia wobec jego osoby odbiera jako nadmiernie rygorystyczne. Podsumowując stwierdził, że uznanie go za osobę bezrobotną pozwoli mu nabyć prawo do świadczenia przedemerytalnego, co z kolei umożliwi korzystanie z bezpłatnej opieki zdrowotnej oraz godne życie.
Wojewoda P. decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] utrzymał w mocy kwestionowane rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu podano, że materialno-prawną podstawę decyzji w niniejszej sprawie stanowią przepisy ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. Następnie przytoczono treść art. 78 ust. 4, art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c oraz art. 33 ust. 4 pkt 1 tej ustawy i stwierdzono, że w obowiązującym brzmieniu ustawy brak jest rozróżnienia na emerytury krajowe oraz zagraniczne a także, że ustawa nie odnosi się do ewentualnej wysokości tych świadczeń. Dlatego też zdaniem organu osoba, która nabyła prawo do emerytury zagranicznej nie może uzyskać lub posiadać nadal statusu osoby bezrobotnej i to bez względu na wysokość otrzymywanej emerytury. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ podał, że przepis art. 163 kpa dopuszcza możliwość wzruszenia decyzji w trybie i na zasadach określonych poza regulacjami kodeksu postępowania administracyjnego, jest więc przepisem odsyłającym i jako taki sam nie może stanowić podstawy do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej. W niniejszej sprawie, zdaniem organu II instancji, taką podstawę, do której odsyła 163 kpa stanowi art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dopuszczający przełamanie zasady ochrony praw dobrze nabytych na zasadach innych niż ustanowione w przepisach postępowania administracyjnego. Nadto organ odwoławczy podał, że możliwość odrębnego potraktowania przyznanej emerytury zagranicznej oraz jej wysokości zachodziłaby wówczas, gdyby w ustawie dokonane zostały stosowne zmiany w kierunku, np. określenia w przypadku zagranicznych emerytur określonej wysokości, do której posiadanie prawa do takiej emerytury nie stanowiłoby przeszkody do nabycia i posiadania statusu bezrobotnego. Odnośnie kwestii "nielegalnych kroków podjętych przez urząd pracy w celu pozbawienia odwołującego statusu bezrobotnego z powodu przyznania świadczenia emerytalnego z datą wsteczną" podkreślono, że art. 78 ust. 4 ustawy stanowi podstawę prawną do pozbawienia statusu osoby bezrobotnej i prawa do zasiłku za okres, za który bezrobotnemu przyznano emeryturę.
Z decyzja tą nie zgodził się Cz. W. i złożył skargę do sądu administracyjnego. Zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez błędną rozszerzającą wykładnię art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy uznającą, że przesłanka negatywna, tj. warunek nieposiadania prawa do emerytury obejmuje nabyte przez skarżącego prawo do emerytury przyznanej decyzją belgijskiej instytucji ubezpieczeniowej, które to świadczenie wynosi 62 euro oraz błędną interpretację art. 78 ust. 4 ustawy, ponieważ przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie (w tym emerytury) umożliwia pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano emeryturę pod warunkiem, że została ona przyznana w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Szczegółowe uzasadnienie skargi w znacznej części powtarza argumentację odwołania. Dodatkowo skarżący podniósł, że organy dokonały błędnej wykładni przepisu art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. c ustawy albowiem niewłaściwe przyjęły, że ustawa ta nie rozróżnia emerytury krajowej i zagranicznej oraz że nie odnosi się do wysokości tego świadczenia. Skarżący podniósł, że w polskim prawie przyznanie prawa do emerytury jest uzależnione od spełnienia szeregu przesłanek, co wynika z art. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wśród których poza podleganiem ubezpieczeniu społecznemu należy również osiągnięcie stosownego wieku oraz legitymowanie się odpowiednim okresem składkowym i nieskładkowym, zaś wskazana ustawa w art. 85 ust. 2 określa też kwotę najniższej emerytury, która od 1 marca 2011 r. wynosiła 728,18 zł. Cz. W. wskazał, że pobierana przez niego częściowa "belgijska emerytura" w kwocie 62 euro nie spełnia zatem pojęcia emerytury na gruncie polskiego prawa. Podsumowując skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja nie uwzględnia zasady interesu społecznego i słusznego interesu obywatela zawartej w art. 7 kpa, natomiast pozbawienie statusu osoby bezrobotnej oraz prawa do zasiłku uniemożliwi mu wnioskowanie o świadczenie przedemerytalne, ponieważ jedną z przesłanek do przyznania tego świadczenia jest pobieranie przez co najmniej 6 miesięcy zasiłku dla bezrobotnych.
Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko, że w obowiązującym stanie prawnym osoba, która nabyła prawo do emerytury zagranicznej nie może posiadać statusu bezrobotnego i to bez względu na wysokość tej emerytury. Dodatkowo organ podał, że przepis art. 78 ust. 4 ustawy jedynie w odniesieniu do renty rodzinnej stanowi, że w przypadku przyznania tego świadczenia w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę następuje pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano rentę rodzinną. Do pozostałych wymienionych w tym przepisie świadczeń, w tym emerytury, brak jest odniesienia do ich wysokości. Oznacza to, zdaniem organu, że sam fakt posiadania prawa do tych świadczeń stanowi podstawę do pozbawienia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano takie świadczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył co następuje:
Skarga została uwzględniona, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" i "a" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).
Na wstępie podkreślić należy, iż w celu wzruszenia ostatecznej decyzji Starosty Powiatu B. z dnia [...].02.2011r. o uznaniu skarżącego Cz. W. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych, wykorzystane zostały, kolejno, dwa nadzwyczajne tryby postępowania administracyjnego. W pierwszej kolejności prowadzone było postępowanie w trybie wznowieniowym na podstawie art. 145 i n. K.p.a. Postępowanie to zostało wszczęte postanowieniem Starosty Powiatu B. z dnia [...].10.2011r., a zakończone zostało ostateczną decyzją z dnia [...].11.2011r., wydaną z upoważnienia Wojewody P. o uchyleniu decyzji Starosty Powiatu B. z dnia [...].10.2011r. i umorzeniu postępowania I instancji.
Następnie organ I instancji – Starosta Powiatu B., działając w trybie wzruszania decyzji ostatecznych określonym przepisem art. 163 Kpa, wydał dnia [...].12.2011r. kolejną decyzję o uchyleniu własnej decyzji z dnia [...].02.2011r. o uznaniu Cz. W. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Decyzja ta, utrzymana w mocy decyzją z dnia [...]. 01.2012r., wydaną z upoważnienia Wojewody P. jest przedmiotem skargi rozpoznawanej w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym.
Stwierdzić należy, iż decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...].12.2011r. wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które – zdaniem Sądu – mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Postępowanie, prowadzone na podstawie art. 163 Kpa w związku z przepisami szczególnymi, jest "nowym" postępowaniem, w "nowej sprawie administracyjnej". Na aspekt "nowości" sprawy administracyjnej rozstrzyganej w oparciu o przepis art. 163 Kpa zwraca uwagę NSA w wyroku z dnia 4 lutego 1994r. (SA/Wr 2063/93 nie publ.) wydanym w sprawie zmiany orzeczenia o zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej. NSA zajął stanowisko, iż postępowanie z urzędu przed wojewódzką komisją lekarską, o jakim mowa w art. 28 ustawy z 21.11.1967r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej; jest postępowaniem szczególnym, o którym mowa w art. 163 Kpa. Wszczęte z urzędu w powyższym trybie postępowanie w celu zmiany orzeczenia o zdolności poborowego do czynnej służby wojskowej może być prowadzone po skutecznym zawiadomieniu poborowego o wszczęciu postępowania, umożliwiającym mu czynny udział w postępowaniu (art. 61 § 4 Kpa). Stanowisko NSA jest akceptowane przez komentatorów Kpa ( A. Matan: Komentarz do art. 163 Kpa – Komentarz LEXel 2012).
Podobnie powinno być przeprowadzone postępowanie w trybie art. 163 Kpa. zakończone ostateczną decyzją, będącą przedmiotem rozpoznawanej skargi. Prowadzone w pierwszej kolejności postępowanie w trybie wznowieniowym kończy decyzja organu II instancji o uchyleniu decyzji organu I instancji i umorzeniu postępowania I instancji. A zatem postępowanie zmierzające do uchylenia decyzji o uznaniu Skarżącego za osobę bezrobotną oraz przyznaniu mu prawa do zasiłku zostało zakończone (umorzone ostateczną decyzją). Aby wydać kolejną, nową decyzję w trybie art. 163 Kpa Starosta Powiatu B. winien wszcząć z urzędu nowe postępowanie, o czym powinien zawiadomić Skarżącego (art. 61 § 4 Kpa). Ponieważ mamy do czynienia z nową sprawą, wszczętą na nowej podstawie prawnej organ I instancji powinien również zawiadomić stronę w trybie art. 10 Kpa o prowadzonym postępowaniu. Organ I instancji zaniedbał wykonania ciążących na nim obowiązków. W aktach administracyjnych sprawy znajduje się wyłącznie decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...].12.2011r. (k.24 akt). Naruszona została zatem zasada określona w przepisie art. 61 § 4 Kpa, która obowiązuje również w postępowaniach nadzwyczajnych, w tym w postępowaniu prowadzonym w trybie art. 163 Kpa. Jak stwierdza komentator Kpa, niezawiadomienie stron o wszczęciu postępowania stanowi przesłankę do podjęcia decyzji kasacyjnej przez organ odwoławczy – uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji (art. 138 § 2 Kpa) ( A. Matan - Komentarz do art. 61 Kpa – Komentarz LEXel 2012). W niniejszej sprawie organ odwoławczy nie dostrzegł nieprawidłowości postępowania organu I instancji, dotyczących wszczęcia postępowania. Zdaniem Sądu, wszczęcie z urzędu postępowania w trybie art. 163 Kpa, bez zawiadomienia strony stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Krytycznie ocenić należy również dokonaną przez organy wydające zaskarżone decyzje, wykładnię przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę prawną rozstrzygnięcia.
Możliwość zastosowania przepisu szczególnego, do którego odsyła art. 163 Kpa uwarunkowana jest trzema przesłankami. Wymaga mianowicie po pierwsze – stwierdzenia, że decyzja tworzy dla stron prawa nabyte, po drugie – ustalenia, że obowiązują przepisy odrębne dopuszczające wprost wzruszenie decyzji, po trzecie wreszcie – rozstrzygnięcie, czy w istniejącym stanie prawnym i faktycznym można zastosować szczególny tryb wzruszenia decyzji ( B. Adamiak, J. Borkowski: Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz, Wydanie 8, Warszawa 2006, s. 788).
Decyzja Starosty Powiatu B. z dnia [...].02.2011r. o uznaniu Skarżącego Cz. W. za osobę bezrobotną oraz o przyznaniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych należy niewątpliwie do decyzji tworzącej dla strony prawa nabyte. Powołany, jako podstawa prawna wydania zakażonej decyzji, przepis art. 9 ust. 1 pkt 14 a i b ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy dopuszcza możliwość wydawania decyzji o utracie statusu bezrobotnego oraz o pozbawieniu prawa do zasiłku dla bezrobotnych. Wątpliwości budzi natomiast zastosowanie w sprawie przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, stanowiących materialno-prawną podstawę rozstrzygnięcia.
Uzasadnienie decyzji organu I instancji jest bardzo zwięzłe: "powyższe przepisy jednoznacznie określają, że bezrobotnym nie może być osoba pobierająca emeryturę, przy czym nie stanowią one rozróżnienia, czy chodzi o emeryturę krajową czy zagraniczną, lecz emeryturę w ogóle." Kwintesencję uzasadnienia organu odwoławczego wyraża następujący jego fragment: "Należy podkreślić, iż w obowiązującym brzmieniu ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy brak jest rozróżnienia na emerytury krajowe oraz zagraniczne, dodatkowo powołana ustawa nie odnosi się także do ewentualnej wysokości tych świadczeń. W obowiązującym stanie prawnym zatem osoba, która nabyła prawo do emerytury zagranicznej nie może uzyskać lub posiadać nadal statusu osoby bezrobotnej i to bez względu na wysokość otrzymywanej emerytury."
Zaprezentowana przez organy administracji wykładnia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 oraz art. 78 ust. 4 ustawy nie może być uznana za pogłębioną; jest to w istocie konstatacja bazująca na interpretacji Ministra Pracy i Polityki Społecznej, którą organy uznają za wiążącą, jednak nie przytaczają toku argumentacji prezentowanej w uzasadnieniu stanowiska Ministra.
Zdaniem składu orzekającego w niniejszej sprawie, wykładnia przepisów art. 2 ust. 1 pkt 2 lit "c" oraz art. 78 ust. 4 ustawy jest błędna, albowiem ma charakter rozszerzający.
Przepis art. 2 ust. 1 pkt 2 lit. "c" wylicza, zdaniem Sądu w sposób wyczerpujący, rodzaje świadczeń z ubezpieczenia społecznego, których nabycie lub pobieranie wyłącza uzyskanie czy zachowanie statusu prawnego osoby bezrobotnej. Wyliczone w tym przepisie rodzaje świadczeń socjalnych z zakresu ubezpieczenia społecznego, w tym emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy, mają swoją regulację w przepisach z zakresu ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego. Za emeryturę można uznać tylko takie świadczenie, które odpowiada wymaganiom prawnym uregulowanym w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227). Zauważyć trzeba, iż powołana ustawa przewiduje dolną i górną granicę wysokości świadczeń (art. 85 i n. ustawy), co pozwala twierdzić, iż nie może być uznane za emeryturę – w rozumieniu w/w ustawy – świadczenie, które nie osiąga ustawowej kwoty najniższej emerytury. Z obowiązującego komunikatu Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16.02.2011 r. w sprawie kwoty najniższej emerytury i renty, dodatku pielęgnacyjnego i dodatku dla sierot zupełnych oraz kwot maksymalnych zmniejszeń emerytur i rent (M.P. nr 15, poz. 162) wynika, iż kwota najniższej emerytury, renty rodzinnej i renty dla osób całkowicie niezdolnych do pracy wynosi 728,18 zł miesięcznie. Z powyższego wynika, że na gruncie prawa polskiego emeryturą jest świadczenie z ubezpieczenia społecznego, mające na celu zapewnienie ubezpieczonemu środków utrzymania w razie zaprzestania aktywności zawodowej z powodu osiągnięcia wieku emerytalnego, o wysokości nie niższej niż najniższa emerytura. Podobne stanowisko zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu wyroku z dnia 15.10.2008 r. sygn. IV SA/Wr 60/08. A zatem, wbrew twierdzeniu organów, nie "emerytura w ogóle", lecz jedynie nabycie prawa do emerytury w rozumieniu obowiązujących przepisów powoduje utratę statusu osoby bezrobotnej i świadczeń z tym związanych. W przypadku "emerytury zagranicznej" należy przede wszystkim ocenić czy przyznane świadczenie co do swojej funkcji, ale także i wysokości, odpowiada pojęciu emerytury w rozumieniu ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach. Skoro ustawodawstwo nasze nie zna instytucji "emerytury częściowej" świadczenie o tym charakterze przyznane za granicą winno być ocenione przez pryzmat polskich przepisów, czy może być uznane za emeryturę, której uzyskanie powoduje utratę statusu prawnego osoby bezrobotnej i świadczeń socjalnych z tym związanych.
Błędna jest również wykładnia przepisu art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia, stanowiącego bezpośrednią podstawę materialnoprawną do wydania w niniejszej sprawie decyzji administracyjnej w trybie art. 163 Kpa.
Zgodnie z dyspozycją powołanego przepisu, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do emerytury, świadczenia przedemerytalnego, renty z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, renty szkoleniowej, renty socjalnej, zasiłku macierzyńskiego, zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub renty rodzinnej w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę na okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano emeryturę, świadczenie przedemerytalne, rentę z tytułu niezdolności do pracy lub służby, o której mowa w art. 71 ust. 2 pkt 1, rentę szkoleniową, rentę socjalną, zasiłek macierzyński, zasiłek w wysokości zasiłku macierzyńskiego, zasiłek chorobowy, świadczenie rehabilitacyjne lub rentę rodzinną w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę.
Organ odwoławczy wyraża pogląd, zwerbalizowany precyzyjnie w odpowiedzi na skargę, że "...jedynie w odniesieniu do renty rodzinnej przepis powyższy stanowi, że w przypadku przyznania tego świadczenia w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę następuje pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku za okres, za który przyznano tę rentę rodzinną, do pozostałych wymienionych świadczeń, w tym emerytury powyższy przepis nie odnosi się w żaden sposób w aspekcie ich wysokości i już sam fakt posiadania prawa do w/w świadczeń stanowi podstawę do pozbawienia statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, które następuje za okres, za który przyznano te świadczenie".
Pogląd organu odwoławczego uznać należy za odosobniony. Należy zwrócić uwagę, iż komentator przepisów ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy wyraża stanowisko odmienne twierdząc, co następuje: "Przyznanie wyżej wymienionych świadczeń w wysokości przekraczającej połowę minimalnego wynagrodzenia za pracę jest równoznaczne z niespełnieniem przesłanki warunkującej posiadanie statusu bezrobotnego (por. art. 2 ust. 1 pkt lit c ustawy). Skutkuje to w efekcie pozbawieniem tego statusu, a co za tym idzie – również prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ale tylko za okres, za który przyznano owe świadczenia w wysokości przekraczającej próg połowy minimalnego wynagrodzenia." (Z. Góral: Komentarz do art. 78 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, Komentarz LEX 2011). Nie ulega wątpliwości, iż cytowany autor prezentuje stanowisko, że pozbawienie statusu bezrobotnego powoduje przyznanie jednego ze świadczeń, o których mowa w art. 78 ust. 4 ustawy, jeżeli świadczenie to osiąga wysokość przekraczającą próg połowy minimalnego wynagrodzenia. Od dnia 1.01.2012r. ustala się minimalne wynagrodzenie za pracę w wysokości 1500 złotych (rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 13.09.2011r. Dz.U. Nr 192 poz. 1141).
Nie wdając się w spór, czy wszystkie ze świadczeń socjalnych, których uzyskanie powoduje utratę statusu bezrobotnego powinny osiągać wysokość przekraczającą próg połowy minimalnego wynagrodzenia, stwierdzić należy, iż aby przyznanie świadczenia z katalogu świadczeń wymienionych w przepisie art. 78 ust. 4 ustawy spowodowało skutek w postaci utraty statusu bezrobotnego, świadczenie to powinno odpowiadać standardom prawnym określonym przepisem obowiązującego prawa, regulującego dany typ świadczenia. Za emeryturę może być uznane świadczenie, które odpowiada wymaganiom prawnym zawartym w ustawie z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Świadczenie pieniężne w wysokości 64,22 euro miesięcznie nazywane przez organy "emeryturą częściową" nie odpowiada wymaganiom w/w ustawy.
Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł, jak w sentencji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit "a" i "c" prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, po prawidłowym jej wszczęciu, ograny zastosują prawidłową wykładnię przepisu art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy. W pkt. 2 wyroku orzeczono w oparciu o art. 152 p.p.s.a. Zwrot kosztów postępowania sądowego od organu na rzecz strony skarżącej orzeczono w oparciu o art. 200 cyt. ustawy. Do kosztów zaliczono opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz koszty ustanowienia pełnomocnika z wyboru - § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło